น้ำพริก 4 ภาค แซ่บ อร่อย หรอย รวม 12 ชนิดเด็ด พร้อมวัตถุดิบและวิธีทำ
ถ้าให้เลือกเมนูที่อยู่คู่สำรับคนไทยมานานที่สุด “น้ำพริก” คงเป็นหนึ่งในคำตอบแรก ๆ เพราะไม่ว่าจะบ้านไหนภาคไหน ก็ต้องมีถ้วยน้ำพริกวางคู่กับผักและข้าวสวยร้อน ๆ เสมอ แต่สิ่งที่ทำให้น้ำพริกไทยน่าสนใจที่สุดบนสำรับกับข้าว คือ แต่ละภาคมีน้ำพริกเป็นเอกลักษณ์ของตัวเอง ตามวัตถุดิบและรสนิยมของท้องถิ่น
ภาคเหนือเน้นกลิ่นหอมของเครื่องเผาเครื่องคั่ว ภาคอีสานขาดปลาร้าไม่ได้ ภาคกลางชูความกลมกล่อมครบรส ส่วนภาคใต้จัดจ้านเผ็ดร้อนด้วยวัตถุดิบจากทะเล วันนี้เรารวม น้ำพริก 4 ภาค ที่แซ่บ อร่อย และหรอยเป็นเอกลักษณ์มาให้รู้จักกัน พร้อมเล่าวัตถุดิบ วิธีทำแบบย่อ และรสชาติของแต่ละถ้วย
น้ำพริกภาคเหนือ หอมเครื่องเผา รสไม่เผ็ดจัด
น้ำพริกภาคเหนือมักไม่เผ็ดจัดเท่าภาคอื่น แต่เด่นที่กลิ่นหอมของพริกและเครื่องที่นำไปเผาหรือคั่วก่อนโขลก และคนเหนือนิยมใช้ “ถั่วเน่า” ให้รสเค็มแทนกะปิ
น้ำพริกหนุ่ม
วัตถุดิบ: พริกหนุ่ม (พริกเขียวเม็ดใหญ่) หอมแดง กระเทียม และเกลือ
วิธีทำ: นำพริกหนุ่ม หอม กระเทียมไปเผาหรือย่างให้สุกหอม แล้วโขลกรวมกับเกลือให้ละเอียด รสชาติ: เผ็ดกลาง ๆ หอมกลิ่นไหม้ของพริกเผา เนื้อเนียนข้น นิยมกินคู่แคบหมู ผักนึ่ง และไส้อั่ว
น้ำพริกอ่อง
วัตถุดิบ: หมูสับ มะเขือเทศลูกเล็ก พริกแห้ง หอมแดง กระเทียม และพริกแกง
วิธีทำ: โขลกเครื่องแล้วผัดกับหมูสับและมะเขือเทศจนงวดเป็นสีส้มสวย รสชาติ: เปรี้ยวหวานเค็มกลมกล่อม ไม่เผ็ดมาก เนื้อขลุกขลิก กินกับผักสดและผักนึ่งหลากชนิด เป็นน้ำพริกที่เด็ก ๆ ก็กินได้
น้ำพริกข่า
วัตถุดิบ: ข่า พริกแห้ง (หรือพริกสด) กระเทียม และเกลือ
วิธีทำ: โขลกข่ากับพริกและกระเทียมให้เข้ากัน ปรุงเค็มด้วยเกลือ รสชาติ: เผ็ดร้อนและหอมกลิ่นข่าชัดเจน นิยมกินคู่กับเห็ดถอบต้ม เห็ดนึ่ง หรือเนื้อสัตว์ต้ม เป็นน้ำพริกประจำฤดูที่เห็ดออก
น้ำพริกภาคอีสาน แซ่บนัวด้วยปลาร้า
หัวใจของน้ำพริกอีสานคือ “ปลาร้า” ที่ให้รสเค็มนัวเป็นเอกลักษณ์ รสจัดจ้านถึงเครื่อง กินคู่ข้าวเหนียวและผักสดได้ทั้งมื้อ
แจ่วบอง (ปลาร้าบอง)
วัตถุดิบ: ปลาร้าสับ พริกป่น ข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด หอมแดง และกระเทียม
