12 ต้นไม้อัปมงคล ไม่ควรปลูกใกล้บ้าน เหตุผลที่คนโบราณสอนไว้
ใครกำลังจะจัดสวนหน้าบ้าน แต่งมุมสีเขียว หรือหาต้นไม้มาปลูกเพิ่มความร่มรื่น ลองหยุดอ่านสักนิด เพราะคนไทยโบราณมี “บัญชีดำ” ของต้นไม้ที่ไม่นิยมปลูกใกล้บ้านอยู่พอสมควร บางต้นดอกสวยหอมน่าปลูกสุด ๆ แต่กลับถูกตราว่าเป็น “ต้นไม้อัปมงคล” ด้วยเหตุผลที่ฟังแล้วก็อดยิ้มไม่ได้
ความเชื่อเหล่านี้ไม่ได้เกิดลอย ๆ ส่วนใหญ่มาจาก 3 ที่มาด้วยกัน หนึ่งคือ ชื่อต้นไม้ไปพ้องเสียงกับคำที่ความหมายไม่ดี สองคือ ความเชื่อเรื่องผีหรือของศักดิ์สิทธิ์สิงสถิต และสามคือ เหตุผลเชิงปฏิบัติจริง อย่างรากทำลายบ้าน หนามแหลม หรือยางเป็นพิษ ที่คนโบราณห่อด้วยเรื่องเล่าให้คนกลัวและเลี่ยงได้ง่ายขึ้น ลองไปดูกันว่ามีต้นไหนบ้าง และทำไมถึงไม่ค่อยมีใครกล้าปลูกไว้หน้าบ้าน
1. ลั่นทม (ลีลาวดี)
เปิดลิสต์ด้วยดอกไม้ที่สวยและหอมที่สุดต้นหนึ่งเลย แต่ “ลั่นทม” ติดโผมานานเพราะชื่อไปพ้องเสียงกับคำว่า “ระทม” ที่แปลว่าความเศร้าโศกและความทุกข์ใจ คนโบราณเลยรู้สึกว่าปลูกไว้เหมือนเชิญความระทมเข้าบ้าน
อีกเหตุผลคือภาพจำ เพราะลั่นทมมักถูกปลูกตามวัดและสุสานมาแต่ไหนแต่ไร พอเห็นต้นก็นึกถึงงานศพไปโดยอัตโนมัติ สุดท้ายคนรุ่นหลังแก้เคล็ดด้วยการเปลี่ยนชื่อเป็น “ลีลาวดี” ที่ฟังอ่อนช้อยเป็นมงคล ทุกวันนี้จึงกลายเป็นไม้ประดับยอดนิยมของรีสอร์ตและบ้านสวยไปเรียบร้อย
2. ต้นโศก (อโศก)
ต้นอโศกเป็นไม้ทรงสูงชะลูดสวยงาม นิยมปลูกเป็นแนวรั้วบังตา แต่คนที่เชื่อเรื่องนี้จะสะดุดตรงคำว่า “โศก” ที่หมายถึงความเศร้าโศกเสียใจทันที ทั้งที่ชื่อเต็ม “อโศก” แปลว่า “ไร้ความโศก” ซึ่งเป็นมงคลด้วยซ้ำ
แต่ธรรมชาติของคนไทยคือฟังเสียงก่อนความหมาย พอได้ยินคำว่าโศกก็เลี่ยงไว้ก่อน บางบ้านจึงเลือกปลูกไว้ริมถนนหรือนอกรั้วแทนที่จะปลูกกลางบริเวณบ้าน ถือเป็นทางสายกลางที่ได้ทั้งความร่มรื่นและความสบายใจ
3. ระกำ
ต้นนี้โดนเต็ม ๆ ทั้งสองทาง เพราะชื่อ “ระกำ” ตรงตัวแปลว่า ความทุกข์ระทมช้ำใจ อยู่แล้ว ฟังปุ๊บก็รู้เลยว่าทำไมไม่มีใครอยากได้ไว้ในบ้าน
ที่เด็ดกว่านั้นคือเหตุผลเชิงปฏิบัติ เพราะลำต้นและก้านของระกำเต็มไปด้วย หนามแหลมยาว ปลูกใกล้บ้านที่มีเด็กวิ่งเล่นคือความเสี่ยงล้วน ๆ ความเชื่อเรื่องชื่อกับอันตรายจริงจึงไปด้วยกันพอดี กลายเป็นต้นไม้ที่ควรเลี่ยงด้วยเหตุผลที่จับต้องได้
