อว. เปิดตัวละครแนวตั้ง โปงลางสะท้านธุง หนุนท่องเที่ยวเมืองรอง

24 ตุลาคม 2569 กระทรวง อว. ร่วมกับภาคีเครือข่าย ววน. จัดงานเปิดตัวละครสั้นแนวตั้งเรื่องโปงลางสะท้านธุง โดยนำงานวิจัยและ ทุนวัฒนธรรม ของจังหวัด กาฬสินธุ์ มาแปรรูปเป็นสื่อร่วมสมัยบนสมาร์ตโฟน เพื่อยกระดับเมืองรอง สู่เมืองเศรษฐกิจสร้างสรรค์ กระตุ้นการท่องเที่ยวและสร้างรายได้เชิงพาณิชย์ให้ชุมชนอย่างยั่งยืนผ่านกลไก วิจัย ววน.

เมื่อวันที่ 22 ต.ค. ที่ผ่านมา ณ ร้านเจริญเจริญ (เจริญวันเจริญคืน) สวนหลวงสแควร์ ซอยจุฬาฯ 12 เขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ร่วมกับภาคีเครือข่ายระบบวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.) ได้จัดงานแถลงข่าวเปิดตัวละครสั้นแนวตั้งทุนวัฒนธรรมเรื่อง “โปงลางสะท้านธุง” พร้อมเปิดตัว 11 โครงการวิจัย ภายใต้แผนงานเป้าหมายสำคัญการยกระดับเมืองรองสู่เมืองเศรษฐกิจวัฒนธรรม เพื่อขับเคลื่อนการแปรรูปองค์ความรู้งานวิจัยและอัตลักษณ์พื้นถิ่นไปสู่การสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจเชิงพาณิชย์และสังคม

โครงการดังกล่าวเป็นผลผลิตจากโครงการวิจัยเรื่อง “การบริหารจัดการสื่อวัฒนธรรมชุมชนเพื่อยกระดับเมืองรองสู่เมืองเศรษฐกิจสร้างสรรค์” ดำเนินงานโดยมูลนิธิสื่อสานพลังชุมชน ซึ่งได้รับการจัดสรรงบประมาณสนับสนุนจากเครือข่ายหน่วยงานด้านวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ประกอบด้วย กระทรวง อว. กองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (กองทุน ววน.) สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) หรือ รวพ. และหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาพื้นที่ (บพท.)

โดยมี ศ.เกียรติคุณ ดร.นพ.สิริฤกษ์ ทรงศิวิไล ประธานกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม (กสว.) เป็นประธานในพิธีเปิด พร้อมด้วย ดร.ธนภณ วัฒนกุล ประธานคณะกรรมการส่งเสริมแผนงานเป้าหมายสำคัญ (Promoting Committee: PC), ดร.ถวิลวดี บุรีกุล ผู้อำนวยการแผนงานเชิงกลยุทธ์การนำงานวิจัยและนวัตกรรมไปใช้ประโยชน์ฯ (PD), รศ.ดร.สุพรรณี ฉายะบุตร หัวหน้าโครงการวิจัย และ ดร.สรวงมณฑ์ สิทธิสมาน ประธานมูลนิธิสื่อสานพลังชุมชนและหัวหน้าโครงการวิจัย

ขณะที่ฝ่ายปกครองท้องถิ่นในพื้นที่เป้าหมาย มีนายกีรฒิการย์ พิมพะนิตย์ นายกเทศมนตรีเมืองกาฬสินธุ์ พร้อมด้วยนายเชษฐ์พสิฐ เลิศสหพันธ์ รองนายกเทศมนตรีฯ คณะผู้บริหาร พนักงานเทศบาล ครู และตัวแทนนักเรียนโรงเรียนเทศบาล 4 เฉลิมพระเกียรติ เข้าร่วมงานอย่างพร้อมเพรียง

ศ.เกียรติคุณ ดร.นพ.สิริฤกษ์ ทรงศิวิไล ประธาน กสว. ระบุถึงทิศทางการสนับสนุนว่า การนำทุนทางวัฒนธรรมมาพัฒนาเป็นสื่อร่วมสมัยในรูปแบบละครแนวตั้งสำหรับสมาร์ตโฟน โดยผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมของคนในพื้นที่ ถือเป็นเครื่องมือสำคัญที่จะช่วยให้เนื้อหาได้รับการถ่ายทอดอย่างเข้าใจและเคารพเจ้าของวัฒนธรรมเดิม ควบคู่กับการสร้างความรู้สึกเป็นเจ้าของร่วมกัน

“การนำละครแนวตั้งมาเป็นเครื่องมือสื่อสารช่วยให้เข้าถึงผู้ชมได้ง่ายขึ้นผ่านโทรศัพท์มือถือ เป็นการสร้างทั้งคุณค่าทางสังคมและโอกาสด้านรายได้ในอนาคต ผ่านการต่อยอดทั้งการท่องเที่ยวตามรอยละคร การซื้อสินค้าท้องถิ่น และกิจกรรมสร้างสรรค์ของชุมชนต่าง ๆ” ประธาน กสว. ระบุ

