ทำไม ’ออสเตรีย’ กับ ’ออสเตรเลีย’ ชื่อถึงคล้ายกัน?

ออสเตรีย (Austria) เป็นประเทศในทวีปยุโรป ขณะที่ออสเตรเลีย (Australia) ก็เป็นทั้งชื่อประเทศและชื่อทวีปในซีกโลกใต้ แต่เชื่อเถอะว่า ต้องมีใครหลายคนเคยสับสนกับชื่อสองประเทศนี้แน่นอน ดังนั้นแอดมินจะพาทุกคนไปเจาะลึกถึงที่มาของทั้งชื่อออสเตรียและออสเตรเลีย รวมถึงค้นหาคำตอบว่า ชื่อทั้งสองนี้มีความเชื่อมโยงกันหรือไม่

เริ่มต้นกันที่ออสเตรีย ชื่อของออสเตรียมีความเก่าแก่และสืบย้อนไปได้นับพันปี ในช่วงยุคกลางปรากฎคำภาษาละติน Marchia Austriaca ที่แปลว่าชายแดนทางทิศตะวันออก (Eastern borderland) ส่วนในภาษาเยอรมันสูงเก่า (Old High German) ก็มีคำว่า Ostarreich ที่แปลว่าอาณาจักรทางทิศตะวันออก (Eastern Kingdom)

ดังนั้นชื่อของออสเตรียเลยมีความหมายว่า ประเทศหรือดินแดนทางตะวันออก เพราะที่ตั้งของออสเตรียตั้งอยู่ทางตะวันออกของเยอรมนี โดยออสเตรียในภาษาเยอรมัน ก็เรียกว่า Österreich

ขณะที่ออสเตรเลีย นับตั้งแต่สมัยโบราณ มนุษย์ได้สัณนิษฐานว่า ในดินแดนซีกโลกใต้จะต้องมีทวีปหรือผืนแผ่นดินขนาดใหญ่อยู่ เพื่อให้สมมาตรกับทวีปในซีกโลกเหนือที่มนุษย์ในตอนนั้นรู้จักอยู่แล้ว แม้ว่าจะยังไม่มีการออกสำรวจในซีกโลกใต้ก็ตาม

โดยมีการตั้งชื่อให้กับทวีปทางซีกโลกใต้นี้ในภาษาละตินว่า Terra Australis Incognita หรือดินแดนทางใต้ที่ไม่มีใครรู้จัก ซึ่งแผนที่ในช่วงศตวรรษที่ 15-16 ก็ได้ปรากฏชื่อทวีป Terra Australis Incognita เช่นกัน

ต่อมาเมื่อชาวดัตช์เข้ามาสำรวจออสเตรเลียในศตวรรษที่ 18 พวกเขาก็ตั้งชื่อทวีปว่า นิวฮอลแลนด์ (New Holland) แต่สุดท้ายก็เป็นอังกฤษที่ได้ครอบครองทวีปนี้ และชื่อออสเตรเลียก็ถูกใช้เรียกทวีปแห่งนี้ในเวลาต่อมา

ดังนั้นชื่อของออสเตรียกับออสเตรเลีย เลยมีความหมายที่ต่างกัน (ออสเตรีย = ดินแดนตะวันออก , ออสเตรเลีย = ดินแดนทางใต้) แต่ความที่ชื่อทั้งสองมีความคล้ายคลึงกันอย่างมาก ปรากฏว่าก็ไม่ใช่ความบังเอิญ แต่เป็นเพราะทั้งสองชื่อมีรากศัพท์มาจากคำเดียวกัน

นั่นก็เพราะทั้งภาษาละตินและภาษาเยอรมัน ต่างก็อยู่ในตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียน เหมือนกัน และเมื่อมีการย้อนรากศัพท์ก็พบว่า ไม่ว่าจะเป็นคำว่า Austriaca, Öster, Austria, Australis และ Australia ก็มีต้นตอมาจากคำเดียวกันคือ ausōs ในภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม (Proto-Indo-European หรือ PIE) ที่แปลว่ารุ่งอรุณหรือส่องแสง

เรื่องของเรื่องคือ กลุ่มคนที่พูดภาษาละตินหรือกลุ่มภาษาโรมานซ์ เมื่อเดินทางไปทางทิศใต้และยิ่งเข้าใกล้เส้นศูนย์สูตรมากเท่าไหร่ แสงสว่างของดวงอาทิตย์ก็จะสว่างมากขึ้นเท่านั้น ดังนั้นสิ่งที่เชื่อมโยงกับรุ่งอรุณหรือพระอาทิตย์ขึ้นเลยเป็นทิศใต้ กลายเป็นที่มาของ Australia ที่หมายถึง (ดินแดน) ทิศใต้

ขณะที่กลุ่มคนที่พูดภาษาเยอรมัน เชื่อมโยงรุ่งอรุณหรือพระอาทิตย์ขึ้นกับทิศตะวันออก เลยเป็นที่มาของ Austria หรือ Eastern ที่หมายถึง (ดินแดน) ทิศตะวันออก

ดังนั้นสรุปง่าย ๆ ว่า ออสเตรียกับออสเตรเลียมีรากศัพท์จากคำเดียวกัน ที่หมายถึงรุ่งอรุณ แต่ออสเตรียที่เป็นภาษาเยอรมัน เชื่อมโยงรุ่งอรุณกับทิศตะวันออก ส่วนออสเตรเลียที่เป็นภาษาละติน เชื่อมโยงรุ่งอรุณกับทิศใต้

อ้างอิง

• Culture Trip. The Story Behind How Austria Got Its Name. https://theculturetrip.com/europe/austria/articles/the-story-behind-how-austria-got-its-name

• Scienceabc. Austria vs Australia: Difference Between Austria And Australia. https://www.scienceabc.com/social-science/austria-australia-such-similar-names-they-connected-somehow.html