4. มะกอก
มะกอกเป็นไม้ที่กินผลได้และให้ร่มเงาดี แต่ความเชื่อไทยโยงมันเข้ากับสำนวน “กลิ้งกลอกเหมือนมะกอกสามตะกร้า” ที่ใช้ว่าคนเจ้าเล่ห์ พูดจากลับกลอกเอาตัวรอด
คนโบราณเลยกลัวว่าปลูกมะกอกไว้ในบ้าน คนในครอบครัวจะกลายเป็นคนไม่จริงใจ พูดอย่างทำอย่าง เป็นความเชื่อที่เล่นกับคำล้วน ๆ ไม่ได้เกี่ยวกับตัวต้นไม้เลย แต่ก็พอเข้าใจได้ว่าทำไมบ้านที่ถือเคล็ดถึงเลี่ยง
5. โพธิ์
ต้นโพธิ์เป็นไม้ศักดิ์สิทธิ์ที่ผูกกับพระพุทธศาสนา แต่ด้วยความศักดิ์สิทธิ์นี่แหละที่ทำให้คนไม่ปลูกในบ้าน เพราะถือว่าเป็น “ไม้ของวัด” ควรอยู่ในเขตศักดิ์สิทธิ์ ไม่ใช่บ้านคนธรรมดา อีกทั้งยังเชื่อว่าเป็นที่สิงสถิตของเทวดาและสิ่งลี้ลับ ปลูกแล้วต้องดูแลเคารพให้ดี กลายเป็นภาระทางใจมากกว่าความร่มรื่น
ข้อนี้มีเหตุผลเชิงปฏิบัติรองรับชัดมาก เพราะโพธิ์เป็นไม้ใหญ่ที่ รากชอนไชแรงและไกล โตเต็มที่สูงหลายสิบเมตร รากสามารถดันพื้น ทำท่อแตก และดันกำแพงบ้านร้าวได้จริง คนโบราณห่อเหตุผลนี้ด้วยความเชื่อ แต่แก่นของมันคือวิศวกรรมบ้านล้วน ๆ
6. ไทร
คู่หูของโพธิ์คือต้นไทร ที่ความเชื่อยกให้เป็น ที่อยู่ของวิญญาณและสิ่งเร้นลับ ตามความเชื่อไทยและฮวงจุ้ย การปลูกไทรในบ้านเหมือนเปิดประตูเชิญสิ่งที่มองไม่เห็นเข้ามาอยู่ร่วมชายคา จึงเป็นต้นที่คนระวังมากเป็นพิเศษ
และเช่นเดียวกับโพธิ์ ไทรมีรากอากาศและรากดินที่ลุกลามเก่งมาก เมล็ดเล็ก ๆ ปลิวไปงอกได้ทุกซอกกำแพง รากห้อยลงมาเกาะโครงสร้างจนบ้านเสียหายได้ ความเชื่อเรื่องผีจึงเป็นเหมือนป้ายเตือนที่ช่วยให้คนเลี่ยงไม้ที่ดูแลยากต้นนี้ไปในตัว
7. ตะเคียน
ไม่มีลิสต์ไม้อัปมงคลเล่มไหนที่ไม่มีตะเคียน เพราะนี่คือต้นไม้ที่ผูกกับตำนาน “นางตะเคียน” ผีสาวที่สิงสถิตในลำต้นแน่นที่สุดในความเชื่อไทย เรื่องเล่าผีตะเคียนมีให้ได้ยินแทบทุกจังหวัด ปลูกไว้ในบ้านเลยเท่ากับชวนความขนลุกมาอยู่ด้วยทุกคืน
ในมุมจริง ตะเคียนเป็นไม้เนื้อแข็งทรงสูงใหญ่ โตช้าและอยู่ได้เป็นร้อยปี เหมาะกับป่าหรือริมน้ำมากกว่าสนามหลังบ้าน ขนาดและอายุที่ยืนยาวของมันเองก็เสริมภาพความลึกลับให้ความเชื่อนี้ดูน่าเชื่อขึ้นไปอีก
8. งิ้ว
