จาก “บาซาร” สู่ “ปสาน” ร่องรอยเปอร์เซียในศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหง
“เบื้องตีนนอนเมืองสุโขทัยนี้มีตลาดปสาน…” ข้อความจากศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหง (พ.ศ. 1853) ด้านที่ 3 กล่าวถึง “ปสาน” ซึ่งเป็นพื้นที่ค้าขายแลกเปลี่ยนสินค้าหลากหลาย ตั้งแต่พืชพรรณ ธัญญาหารไปจนถึงสัตว์พาหนะ
แม้คำว่า“ปสาน”จะปรากฎอยู่ในจารึกไทย แต่ไม่ใช่คำไทยแท้ สันนิษฐานว่า รากศัพท์มาจากภาษาเปอร์เซีย คือคำว่า บาซาร (bāzār)หมายถึง ตลาดใหญ่ หรือตลาดที่มีห้องแถวร้านค้าตั้งประจำ คำคำนี้แพร่หลายทั้งในภาษาฮินดี อาหรับ ตุรกี อิตาลี และอังกฤษ (bazaar)
ยอร์ช เซเดส์ (George Coedes) ให้ความเห็นว่า “ปสาน” คือตลาดที่มีลักษณะเป็นห้องแถว หรือถนนที่มีร้านค้าประจำ ซึ่งได้รับอิทธิพลมาจากพ่อค้าชาวเปอร์เซียที่เข้ามาค้าขายในสุโขทัย ตลาดปสานจึงเป็นต้นแบบของตลาดที่มีห้องแถว ซึ่งแตกต่างจากตลาดไทยดั้งเดิมที่มีเพียง “ตลาดประจำ” ที่เป็นโรงโถงหลังคาคลุม แต่ไม่มีห้อง และ “ตลาดนัด” ที่ชาวบ้านมาชุมนุมซื้อขายกันเป็นครั้งคราว
ดังนั้น การปรากฏของคำว่า “ปสาน” ในจารึกจึงเป็นหลักฐานชิ้นสำคัญที่ยืนยันว่า สุโขทัยมีการติดต่อและรับอิทธิพลจากพ่อค้าแถบตะวันออกกลางมาหลายร้อยปี
อ่านเพิ่มเติม :
- “ผ้าขาวม้า” คำยืมใช้จาก “เปอร์เซีย” คนไทยใช้ “ผ้าเคียนพุง”
- อาลักษณ์อิหร่านบันทึกถึง “ชาวสยาม” สมัยพระนารายณ์ ไว้อย่างไรบ้าง?
- กรุงศรีอยุธยามี “ชาวเปอร์เซีย” ตั้งรกราก แต่ทำไมไม่ปรากฏหลักฐาน “แมวเปอร์เซีย”?
สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่
อ้างอิง :
กุสุมา รักษมณี. (2566). กุหลาบเปอร์เซียในแดนสยาม(พิมพ์ครั้งที่ 1). โรงพิมพ์มติชน บริษัทมติชน จำกัด(มหาชน).
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 4 มีนาคม 2569
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : จาก “บาซาร” สู่ “ปสาน” ร่องรอยเปอร์เซียในศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหง
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com