ด้าน ดร.ธนภณ วัฒนกุล ประธานคณะกรรมการส่งเสริมแผนงานเป้าหมายสำคัญ (PC) ผู้รังสรรค์แนวคิดละครทุนวัฒนธรรม กล่าวว่า การนำทุนวัฒนธรรมสร้างชาติผ่านงานวิจัยเริ่มส่งผลสัมฤทธิ์อย่างเป็นรูปธรรม เนื่องจากแต่ละพื้นที่มีอัตลักษณ์ วัตถุดิบ ประเพณี และทุนมนุษย์ที่หลากหลาย หากมองวัฒนธรรมเป็นต้นทุนการขับเคลื่อนประเทศ จะสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มได้ทุกจุด โดยอาศัยสื่อระดับมืออาชีพเข้ามาเป็นกลไกขยายผลในเชิงระบบ เพื่อสร้างการรับรู้ในวงกว้างระดับหลักล้านคน ซึ่งจะช่วยเสริมความเข้มแข็งให้งานวัฒนธรรมเติบโตได้อย่างมีนัยสำคัญ

ดร.สรวงมณฑ์ สิทธิสมาน ประธานมูลนิธิสื่อสานพลังชุมชน ในฐานะหัวหน้าโครงการวิจัยฯ ชี้แจงถึงกระบวนการดำเนินงานว่า เป้าหมายไม่ได้อยู่ที่การผลิตละครเพื่อความบันเทิงแล้วจบไป แต่เน้นกระบวนการทำงานวิจัยร่วมกับชุมชนเพื่อค้นหาและทำความเข้าใจทุนวัฒนธรรมก่อนนำมาแปรรูปเป็นเนื้อหาสื่อสาร โดยเริ่มนำร่องที่ จ.กาฬสินธุ์ ซึ่งมีต้นทุนทางวัฒนธรรมเด่นชัด อาทิ ศิลปะการแสดงโปงลาง ผ้าไหมแพรวา และธุง

เป้าประสงค์หลักคือกระตุ้นให้ผู้ชมเกิดความสนใจจนนำไปสู่การเดินทางมาสัมผัสพื้นที่จริง ขณะเดียวกันก็ช่วยให้คนในท้องถิ่นตระหนักถึงมูลค่าของทรัพยากรทางวัฒนธรรมที่ตนถือครองอยู่ อันเป็นหัวใจของเศรษฐกิจสร้างสรรค์

ทางด้าน น.ส.มานิดา นฤภัทร ผู้จัดละคร กล่าวว่า จุดเริ่มต้นมาจากการผลักดันของ ดร.ธนภณ ที่ต้องการให้สังคมเห็นคุณค่าของเศรษฐกิจสร้างสรรค์อย่างแท้จริง ผ่านความพิเศษของอัตลักษณ์ท้องถิ่นที่หาไม่ได้จากที่อื่น

ขณะที่ น.ส.ศิรพันธ์ วัฒนจินดา (นุ่น) นักแสดงนำ ร่วมด้วย นายกิตติธัช พรดอนก่อ (เบนท์) ระบุว่า ละครสั้นแนวตั้งผสมผสานการเล่าเรื่องแบบ Storytelling เป็นมิติใหม่ที่ช่วยสะท้อนรากเหง้าและแก่นของคนท้องถิ่นได้อย่างลึกซึ้ง เหมาะสมกับการสื่อสารเชิงอนุรักษ์และส่งต่อพลังไปยังกลุ่มคนรุ่นใหม่

นอกจากการเปิดตัวตัวอย่าง (Teaser) ของละคร “โปงลางสะท้านธุง” และการแสดงของ “วงโปงลางน้ำดำ” จากนักแสดงเยาวชนในเรื่องแล้ว ภายในงานยังมีการจัดแสดงและจำหน่ายสินค้าจากผู้ประกอบการชุมชน จ.กาฬสินธุ์ เพื่อทดสอบการตอบรับของตลาดเมืองหลวง เช่น บูททองม้วน สาวภูไทบางเมือง บูทวิสาหกิจชุมชนสมุนไพรมีดี บูทของที่ระลึกจังหวัดกาฬสินธุ์ บูทสินค้าเทศบาลเมืองกาฬสินธุ์ และบูทเจริญเจริญ

โครงการละครสั้นแนวตั้ง “โปงลางสะท้านธุง” จึงถือเป็นหนึ่งในกรณีศึกษาของการจัดสรรงบประมาณวิจัยด้าน ววน. เพื่อทดลองโมเดลธุรกิจสื่อสร้างสรรค์ยุคใหม่ โดยแปรเปลี่ยนองค์ความรู้ทางวิชาการและมรดกทางวัฒนธรรมให้กลายเป็นกลไกขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากในกลุ่มจังหวัดเมืองรองอย่างเป็นรูปธรรม