ต้นงิ้วดอกสีแดงสดสวยสะดุดตา แต่ในความเชื่อไทยมันคือ สัญลักษณ์ของกามและการมีชู้ จากคติ “ต้นงิ้วนรก” ที่คนผิดลูกผิดเมียต้องปีนในนรกภูมิ ปลูกไว้ในบ้านเลยถูกมองว่าไม่เป็นมงคลต่อความสัมพันธ์ของคู่รัก
บวกกับลักษณะต้นที่เต็มไปด้วย หนามแหลมใหญ่ทั่วลำต้น ปีนก็ไม่ได้ เข้าใกล้ก็เจ็บ ปลูกในพื้นที่จำกัดอย่างบ้านจึงไม่เหมาะเอาเสียเลย หลายตำราเลยบอกว่าถ้าอยากปลูกให้ไปปลูกที่ทำงานหรือร้านค้าแทน จะกลายเป็นเรื่องค้าขายคล่องแทนเรื่องชู้สาว
9. กล้วยตานี
กล้วยทั่วไปปลูกได้สบายใจ แต่ “กล้วยตานี” เป็นข้อยกเว้น เพราะผูกกับตำนาน “ผีนางตานี” ผีสาวชุดไทยที่สิงอยู่ในกอกล้วยตานี เป็นหนึ่งในผีที่คนไทยคุ้นชื่อที่สุด ปลูกไว้หน้าบ้านเลยกลายเป็นเรื่องชวนขนหัวลุกยามค่ำคืน
ที่น่าสนใจคือกล้วยตานีมีประโยชน์มาก ใบใช้ห่อของ ทำบายศรี เมล็ดและปลีใช้ทำอาหารและยา คนจึงนิยมปลูกไว้ ท้ายสวนหรือไกลตัวบ้าน มากกว่าจะวางไว้หน้าบ้าน ได้ประโยชน์ครบโดยไม่ต้องนอนลุ้นทุกคืน
10. เต่าร้าง
ต้นเต่าร้างเป็นปาล์มใบสวยรูปหางปลา ดูเก๋ในสวนสมัยใหม่ แต่คนถือเคล็ดจะสะดุดคำว่า “ร้าง” ที่พ้องกับคำว่าหย่าร้างและความรกร้าง จึงเชื่อกันว่าปลูกแล้วความรักของคนในบ้านจะมีอันเป็นไป ลงเอยด้วยการเลิกราหรือบ้านแตก
เหตุผลนี้เล่นกับคำล้วน ๆ เหมือนกับเต่าร้างไม่มีพิษภัยอะไร คนรุ่นใหม่ที่ไม่ถือก็ปลูกเป็นไม้ประดับได้สบาย แต่สำหรับบ้านที่ยังถือเคล็ดเรื่องความรัก ก็มักขอผ่านต้นนี้ไว้ก่อน
11. ต้นรัก
ฟังชื่อเหมือนจะเป็นมงคลที่สุดในลิสต์ แต่ “ต้นรัก” กลับติดบัญชีต้นไม้ที่ไม่ควรปลูกเสียอย่างนั้น ความเชื่อบอกว่าชื่อรักมักไปโยงกับ ความรักที่ไม่สมหวังและการพลัดพราก ปลูกไว้แล้วเรื่องหัวใจจะยุ่งยากมากกว่าราบรื่น
แต่เหตุผลที่จับต้องได้กว่าคือ ยางของต้นรักเป็นพิษ สัมผัสแล้วทำให้ผิวหนังระคายเคือง ถ้าเข้าตาก็อันตราย บ้านที่มีเด็กเล็กยิ่งต้องระวัง ข้อนี้จึงเป็นอีกตัวอย่างที่ความเชื่อกับความปลอดภัยเดินไปทางเดียวกัน
12. ชบา
ปิดท้ายด้วยดอกไม้บ้าน ๆ ที่หลายคนคาดไม่ถึง ชบาดอกสวยสีสดและปลูกง่าย แต่ในอดีตดอกชบาถูกใช้ ทัดหูประจานหญิงที่คบชู้ ตามธรรมเนียมลงโทษสมัยก่อน ภาพจำนี้เลยทำให้ชบาถูกโยงกับเรื่องชู้สาวและความไม่ซื่อสัตย์ในครอบครัว
ด้วยเหตุนี้คนโบราณบางกลุ่มจึงไม่นิยมปลูกชบาไว้ในบ้าน เพราะกลัวเป็นลางเรื่องความสัมพันธ์ ทั้งที่จริงแล้วชบาเป็นไม้มงคลในหลายวัฒนธรรม และทุกวันนี้ก็เป็นไม้ประดับยอดนิยมที่หาความอัปมงคลไม่เจอแล้ว
