รัฐบาลขยับช้า! ประชาชนเดินหน้าเชิญ ‘ทูตจีน’ ถกสารพิษ

(13 มิ.ย. 68) ดูท่าทางแล้วจะไม่จบง่าย กับปัญหาสารพิษโดยเฉพาะสารหนู ที่ปนเปื้อนในลำน้ำสำคัญของภาคเหนืออย่างแม่น้ำโขง แม่น้ำรวก แม่น้ำกก และแม่น้ำสาย ซึ่งมีต้นทางมาจากเหมืองแร่ของกลุ่มทุนจีน ที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ต้นน้ำ ฝั่งประเทศเมียนมา

แม้ว่าที่ผ่านมาภาคประชาชน ทั้งนักเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อม และประชาชนผู้ได้รับผลกระทบโดยตรงจากการปนเปื้อนดังกล่าว จะออกมาเรียกร้องต่อรัฐบาลหลายหน ให้พูดคุยกับทางการจีนเพื่อแก้ปัญหา แต่ดูเหมือนข้อเรียกร้องนี้จะไม่ได้รับการตอบสนองที่น่าพึงพอใจ

ล่าสุด “เครือข่ายประชาชนปกป้องลุ่มน้ำกก สาย รวก โขง” ได้ออกจดหมายเปิดผนึก ถึงเอกอัครราชทูตสาธารณรัฐประชาชนจีนประจำราชอาณาจักรไทย คนใหม่ที่จะมาดำรงตำแหน่งแทนนายหานจื้อเจียง ที่เพิ่งอำลาตำแหน่งไป ให้มาร่วมแลกเปลี่ยนและลงพื้นที่กับประชาชน จ.เชียงราย ในวันที่ 21 มิ.ย. ที่จะถึงนี้ โดยในจดหมายระบุว่า

“พวกเราประชาชนในประเทศไทยในพื้นที่ จ.เชียงใหม่ และ จ.เชียงราย กำลังเดือดร้อนอย่างสาหัสและรู้สึกหวาดหวั่นตลอดเวลา เนื่องจากแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง ที่ไหลมาจากรัฐฉาน ประเทศเมียนมา ได้ปนเปื้อนสารโลหะหนักที่มีอันตรายต่อสุขภาพอย่างร้ายแรง โดยล่าสุดกรมควบคุมมลพิษ ได้เปิดเผยผลการตรวจคุณภาพน้ำครั้งที่ 4 พบว่ามีการปนเปื้อนโลหะหนัก สารหนู ในระดับสูงเกินกว่าค่ามาตรฐานทุกจุด สาเหตุเนื่องจากการเปิดพื้นที่ทำเหมืองแร่เป็นจำนวนมากในรัฐฉาน

พวกเราได้รับข้อมูลที่น่าเชื่อถือว่า มีบริษัทของชาวจีนที่ได้รับการอนุญาตของกองกำลังว้า (United Wa State Army -UWSA) และกลุ่มกองกำลังอื่น อาศัยช่องว่างทางกฎหมายเข้ามาดำเนินกิจกรรมขุดเจาะทำเหมืองแร่ ทั้งเหมืองทอง แมงกานีส และแรร์เอิร์ท โดยไร้กระบวนการที่มีมาตรฐานสากล ขณะนี้หายนะได้ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนซึ่งไม่สอดคล้องกับนโยบายของรัฐบาลจีนที่ต้องการเป็นผู้นำทางสิ่งแวดล้อมของโลก และนโยบายส่งเสริม ecological civilization กำลังถูกทำลายเพราะการลงทุนของบริษัทจีนและคนจีนในเหมืองนอกกฎหมาย

พวกเราทราบว่าสถานเอกอัคราชทูตจีนประจำประเทศไทย ได้ติดตามสถาการณ์ปัญหามลพิษข้ามพรมแดนนี้ ดังที่ท่านได้เผยแพร่คำอธิบายผ่านโฆษกของสถานเอกอัครราชทูตจีนประจำประเทศไทย เมื่อวันที่ 8 มิถุนายน 2568 โดยมีเนื้อหาสำคัญว่าจีนให้ความสำคัญอย่างยิ่งกับเหตุการณ์การปนเปื้อนโลหะหนักในแม่น้ำสาขาของแม่น้ำโขงในประเทศไทย โดยสนับสนุนให้ไทยและเมียนมาเสริมสร้างการสื่อสารและการประสานงาน ดำเนินการสอบสวนด้านวิทยาศาสตร์และมีความรับผิดชอบ และจีนได้กำหนดให้บริษัทจีนที่อยู่ในต่างประเทศปฏิบัติตามกฎหมายของประเทศนั้น และดำเนินธุรกิจอย่างถูกต้องตามกฎหมายและกฎระเบียบ เพื่อร่วมกันปกป้องสิ่งแวดล้อมระบบนิเวศและคุณภาพน้ำในลุ่มแม่น้ำโขง

ท่าทีดังกล่าวนับเป็นการแสดงออกถึงความจริงใจต่อความกังวลของท่านต่อปัญหาที่กำลังเกิดขึ้นต่อผลกระทบทางด้านสุขภาพและสิ่งแวดล้อมต่อประชาชนนับล้านคนในขณะนี้ พวกเราจึงใคร่ขอเรียนเชิญท่านมาร่วมพบปะพูดคุยแลกเปลี่ยนความห่วงใยในสถานการณ์ดังกล่าว ในวันที่ 21 มิถุนายน 2568 นี้ ที่พิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัย “ขัวศิลปะ” อ.เมือง จ.เชียงราย เวลา 15.30 น. เป็นต้นไป

ดังคำกล่าวว่า “พวกเราดื่มแม่น้ำสายเดียวกัน” เมื่อแม่น้ำกำลังปนเปื้อนไปด้วยสารพิษ โลหะหนัก จากเหมืองแร่เถื่อน หวังว่าท่านจะร่วมตรวจสอบและแก้ไขปัญหาร่วมกันอย่างฉันมิตรระหว่างไทยและจีนที่มีความสัมพันธ์อันดีมาอย่างยาวนาน”