โกดังเก็บหนี้ แนวทางช่วยลูกหนี้ขาดรายได้

จากการระบาดระลอกสองของCovid 19 ส่งผลให้ธุรกิจบางกลุ่มยังปรับตัวไม่ได้ มีสภาพคล่องไม่เพียงพอและต้องการสินเชื่อเพิ่มเติม นางสาวชญาวดี ชัยอนันต์ ผู้อำนวยการอาวุโส ฝ่ายเศรษฐกิจมหภาค ธนาคารแห่งประเทศไทย(ธปท.) เผยว่า ธปท.เตรียมมาตรการในการดูแลปัญหาของธุรกิจในระยะต่อไปให้ครอบคลุมกลุ่มต่างๆ ที่มีความต้องการต่างกัน เพื่อให้ช่วยได้อย่างตรงจุด 

โดยในกลุ่มที่ไม่ได้รับผลกระทบจากระลอกใหม่ ภาระหนี้เดิมได้รับการช่วยเหลือในการปรับโครงสร้างหนี้ และหาสภาพคล่องเพิ่มเติมเพื่อการฟื้นฟู ส่วนกลุ่มที่ได้รับผลกระทบระยะสั้นและฟื้นตัวได้ ในภาระหนี้เดิมจะได้รับการพักชำระหนี้หรือปรับโครงสร้างหนี้ ในส่วนการหาสภาพคล่องใหม่ สำหรับธุรกิจขนาดเล็กมี Softloan ภาครัฐ เป็นสภาพคล่องเพิ่มเติมเพื่อการฟื้นฟูรวมทั้งมีการค้ำประกันจากบสย. ส่วนธุรกิจขนาดใหญ่จะมีสภาพคล่องจากธนาคารพาณิชย์ การใช้กลไกตลาดทุนเพื่อการดำเนินธุรกิจและฟื้นฟู

ขณะที่กลุ่มได้รับผลกระทบซ้ำเติมและจะฟื้นตัวช้า ในภาระหนี้เดิมจะมีมาตรการพักชำระหนี้หรือปรับโครงสร้างหนี้ โดยมีกลไกเพิ่มเติมเพื่อลดภาระหนี้ กรณีมีหลักประกันที่สร้างรายได้ลดลงมากจนใช้หนี้ไม่ได้ และได้ช่วยเหลือเรื่องสภาพคล่องเพิ่มเติมและการใช้การค้ำประกัน

อย่างไรก็ดีธุรกิจบางกลุ่มยังไม่ได้มีมาตรการรองรับที่ตรงจุด รวมถึงต้องการความช่วยเหลือเพิ่มเติมหลังสถานการณ์การระบาดซ้ำเติม แบ่งเป็น 2 กลุ่มคือ

กลุ่มที่ 1 ธุรกิจที่ยังไปได้ หรือต้องการฟื้นฟูกิจการ แต่ขาดสภาพคล่อง เพราะเจ้าหนี้ระมัดระวังขึ้น ในการปล่อยสินเชื่อ

กลุ่มที่ 2 เป็นกลุ่มธุรกิจที่มีภาระหนี้ที่มีหลักประกัน แต่อุปสงค์ฟื้นตัวช้า ทำให้ขาดรายได้ เพื่อจัดการกับภาระหนี้ 

ในกลุ่มที่ธุรกิจไปได้แต่ขาดสภาพคล่อง จะมีแนวทางการช่วยเหลือโดยการเติมสภาพคล่องใหม่เพื่อรักษาการจ้างงานและฟื้นฟูธุรกิจ  โดยกลุ่มนี้อาจจะมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นจาก การระบาดระลอกใหม่ โดยธุรกิจที่สายป่านสั้นและได้รับผลกระทบมากขึ้น ขณะที่ผู้ให้กู้มีความระมัดระวังมากขึ้นในการพิจารณาสินเชื่อ 

สำหรับแนวทางสำหรับผู้กู้ยืมจะเน้นการเข้าถึงสินเชื่อได้ง่ายขึ้น ได้วงเงินที่สูงขึ้น ระยะเวลากู้ยืมต้องยาวขึ้น  และต้นทุนไม่สูงจนเกินไป ส่วนผู้ให้กู้ได้รับผลตอบแทน และสัดส่วน การค้ำประกัน ที่เหมาะกับความเสี่ยง กลไกการให้สภาพคล่องต้องยืดหยุ่น สามารถรองรับสถานการณ์ที่เปลี่ยนไปรวดเร็วได้

สำหรับการช่วยเหลือกลุ่มที่ 2  ที่เป็นกลุ่มธุรกิจที่มีภาระหนี้ที่มีหลักประกัน แต่อุปสงค์ฟื้นตัวช้า ทำให้ขาดรายได้ เพื่อจัดการกับภาระหนี้  หลักคือต้องลดภาระหนี้สำหรับธุรกิจที่ต้องรอการฟื้นตัว ลูกหนี้ที่พักชำระหนี้ ปรับโครงสร้างนี้ดอกเบี้ยยังคงเดินอยู่ภาระหนี้ค่อนข้างสูง ยังไม่สามารถชำระหนี้ได้ในช่วงที่รายได้ไม่กลับมา ซึ่ง หากพักชำระหนี้ไปเรื่อยๆ หนี้จะก้อนใหญ่ขึ้นจนเกินมูลค่าหลักประกันที่วางไว้กับเจ้าหนี้ จึงต้องมีกลไกพิเศษ คือ Asset Warehousing หรือ โกดังเก็บหนี้ ซึ่งอาจจะเป็นมาตรการที่ใช้กับกลุ่มอสังหาริมทรัพย์หรือโรงแรม หลักการคือ เจ้าหนี้รับตีโอนทรัพย์จากลูกหนี้เพื่อชำระหนี้ที่มีอยู่  ให้สิทธิลูกหนี้ซื้อคืนสินทรัพย์