วิธีทำ: นำข่า ตะไคร้ ใบมะกรูดไปคั่วให้หอม แล้วสับรวมกับปลาร้าและเครื่อง จากนั้นผัดหรือโขลกให้เข้ากัน
รสชาติ: เค็มนัวเผ็ดหอมกลิ่นเครื่องคั่ว เนื้อค่อนข้างแห้ง เก็บได้นาน กินกับผักสดและข้าวเหนียว
ป่น (ป่นปลา)
วัตถุดิบ: ปลาย่าง พริกแห้งคั่ว ข้าวคั่ว หอมแดง และน้ำปลาร้า
วิธีทำ: โขลกเนื้อปลาย่างกับพริกและเครื่อง ปรุงรสด้วยน้ำปลาร้าให้ออกข้น
รสชาติ: เค็มเผ็ดหอมกลิ่นปลาย่าง เนื้อหยาบนุ่ม เหมาะจิ้มผักลวกและผักสด เป็นน้ำพริกพื้นบ้านที่ทำง่ายติดครัว
แจ่ว
วัตถุดิบ: น้ำปลาหรือน้ำปลาร้า พริกป่น ข้าวคั่ว น้ำมะนาว และผักชีฝรั่งหรือต้นหอมซอย
วิธีทำ: ผสมทุกอย่างเข้าด้วยกันเป็นน้ำจิ้มใส ๆ ปรุงให้ออกเปรี้ยวเค็มเผ็ด
รสชาติ: แซ่บจี๊ดจ๊าด เปรี้ยวเค็มหอมข้าวคั่ว เป็นน้ำจิ้มคู่หมูย่าง ไก่ย่าง และเนื้อย่างที่ขาดไม่ได้
น้ำพริกภาคกลาง กลมกล่อมครบรส
น้ำพริกภาคกลางขึ้นชื่อเรื่องความครบรส ทั้งเปรี้ยว เค็ม หวาน เผ็ด อยู่ในถ้วยเดียว โดยมี “กะปิ” เป็นพระเอกที่ให้กลิ่นและรสเค็มหอม
น้ำพริกกะปิ
วัตถุดิบ: กะปิ พริกขี้หนู กระเทียม มะนาว น้ำตาลปี๊บ และกุ้งแห้งหรือมะเขือพวง
วิธีทำ: โขลกกระเทียมกับพริก ใส่กะปิ แล้วปรุงด้วยมะนาวและน้ำตาลให้ได้รสกลมกล่อม
รสชาติ: ครบรสเปรี้ยวเค็มเผ็ดหวานในคำเดียว กินคู่ปลาทูทอด ไข่เจียว และผักสดผักทอด เป็นน้ำพริกที่คนไทยคุ้นเคยที่สุด
น้ำพริกลงเรือ
วัตถุดิบ: น้ำพริกกะปิเป็นฐาน เพิ่มหมูหวาน ไข่เค็ม และกระเทียมเจียว
วิธีทำ: ผัดน้ำพริกกะปิกับหมูหวานให้เข้ากัน แล้วคลุกไข่เค็มและเครื่องเคียง
รสชาติ: เข้มข้นหวานนำ เค็มตาม เผ็ดเล็กน้อย อุดมเครื่อง กินกับผักสดเป็นจานเดียวอิ่มได้ ถือเป็นน้ำพริกชาววังที่ยกระดับจากน้ำพริกกะปิธรรมดา
น้ำพริกเผา
วัตถุดิบ: พริกแห้ง หอมแดง กระเทียม กุ้งแห้ง น้ำตาลปี๊บ มะขามเปียก และน้ำมัน
วิธีทำ: ทอดหรือคั่วพริก หอม กระเทียมให้หอม แล้วโขลกและเคี่ยวกับน้ำตาลและมะขามจนเป็นเนื้อน้ำมันข้น รสชาติ: หวานหอมเผ็ดน้อย เนื้อเนียนเป็นมัน ใช้ได้สารพัด ทั้งทาขนมปัง ผัดกับเนื้อสัตว์ และใส่ต้มยำ
น้ำพริกภาคใต้ จัดจ้านเผ็ดร้อนที่สุด
น้ำพริกภาคใต้ขึ้นชื่อเรื่องความเผ็ดร้อนและรสจัดที่สุดในบรรดา 4 ภาค วัตถุดิบส่วนใหญ่มาจากทะเล รสเปรี้ยวมักได้จากส้มแขก มะนาว หรือระกำ และชาวใต้เรียกน้ำพริกว่า “น้ำชุบ”
น้ำพริกกุ้งเสียบ
วัตถุดิบ: กุ้งเสียบ (กุ้งย่างรมควัน) พริกขี้หนู กะปิ หอมแดง กระเทียม และน้ำตาล วิธีทำ: โขลกพริกกับหอมกระเทียมและกะปิ แล้วใส่กุ้งเสียบฉีกฝอยลงคลุกปรุงรส รสชาติ: เผ็ดเค็มหวานและหอมกลิ่นกุ้งย่างชัดเจน เนื้อแห้งร่วน กินกับผักสดและข้าวสวยร้อน ๆ เป็นน้ำพริกยอดฮิตของฝากภาคใต้
น้ำพริกไตปลา
วัตถุดิบ: ไตปลา (เครื่องในปลาหมักเกลือ) พริกแกงใต้ ตะไคร้ ใบมะกรูด ข่า และกระชาย
วิธีทำ: เคี่ยวไตปลากับน้ำและกรองเอาแต่น้ำ แล้วปรุงกับพริกแกงและสมุนไพรจนเดือดหอม บางสูตรทำเป็นน้ำพริกไตปลาแห้งคลุกข้าว
รสชาติ: เค็มเผ็ดจัด กลิ่นแรงเป็นเอกลักษณ์ กินคู่ผักเหนาะอย่างสะตอ ลูกเนียง และแตงกวา ช่วยตัดรส
น้ำชุบหยำ
วัตถุดิบ: กะปิ พริกขี้หนูสด หอมแดง มะนาว และผักสดนานาชนิด
วิธีทำ: ขยำ (หยำ) กะปิ พริก และหอมด้วยมือให้เข้ากัน บีบมะนาว แล้วคลุกกับผักสดที่หั่นไว้
รสชาติ: สดเผ็ดจี๊ดจ๊าด กลิ่นกะปิหอม ทำเร็วกินง่าย เป็นน้ำพริกประจำบ้านของคนใต้ที่คลุกข้าวได้ทั้งจาน
สรุป น้ำพริก 4 ภาค เอกลักษณ์ที่ไม่เหมือนกัน
จะเห็นว่าน้ำพริกไทยทั้ง 4 ภาคมีเสน่ห์คนละแบบ ภาคเหนือหอมเครื่องเผาและไม่เผ็ดจัด ภาคอีสานนัวจัดด้วยปลาร้า ภาคกลางกลมกล่อมครบรสด้วยกะปิ ส่วนภาคใต้เผ็ดร้อนจัดจ้านด้วยวัตถุดิบทะเล ลองเลือกทำสักถ้วยคู่กับผักสดและข้าวร้อน ๆ รับรองว่าได้มื้อง่าย ๆ ที่แซ่บและหรอยแบบไทยแท้
น้ำพริกภาคไหนเผ็ดที่สุด
โดยทั่วไปน้ำพริกภาคใต้ขึ้นชื่อว่าเผ็ดร้อนและรสจัดที่สุด เพราะใช้พริกปริมาณมากและเครื่องแกงใต้ที่เข้มข้น ขณะที่น้ำพริกภาคเหนือมักเผ็ดน้อยที่สุด เน้นกลิ่นหอมของเครื่องเผามากกว่าความเผ็ด
ทำไมคนเหนือใช้ถั่วเน่าแทนกะปิ
ภาคเหนืออยู่ไกลทะเลจึงหากะปิได้ยากในอดีต คนเหนือเลยใช้ “ถั่วเน่า” ที่ทำจากถั่วเหลืองหมักมาให้รสเค็มและกลิ่นหอมแทนกะปิในน้ำพริกหลายชนิด
น้ำพริกกินกับอะไรได้บ้าง
กินได้หลากหลาย ทั้งผักสด ผักลวก ผักนึ่ง ปลาทูทอด ไข่เจียว หมูย่าง คลุกข้าวสวยร้อน ๆ อร่อยมากก บางชนิดอย่างน้ำพริกเผายังใช้เป็นเครื่องปรุงผัดและต้มยำได้ด้วย
อ่านบทความที่เกี่ยวข้อง