ไม้อื่น ๆ ที่โบราณทักไว้
นอกจาก 12 ต้นข้างบน ยังมีไม้อีกหลายชนิดที่ติดโผตามตำราและฮวงจุ้ย ด้วยเหตุผลเรื่องชื่อหรือลักษณะต้นเป็นหลัก เช่น
- มะละกอ ชื่อโยงกับคำว่า “กอ” และการ “แตกกอ” จึงเชื่อว่าคนในบ้านจะแตกแยกกัน แม้จริง ๆ จะเป็นไม้กินผลที่ปลูกกันแทบทุกบ้าน
- โกงกาง ชื่อขึ้นต้นด้วยคำว่า “โกง” คนถือเคล็ดจึงเลี่ยง กลัวเรื่องถูกโกงหรือคดโกง
- หว้า เนื้อไม้เปราะหักง่าย ปลูกใกล้บ้านเสี่ยงกิ่งหล่นใส่ เป็นเหตุผลด้านความปลอดภัยมากกว่าความเชื่อ
สรุป ปลูกได้ไหม ถ้าใจไม่ถือ
ต้องย้ำว่าความเชื่อเรื่องต้นไม้อัปมงคลเหล่านี้เป็น คติพื้นบ้านและฮวงจุ้ย ไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ หลายอย่างเป็นแค่การเล่นคำพ้องเสียง และบางต้นที่เคยถูกตราหน้าก็กลับมาเป็นไม้ยอดนิยมได้ เมื่อคนเปลี่ยนมุมมองหรือเปลี่ยนชื่อ อย่างลั่นทมที่กลายเป็นลีลาวดี
ข้อที่น่าเก็บไปใช้จริงคือ เหตุผลเชิงปฏิบัติ ที่ซ่อนอยู่ในความเชื่อ ไม่ว่าจะเป็นรากไม้ใหญ่ที่ทำลายโครงสร้างบ้าน หนามแหลม หรือยางเป็นพิษ เพราะข้อเหล่านี้จริงไม่ว่าจะถือเคล็ดหรือไม่ สุดท้ายแล้วการเลือกต้นไม้มาปลูกจึงอยู่ที่ความสบายใจของเจ้าของบ้านเป็นหลัก ถ้าใจไม่ถือและดูแลไหว ต้นไหนก็สวยในแบบของมันทั้งนั้น
ต้นไม้อัปมงคล ถ้าปลูกไปแล้วต้องทำอย่างไร
ถ้าปลูกไปแล้วและรู้สึกไม่สบายใจ หลายคนใช้วิธีแก้เคล็ดด้วยการเปลี่ยนวิธีเรียกชื่อให้เป็นมงคล เช่น เรียกลั่นทมว่าลีลาวดี หรือย้ายไปปลูกนอกรั้ว ท้ายสวน หรือบริจาคให้วัด ส่วนคนที่ไม่ถือก็ปลูกต่อได้ตามปกติ เพราะไม่มีผลทางวิทยาศาสตร์
ทำไมต้นโพธิ์กับต้นไทรถึงไม่ควรปลูกในบ้าน
นอกจากความเชื่อว่าเป็นที่สิงสถิตของสิ่งศักดิ์สิทธิ์และวิญญาณแล้ว เหตุผลจริงคือทั้งสองต้นเป็นไม้ใหญ่ที่รากชอนไชแรงและไกลมาก สามารถดันพื้น ทำท่อน้ำแตก และทำให้กำแพงบ้านร้าวได้เมื่อโตเต็มที่
ต้นไม้ชื่อไม่เป็นมงคล ปลูกเลี่ยงอย่างไรได้บ้าง
วิธีที่คนนิยมคือปลูกไว้นอกเขตบ้าน เช่น ริมถนน ท้ายสวน หรือพื้นที่ส่วนกลาง แทนการปลูกกลางบริเวณบ้าน หรือเลือกต้นที่มีชื่อมงคลมาปลูกคู่กันเพื่อความสบายใจอี
อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง