งบเกินดุล VS ขาดดุล ต่างกันอย่างไร มารู้จักนโยบายการคลัง ออกสอบบ่อย!

สวัสดีค่ะน้อง ๆ ชาวเด็กดี คอลัมน์ ‘รู้ไว้เผื่อออกสอบ’ในวันนี้ เป็นหนึ่งในทอปปิคของวิชาเศรษฐศาสตร์ที่ชาว #dek68 คุ้นเคยกันดี เพราะว่าออกสอบบ่อย!! นั่นคือ ‘นโยบายการคลัง’ซึ่งมักจำสับสนกับนโยบายการเงินนั่นเอง แต่ไม่ต้องกังวลไปค่ะ เพราะวันนี้พี่กระแตได้รวบรวมเนื้อหาสำคัญเกี่ยวกับนโยบายการคลัง ตั้งแต่ที่มาของรายรับ-รายจ่ายของรัฐบาล ประเภทของการดำเนินนโยบายการคลัง การใช้จ่ายงบประมาณ พร้อมทริคดี ๆ ช่วยจำง่ายขึ้นมาฝากกันแล้ว

รายรับของรัฐบาลมาจากไหน?

รายรับของรัฐบาลมีอยู่ด้วยกัน 2 ส่วน คือ รายรับที่เป็นรายได้และรายรับที่ไม่ใช่รายได้

1. รายรับที่เป็นรายได้

รายได้จากภาษีอากรซึ่งถือเป็นรายได้หลักของรัฐบาลประกอบด้วย

• ภาษีทางตรง เช่น ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา
• ภาษีทางอ้อม เช่น ภาษีมูลค่าเพิ่มหรือ VAT, ภาษีสรรพสามิต

รายได้ที่ไม่ได้มาจากภาษีอากรหมายถึง รายได้จากแหล่งอื่น ๆ ยกเว้นภาษีอากรอาทิ ค่าธรรมเนียม ค่าปรับ รายได้จากรัฐวิสาหกิจ เป็นต้น

2. รายรับที่ไม่ใช่รายได้

เงินกู้โดยรัฐบาลสามารถกู้ยืมเงินจากทั้งในและต่างประเทศในกรณีที่มีรายรับไม่เพียงพอ โดยการกู้ยืมของรัฐบาลจะทำให้เกิดหนี้สาธารณะขึ้น

เงินคงคลังคือ เงินที่เหลือจากการใช้จ่ายในปีก่อน ๆ ที่รัฐบาลเก็บสะสมเอาไว้และนำออกมาใช้ในปีที่มีรายรับไม่เพียงพอแทนการกู้ยืม

รายจ่ายของรัฐบาล

เช่นเดียวกับหน่วยธุรกิจอื่น ๆ ที่ต้องมีเงินทุนสำหรับดำเนินงาน รัฐบาลเองก็ใช้จ่ายเงินเพื่อบริหารและดำเนินงานอันเป็นหน้าที่ของภาครัฐซึ่งจะก่อให้เกิดประโยชน์แก่สังคม อาทิ การลงทุนในโครงการต่าง ๆ การจัดสรรเงินทุนให้กับหน่วยงานภาครัฐ เป็นต้น แต่ก็ใช่ว่ารัฐบาลจะใช้จ่ายได้ตามใจชอบนะคะ รัฐบาลจะต้องจัดทำแผนการใช้จ่ายและการหารายรับเอาไว้ล่วงหน้าในรูปของงบประมาณแผ่นดินนั่นเองค่ะ

นโยบายการคลัง คืออะไร?

คือ นโยบายที่รัฐบาลใช้ในการบริหารรายรับและรายจ่ายของภาครัฐโดยเน้นใช้เครื่องมือสำคัญที่เราได้พูดถึงกันไปก่อนหน้า คือ ‘การใช้จ่ายของรัฐบาล’และ ‘การเก็บภาษี’เพื่อให้เกิดเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ รักษาการเติบโตของเศรษฐกิจให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม ตลอดจนเกิดการกระจายรายได้และการจ้างงานอย่างเต็มที่

Note :นโยบายการคลัง ดำเนินการโดยรัฐบาล

นโยบายการเงิน ดำเนินการโดยธนาคารกลาง คือ ธนาคารแห่งประเทศไทย

โดยทั่วไปแล้วการดำเนินนโยบายการคลังมี 2 รูปแบบ ได้แก่ นโยบายการคลังอัตโนมัติคือ นโยบายการคลังที่ทำให้เศรษฐกิจเกิดการปรับตัวเข้าหาเสถียรภาพได้เองโดยที่รัฐบาลไม่ต้องดำเนินการใดเพิ่ม และนโยบายการคลังแบบจงใจที่รัฐบาลจะต้องเปลี่ยนแปลงการใช้จ่ายและ/หรือเปลี่ยนแปลงอัตราภาษีเพื่อแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจ โดยมีรูปแบบแยกย่อยอยู่อีก 2 ประเภท ดังนี้

ประเภทของนโยบายการคลังแบบจงใจ

นโยบายการคลังแบบหดตัว (Contractionary fiscal policy)

หมายถึง นโยบายการคลังที่เน้นการลดการใช้จ่ายของภาครัฐและ/หรือเพิ่มการจัดเก็บรายได้ เช่น การเพิ่มอัตราภาษีอากร เรียกอีกอย่างหนึ่งว่ามาตรการรัดเข็มขัดทางการคลัง จุดประสงค์เพื่อลดการใช้จ่ายเงินของคนลงมาตรการเหล่านี้จะถูกใช้เพื่อให้เกิดการชะลอตัวเมื่อเศรษฐกิจขยายตัวมากเกินไป จนอาจเกิดภาวะเงินเฟ้อขึ้น

นโยบายการคลังแบบขยายตัว (Expansionary fiscal policy)

หมายถึง นโยบายการคลังที่เพิ่มการใช้จ่ายของภาครัฐและ/หรือลดการจัดเก็บรายได้เช่น ลดอัตราการจัดเก็บภาษีอากรโดยลดหย่อนภาษีบางประเภทลง จุดประสงค์เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจให้คนเกิดการใช้จ่ายมากขึ้นเมื่อเศรษฐกิจเกิดการถดถอยซบเซา หรืออยู่ในภาวะเงินฝืด

งบประมาณเกินดุล-ขาดดุล ต่างกันอย่างไร?

การใช้จ่ายงบประมาณแผ่นดินโดยรัฐบาลอาจขึ้นอยู่กับสภาวะเศรษฐกิจและนโยบายที่ใช้ในขณะนั้น แบ่งได้เป็น 3 รูปแบบ

• งบประมาณสมดุล (Balanced Budget)คือ รัฐบาลใช้จ่ายเท่ากับรายรับ
  
• งบประมาณเกินดุล (Budget Surplus)คือ รัฐบาลใช้จ่ายน้อยกว่ารายรับ หรือใช้นโยบายการคลังแบบหดตัว
  
• งบประมาณขาดดุล (Budget Deficit)คือ รัฐบาลใช้จ่ายมากกว่ารายรับ หรือใช้นโยบายการคลังแบบขยายตัว
  

ทริคในการจำ !

เศรษฐกิจเติบโตมากเกินดำเนินนโยบายการคลังแบบหดตัวเพื่อให้เศรษฐกิจชะลอตัว

ใช้งบประมาณเกินดุล

เศรษฐกิจถดถอยซบเซาดำเนินนโยบายการคลังแบบขยายตัวเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ

ใช้งบประมาณขาดดุล

มาทดสอบความรู้กัน!

น้อง ๆ ที่อ่านมาจนถึงตรงนี้ คงจะเข้าใจหลักการใช้นโยบายการคลังกันพอสมควรแล้ว คราวนี้เรามาลองทดสอบความเข้าใจนั้นกันดีกว่า! สำหรับโจทย์ในวันนี้เป็นข้อสอบ A-level วิชาสังคมศึกษา จากโครงการ Dek-D’s Pre-Admission รอบพฤศจิกายน 2566 และรอบพฤศจิกายน 2565 ถ้าพร้อมแล้ว มาเริ่มกันเลย!

ข้อใดต่อไปนี้กล่าวถึงความหมายของงบประมาณได้ถูกต้อง (A-level วิชาสังคมศึกษา โครงการ Dek-D’s Pre-Admission รอบพฤศจิกายน 2566)

1. งบประมาณเกินดุล หมายถึงรายได้ของรัฐบาลมากกว่ารายจ่ายของรัฐบาล

2. งบประมาณเกินดุล หมายถึงรายรับของรัฐบาลมากกว่ารายจ่ายของรัฐบาล

3. งบประมาณขาดดุล หมายถึงรายจ่ายของรัฐบาลน้อยกว่ารายรับของรัฐบาล

4. งบประมาณขาดดุล หมายถึงรายจ่ายของรัฐบาลมากกว่ารายรับของรัฐบาล

5. งบประมาณขาดดุล หมายถึงรายจ่ายของรัฐบาลน้อยกว่ารายได้ของรัฐบาล

นโยบายข้อใดที่รัฐบาลไม่ควรนำเข้าใช้ในกรณีที่รัฐบาลจำเป็นต้องดำเนินนโยบายการคลังแบบขาดดุล (A-level วิชาสังคมศึกษา โครงการ Dek-D’s Pre-Admission รอบพฤศจิกายน 2565)

1. การซื้อคืนพันธบัตรรัฐบาล

2. การลดการจัดเก็บภาษีบางประเภท

3. การส่งเสริมการท่องเที่ยวจากต่างประเทศ

4. การจำกัดการลงทุนของบริษัทต่างชาติภายในประเทศ

5. การออกนโยบายกระตุ้นการใช้จ่ายของภาคประชาชน

เป็นอย่างไรกันบ้างคะ ข้อไหนน้าคือคำตอบที่ถูก ลองเข้ามาแชร์คำตอบพูดคุยกันได้นะคะ สำหรับคอลัมน์ 'รู้ไว้เผื่อออกสอบ' บทความถัดไปจะเป็นเรื่องไหน วิชาไหน ฝากน้อง ๆ รอติดตามกันด้วยน้า ส่วนใครที่มีความรู้ดี ๆ ทริคเด็ด ๆ อยากบอกต่อ ก็เข้ามาพิมพ์กันไว้ที่คอมเมนต์ด้านล่างได้เลย!