ในอนาคตในราคาที่ไม่สูงเกินจริง กรณีลูกหนี้ไม่เช่าสินทรัพย์ดำเนินการสามารถคิดค่าดูแลสินทรัพย์จากลูกหนี้ได้

ในส่วนของลูกหนี้จะได้พักภาระหนี้ชั่วคราว สามารถเช่าสินทรัพย์ต่อเพื่อดำเนินการได้ สามารถซื้อคืนกิจการได้ในราคาที่ตกลงไว้ก่อนหน้ากับเจ้าหนี้

ขณะที่สินทรัพย์ที่เป็น หลักประกันการกู้ยืม ได้รับการดูแลไม่ให้เสื่อมมูลค่าและพร้อม ดำเนินการได้ ไม่ถูกขายทอดตลาดจนทำให้ราคาสินทรัพย์ใน ตลาดโดยรวมลดลง หรือ firesale หลักสำคัญ ของโกดังเก็บหนี้คือการคำนวณราคา/ค่าเช่า/ค่าดูแล ต้องเป็นธรรมกับทุกฝ่าย และการเข้ากลไกต้องเป็นความสมัครใจจากทั้งเจ้าหนี้และลูกหนี้

ตัวอย่าง รูปแบบมาตรการ “โกดังเก็บหนี้” เช่น

- นาย ก กู้เจ้าหนี้ธนาคาร A มาสร้างโรงแรมและนำรายได้ไปจ่ายภาระหนี้ทุกเดือน

- เมื่อมีการแพร่ระบาด Covid 19 เข้ามานักท่องเที่ยวหายไป รายได้โรงแรมของนาย ก หายไปไม่สามารถจ่ายหนี้ได้แม้จะขอพักชำระแต่ดอกเบี้ยก็ยังเดิน ในกลไกโกดังเก็บหนี้ นาย ก ตัดหนี้ของตัวเองมาฝากเจ้าหนี้ชั่วคราว เพื่อพักหนี้ไปและเอาสินทรัพย์มาไว้กับเจ้าหนี้  หากนาย ก อยากดำเนินการต่อสามารถเช่าจากเจ้าหนี้เพื่อดำเนินกิจการต่อ และจ่ายค่าเช่า

- หากไม่เช่า เจ้าหนี้จะต้องดูแลสินทรัพย์ของนาย ก

- ทั้งนี้ก่อนจะนำสินทรัพย์มาฝากตัดหนี้จะต้องตกลงกันว่า ธนาคาร A จะให้ลูกหนี้มาซื้อคืนได้ก่อนภายในระยะเวลาที่กำหนด และคิดค่าดูแลทรัพย์สิน แต่ทั้งหมดจะต้องไม่เป็นภาระมากเกินไปต่อลูกหนี้ เพื่อผ่อนแรงหนี้ได้ชั่วคราวและเจ้าหนี้ต้องดูแลไม่ให้เสื่อมมูลค่าเสื่อมคุณภาพ ลูกหนี้มารับคืนสามารถดำเนินการต่อได้เลย

อย่างไรก็ดีมาตรการฟื้นฟูต้องใช้เวลาและทำให้ตรงจุด ธปท.และคลังหารือกับผู้ที่เกี่ยวข้องเพื่อออกแบบและพิจารณารายละเอียดการนำแนวทาง Asset Warehousing มาแก้ไขปัญหาได้อย่างตรงจุด นำคนที่อยากกู้และอยากให้กู้มาคุยกัน โดยมีการดูแลความเสี่ยง และให้สภาพคล่อง เพราะเมื่อดูแลภาคธุรกิจได้แล้วภาคแรงงานจะฟื้นตัวตามไปด้วย

ทั้งนี้ธนาคารพาณิชย์ ได้เข้าช่วยลูกหนี้โรงแรม และลูกหนี้ท่องเที่ยวอยู่แล้ว มีหนี้ทั้งหมด 4 แสนล้านบาท แล้วสำหรับความช่วยเหลือผู้ประกอบการธุรกิจโรงแรมและท่องเที่ยว รวมทั้งธุรกิจเอสเอ็มอีเรื่องสภาพคล่อง ธปท.ได้ปล่อยซอฟต์โลนแล้ว 1.25 แสนล้านบาท คิดเป็น 74,702 ราย เป็น 66% ธุรกิจที่ได้รับผลกระทบโดยตรง ท่องเที่ยว การบิน รถขนส่งโดยสาร ร้านอาหาร ได้รับสินเชื่อ 83,410 ล้านบาท คิดเป็น 49,922 ราย และอีกสัดส่วน 34% เป็นธุรกิจอื่น ๆ ได้รับผลกระทบทางอ้อมมีผู้ประกอบการได้รับสินเชื่อวงเงิน 42,367 ล้านบาท คิดเป็น 24,780 ราย