การป้องกันและรักษาโรคเรื้อนโค-กระบือด้วยสมุนไพรหมัก

โรคเรื้อน หรือ“ขี้เรื้อน”ในโค-กระบือ เป็นปัญหาที่ไม่แตกต่างไปจากขี้เรื้อนหรือโรคเรื้อนในสุกร สุนัข และแมว โดยโค-กระบือจะแสดงอาการคันตามตัวจากไรขี้เรื้อน ถูๆไถๆไปมาตามบริเวณคอก ตามต้นไม้ หรือตามสถานที่ต่างๆจนเกิดเป็นบาดแผลติดเชื้อ ซึ่งปริมาณการระบาดของโรคมักจะขึ้นอยู่กับการสุขาภิบาลคอกเลี้ยงสัตว์และการดูแลรักษาสุขภาพสัตว์เลี้ยงด้วย

การรักษาโรคเรื้อนหรือขี้เรื้อนในโค-กระบือ นอกจากเกษตรกรจะใช้ยาปฏิชีวนะที่หาซื้อได้ตามท้องตลาดทั่วไปแล้ว การจัดหาสมุนไพรที่มีอยู่ในท้องถิ่นจะสามารถแก้ไขปัญหาดังกล่าวได้โดยเฉพาะเกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์ที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกล นางบุญมี มาลิสา ประธานศูนย์เรียนรู้การผลิตปศุสัตว์อินทรีย์ บ้านป่าก่อ ต.ป่าก่อ อ.ชานุมาน จ.อำนาจเจริญ ได้ให้ข้อมูลกับเจ้าหน้าที่ Farmer info. ประจำสถานีวิทยุร่วมด้วยช่วยกันจังหวัดอุบลราชธานี FM.102.75 MHz. ผ่านรายการร่วมด้วยช่วยเกษตรกรว่า ในด้านปศุสัตว์อินทรีย์เกษตรกรสามารถนำเอาสมุนไพรมาใช้ป้องกันแก้ปัญหาโรคดังกล่าวได้ ช่วงนี้เป็นช่วงที่ผลไม้ออกสู่ตลาดเป็นจำนวนมากโดยเฉพาะมังคุด ผู้บริโภคจะรับประทานเฉพาะส่วนของเนื้อด้านใน เปลือกก็ทิ้งไปโดยเปล่าประโยชน์ แต่เปลือกของมังคุดที่ทิ้งไปมีสารสมุนไพรที่สามารถนำมารักษาอาการคันและลดอาการอักเสบจากแผลที่เกิดจากไรขี้เรื้อนในโค-กระบือได้ ด้วยน้ำหมักชีวภาพสูตรสมุนไพรจากเปลือกมังคุด ดังนี้
++ วัตถุดิบส่วนผสม ++

1. เปลือกมังคุด 3 กิโลกรัม
   
2. กากน้ำตาล 1 กิโลกรัม
   
3. น้ำสะอาด 20 ลิตร
   ++ ขั้นตอนและวิธีการทำ ++
   - นำเปลือกมังคุดมาล้างน้ำทำความสะอาดใส่ลงในถังหมัก จะหั่นเป็นชิ้นเล็กๆหรือทิ้งลงทั้งเปลือกก็ได้ จากนั้นก็เทกากน้ำตาลลงไปคลุกเคล้ากับเปลือกมังคุด แล้วเติมน้ำสะอาดเป็นลำดับสุดท้าย คนวัตถุดิบส่วนผสมทั้งหมดให้เข้ากันอีกครั้ง ปิดฝาถังหมักให้สนิท หมักนาน 3 เดือน จะได้น้ำหมักสมุนไพรรักษาอาการโรคเรื้อนในโค-กระบือ
   ++ การนำไปใช้งาน ++
   - ใช้น้ำหมักสมุนไพรจากเปลือกมังคุด 2 ช้อนโต๊ะ(กรองเอาเฉพาะน้ำ) ผสมน้ำสะอาด 20 ลิตร ทาแผลหรืออาบให้กับโค-กระบือที่เป็นโรคเรื้อน ทุกวันเช้า-เย็น จะช่วยลดอาการอักเสบจากแผลติดเชื้อ แผลจะตกสะเก็ด และหายจากอาการโรคเรื้อนภายใน 15-20 วัน ทั้งนี้ก็ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรคด้วย
   - ใช้น้ำหมักสมุนไพรจากเปลือกมังคุด 2 ช้อนโต๊ะ ผสมน้ำสะอาด 20 ลิตร ฉีดพ่นหรือราดบริเวณพื้นคอกอย่างน้อยสัปดาห์ละ 1 ครั้ง เพื่อเป็นการป้องกันกำจัดไรขี้เรื้อนในบริเวณคอกและป้องกันการแพร่ระบาดของโรคเรื้อนในโค-กระบือได้
   เรียบเรียงโดย : อภัย นามเพ็ง เจ้าหน้าที่สถานีวิทยุร่วมด้วยช่วยกัน จ.อุบลราชธานี