เนื้องอกในโพรงมดลูก สาเหตุการมีลูกยาก
คู่รักที่ตกลงปลงใจแต่งงานและวางแผนอยากจะมีลูกน้อยมาเป็นโซ่ทองคล้องใจ แต่จนแล้วจนรอดก็ยังมีลูกไม่ได้สักที หนึ่งในสาเหตุที่พบได้บ่อย และคุณผู้หญิงอาจมองข้ามไป คือ เนื้องอกในโพรงมดลูก อุปสรรคสำคัญที่ทำให้ท้องยาก แถมแท้งง่ายอีกด้วย การใส่ใจสัญญาณเตือนและรู้เท่าทันโรคนี้จึงเป็นสิ่งที่ไม่ควรมองข้าม
พญ.รุ่งทิวา กมลเดชเดชา สูติ-นรีแพทย์ สาขาเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ และแพทย์ผู้ชำนาญการด้านการผ่าตัดผ่านกล้องทางนรีเวช ศูนย์สุขภาพสตรีกรุงเทพ รพ.กรุงเทพ ให้ข้อมูลว่า เนื้องอกโพรงมดลูก คือ ก้อนเนื้อหรือติ่งเนื้อที่โตเป็นก้อนนูนอยู่ในบริเวณโพรงมดลูก ลักษณะการเติบโตจะเป็นแบบค่อย ๆ โตไปอย่างช้า ๆ ขนาด ตำแหน่ง และจำนวนที่พบอาจแตกต่างกันออกไปในคนไข้แต่ละราย พบได้บ่อยในผู้หญิงอยู่ในวัยมีประจำเดือน โดยเฉพาะอายุตั้งแต่ 30-40 ปี
เนื้องอกเหล่านี้อาศัยฮอร์โมนในร่างกายเป็นตัวกระตุ้นการเจริญเติบโต เช่น ฮอร์โมนเอสโตรเจน และโปรเจสเตอโรน ที่สร้างจากรังไข่สามารถกระตุ้นให้เนื้องอกมีขนาดโตขึ้นได้ และยังไม่มียาที่จะทำให้เนื้องอกเล็กหรือฝ่อลง แต่เมื่อไหร่ก็ตามหากเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน หรือวัยทอง ขนาดของเนื้องอกก็สามารถเล็กและฝ่อลงได้
การเกิดเนื้องอกในมดลูกส่วนใหญ่มีอยู่ 3 ตำแหน่งที่พบได้คือ เนื้องอกบริเวณผิวนอกผนังมดลูก เนื้องอกในเนื้อมดลูกหรือในผนังมดลูก และเนื้องอกในโพรงมดลูก โดยส่วนใหญ่จะมีทั้งแบบที่เป็นเนื้องอกและเป็นติ่งเนื้อ บางครั้งเนื้องอกมดลูกอาจขยายใหญ่ นูนจนเข้าไปเบียดในโพรงมดลูก
อาการที่สังเกตได้คือ 1.ประจำเดือนมากผิดปกติ แต่ผู้หญิงบางคนอาจไม่รู้ตัว เพราะเป็นการเพิ่มปริมาณเยอะขึ้นแบบค่อยเป็นค่อยไป เมื่อไปตรวจสุขภาพก็จะพบอาการเลือดจางลง เพราะก้อนเนื้อเหล่านี้ จะไม่โตอย่างรวดเร็ว ประจำเดือนอาจจะมาเยอะขึ้น เช่น ต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยบ่อยขึ้น มีลิ่มเลือดปน หรือมีเลือดออกนานขึ้นกว่าเดิม ซึ่งปกติแล้วจะไม่เกิน 1 สัปดาห์ มีเพียงส่วนน้อยที่มีอาการปวดท้อง หรือบางครั้งไม่ใช่ช่วงที่มีประจำเดือนมาตามปกติ แต่กลับกลายเป็นว่ามีประจำเดือนมาทั้งที่ยังไม่ถึงช่วงรอบเดือน
2.การมีบุตรยาก การมีก้อนเนื้องอกในโพรงมดลูก เป็นสาเหตุที่ทำให้มีบุตรยาก เนื่องมาจากเนื้องอกที่เกิดและเจริญเติบโตอยู่ในโพรงมดลูกขัดขวางการฝังตัวของตัวอ่อน จึงทำให้มีบุตรยากขึ้น ขณะเดียวกันก็แท้งบุตรได้ง่ายเนื่องจากเนื้องอกส่งผลให้โพรงมดลูกผิดรูป สาเหตุที่ทำให้เกิดเนื้องอกในโพรงมดลูกยังไม่ชัดเจน แต่เกี่ยวข้องกับฮอร์โมนเพศหญิงที่มีส่วนกระตุ้นทำให้เกิดเนื้องอกได้
พญ.รุ่งทิวาแนะนำการตรวจรักษาด้วยการวินิจฉัยเบื้องต้นโดยการอัลตราซาวนด์ว่า ควรตรวจอัลตราซาวนด์ช่วงประมาณวันที่ 12 ของรอบเดือน โดยนับตั้งแต่วันแรกที่มีประจำเดือน เพราะจะเห็นรายละเอียดภายในโพรงมดลูกได้ค่อนข้างชัดเจน นอกจากนี้สามารถตรวจโดยการส่องกล้องตรวจในโพรงมดลูก (hysteroscopy) เป็นการตรวจที่ช่วยให้เห็นภาพภายในโพรงมดลูกเพื่อการวินิจฉัยและรักษาได้อย่างถูกต้อง