โลกร้อนและมนุษย์ ต้นเหตุพืชเสี่ยงสูญพันธุ์ 1 ใน 5 ของพืชดอกอาจหายจากโลกถาวร
งานวิจัยล่าสุดจากสวนพฤกษศาสตร์ Royal Botanic Gardens, Kew และสมาคมสัตววิทยาแห่งลอนดอนซึ่งเผยแพร่ในวารสาร Science ระบุว่า พืชดอกเกือบ 45% ของโลก มีแนวโน้มเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ ขณะที่ประมาณ 21% กำลังอยู่ในภาวะเสี่ยงหายไปจากโลกอย่างถาวร
เมื่อพืชชนิดหนึ่งสูญพันธุ์บางครั้งอาจไม่ได้หมายถึงแค่การหายไปของ “ใบไม้หนึ่งใบ” แต่คือการสูญเสีย “กิ่งก้านทั้งกิ่ง” ที่สะสมวิวัฒนาการมาเป็นเวลาหลายล้านปี งานวิจัยนี้ใช้ดัชนีที่เรียกว่า EDGE (Evolutionarily Distinct and Globally Endangered) เพื่อวัดทั้งความเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ และความโดดเด่นทางวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต โดยพืชที่ถูกจัดว่าโดดเด่นและเสี่ยงสูญพันธุ์ มีทั้ง “ไททันอารัม” หรือดอกซากศพ พืชขนาดใหญ่ที่มีกลิ่นเหม็นรุนแรง และ “Nymphaea thermarum” บัวน้ำขนาดเล็กที่สุดในโลก
สาเหตุสำคัญที่ทำให้พืชจำนวนมากเข้าใกล้การสูญพันธุ์ คือกิจกรรมของมนุษย์ โดยเฉพาะการตัดไม้ทำลายป่า การขยายเมือง เกษตรกรรมเชิงอุตสาหกรรม และการสูญเสียถิ่นอาศัย ขณะเดียวกันการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและภาวะโลกร้อนส่งผลให้อุณหภูมิเพิ่มสูงขึ้น ก่อให้เกิดภัยแล้ง ไฟป่า และสภาพอากาศสุดขั้ว กระทบต่อความสามารถในการอยู่รอดของพืชทั่วโลก ผู้เชี่ยวชาญเตือนว่า วิกฤตโลกร้อนอาจทำให้พืชบางชนิดไม่สามารถปรับตัวได้ทันจนนำไปสู่การสูญพันธุ์ในที่สุด
การสูญพันธุ์ของพืชอาจส่งผลกระทบต่อมนุษย์มากกว่าที่คิด เนื่องจากพืชที่วิวัฒนาการแยกตัวมาอย่างยาวนาน มักมีคุณสมบัติพิเศษทางชีวภาพ หรือสารเคมีเฉพาะตัว ซึ่งอาจกลายเป็นกุญแจสำคัญของการค้นพบยาใหม่ ยาปฏิชีวนะ หรือการรักษาโรคในอนาคต ทำให้มนุษย์อาจกำลังสูญเสียโอกาสทางการแพทย์ วิทยาศาสตร์ และความมั่นคงทางอาหารไปพร้อมกัน นอกจากนี้ การสูญพันธุ์ของพืชยังส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศทั้งหมด ทั้งแมลงผสมเกสร สัตว์ป่า ห่วงโซ่อาหาร และสมดุลธรรมชาติที่เชื่อมโยงกันอย่างซับซ้อน
อย่างไรก็ตาม นักวิทยาศาสตร์ระบุว่า หากโลกสามารถปกป้องพืชเพียง 5.9% ที่มีความสำคัญทางวิวัฒนาการสูงที่สุด ก็อาจช่วยรักษาประวัติศาสตร์วิวัฒนาการของพืชดอกที่กำลังถูกคุกคามได้ครึ่งหนึ่ง
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
- โลกร้อน ภัยธรรมชาติแรง บีบสัตว์ป่าไร้ที่อยู่ เสี่ยงสูญพันธุ์ ระบบนิเวศล่มสลาย
- อากาศยิ่งร้อน คนยิ่งไม่ออกกำลังกาย อนาคตเสี่ยงปัญหาสุขภาพเรื้อรัง
- “เอลนีโญ” จ่อดัน อุณหภูมิโลกสูงทุบสถิติ ผลักโลกเผชิญอากาศสุดขั้วรุนแรง
- ภัยแล้ง-โลกร้อน เร่งเชื้อดื้อยาปฏิชีวนะ เสี่ยงรักษาโรคยากขึ้นกว่าเดิม
- โลกร้อนคุกคาม แหล่งโบราณคดีใน “กรีซ” เสี่ยงถล่มเร็วขึ้นจากวิกฤตสภาพอากาศ