โปรดอัพเดตเบราว์เซอร์

เบราว์เซอร์ที่คุณใช้เป็นเวอร์ชันเก่าซึ่งไม่สามารถใช้บริการของเราได้ เราขอแนะนำให้อัพเดตเบราว์เซอร์เพื่อการใช้งานที่ดีที่สุด

สังคม

“อนุทิน” ลงนาม “ทรัมป์” ปิดดีลภาษีไทย-สหรัฐฯ จบ “สาระสำคัญ” แต่ยังไม่ผูกพันทางกฎหมาย

ฐานเศรษฐกิจ

อัพเดต 16 พ.ย. เวลา 17.19 น. • เผยแพร่ 17 พ.ย. เวลา 00.30 น.

ผู้สื่อข่าว “ฐานเศรษฐกิจ” รายงานว่า นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐอเมริกา มีกำหนดลงนามแถลงการณ์ร่วมว่าด้วยความตกลงการค้าต่างตอบแทนระหว่างสหรัฐอเมริกาและราชอาณาจักรไทย (Joint Statement on an Agreement Between the United States of America and the Kingdom of Thailand on Reciprocal Trade) ในวันอังคารที่ 17 พฤศจิกายน 2569 ณ กรุงมะนิลา สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ ระหว่างการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียน (ASEAN Summit) ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 15 - 17 พฤศจิกายน 2569

ก่อนหน้านี้ เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 คณะรัฐมนตรี (ครม.) ได้อนุมัติตามที่กระทรวงพาณิชย์เสนอ โดยมีนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ในฐานะหัวหน้าคณะเจรจา เป็นผู้ให้ความเห็นชอบให้นำเรื่องเข้า ครม. สาระสำคัญมี 2 ข้อ ได้แก่

1. เห็นชอบต่อร่างแถลงการณ์ร่วมว่าด้วยความตกลงการค้าต่างตอบแทนระหว่างไทย-สหรัฐอเมริกา

2. อนุมัติให้นายกรัฐมนตรีประกาศและ/หรือลงนามในร่างแถลงการณ์ร่วมดังกล่าว หากมีการแก้ไขถ้อยคำที่ไม่ใช่สาระสำคัญและไม่ขัดต่อผลประโยชน์ของไทย ให้ผู้ลงนามใช้ดุลยพินิจได้เอง โดยไม่ต้องกลับมาขอความเห็นชอบจาก ครม. อีก

เอกสารของสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี (สลค.) ซึ่งมีชั้นความลับ “ลับ” และ “ด่วนที่สุด” ระบุว่า ไทยและสหรัฐฯ ตกลงที่จะประกาศและ/หรือลงนามแถลงการณ์ร่วมในห้วงการประชุมครั้งนี้ จึงต้องได้รับความเห็นชอบจาก ครม. ภายในวันที่ 10 พฤศจิกายน

เปิดรายละเอียดแถลงการณ์ร่วมไทย-สหรัฐฯ

ร่างแถลงการณ์ร่วมที่แนบมากับเอกสาร ครม. มีความยาวเพียงไม่กี่ย่อหน้า เนื้อหาหลักระบุว่า ประธานาธิบดีทรัมป์และนายกรัฐมนตรีอนุทินยืนยันว่า ทั้งสองประเทศได้ “บรรลุข้อสรุปในสาระสำคัญ” (substantial conclusion) ของการเจรจาความตกลงการค้าต่างตอบแทน (Agreement on Reciprocal Trade: ART) แล้ว

แถลงการณ์ระบุว่า ART จะเสริมความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจทวิภาคี โดยต่อยอดจากสนธิสัญญาทางไมตรีและความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจไทย-สหรัฐฯ ที่ลงนามเมื่อปี 2509 และกรอบความตกลงว่าด้วยการค้าและการลงทุน (TIFA) ที่ลงนามเมื่อปี 2545 จากนี้ทั้งสองฝ่ายจะเริ่มกระบวนการภายในของแต่ละประเทศ เพื่อเตรียมการลงนามและการมีผลใช้บังคับของ ART ต่อไป

สลค. ตั้งข้อสังเกตว่า ร่างแถลงการณ์ฉบับนี้ “ยังไม่มีการระบุในรายละเอียด” ว่าข้อสรุปในสาระสำคัญนั้นคืออะไร ซึ่งแตกต่างจากแถลงการณ์ร่วมว่าด้วยกรอบความตกลงฯ เมื่อปี 2568 ที่ระบุทั้งอัตราภาษี 19% และประเด็นที่ไทยต้องเจรจา เช่น มาตรการที่ไม่ใช่ภาษี อุปสรรคต่อสินค้าเกษตรและอาหารของสหรัฐฯ สิทธิแรงงาน ทรัพย์สินทางปัญญา การค้าดิจิทัล และการลงทุนในสาขาโทรคมนาคม

“เอกสารเจตนารมณ์ทางการเมือง” ไม่ใช่หนังสือสัญญา

ทั้งกรมสนธิสัญญาและกฎหมาย กระทรวงการต่างประเทศ และสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ให้ความเห็นตรงกันว่า ร่างแถลงการณ์ร่วมฯ เป็นเอกสารแสดงเจตนารมณ์ทางการเมืองเพื่อประกาศความคืบหน้าการเจรจา ไม่มีรูปแบบ ถ้อยคำ หรือบริบทใดที่มุ่งก่อให้เกิดพันธกรณีตามกฎหมายระหว่างประเทศ จึง ไม่เป็นสนธิสัญญา และไม่เข้าข่ายหนังสือสัญญาตามมาตรา 178 ของรัฐธรรมนูญ ซึ่งหมายความว่า ไม่ต้องเสนอรัฐสภาให้ความเห็นชอบก่อนลงนาม

อย่างไรก็ดี กฤษฎีกาเห็นว่า เรื่องนี้เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างประเทศที่มีผลผูกพันรัฐบาลไทยตามมาตรา 4 (7) ของพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการเสนอเรื่องและการประชุมคณะรัฐมนตรี พ.ศ. 2548 จึงต้องเสนอ ครม. ให้ความเห็นชอบก่อน

กระทรวงพาณิชย์ย้ำในเอกสารเสนอ ครม. ว่า การลงนามครั้งนี้ “ยังไม่ได้ก่อให้เกิดผลผูกพันทางกฎหมาย” เป็นเพียงการแสดงเจตนารมณ์ร่วมกันของทั้งสองประเทศที่จะดำเนินกระบวนการภายในให้ความตกลงมีผลบังคับใช้ ช่วงเวลานี้จะเปิดโอกาสให้ภาครัฐ เอกชน และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียศึกษารายละเอียดข้อผูกพัน ประเมินผลกระทบรายสาขา และเตรียมมาตรการรองรับ โดยเฉพาะสำหรับเกษตรกร วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) และภาคการผลิตที่เกี่ยวข้อง

พาณิชย์ชี้ช่วยลดความไม่แน่นอน-รักษาขีดแข่งขัน

กระทรวงพาณิชย์ประเมินว่า การประกาศบรรลุข้อสรุปในสาระสำคัญจะช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้ผู้ประกอบการ นักลงทุน และคู่ค้าต่างประเทศ ลดความไม่แน่นอนเกี่ยวกับทิศทางการเจรจา และเป็นข้อมูลสำคัญสำหรับภาคธุรกิจในการวางแผนการผลิต รับคำสั่งซื้อ จัดหาวัตถุดิบ และตัดสินใจลงทุน ทั้งยังช่วยให้ผู้นำเข้าสหรัฐฯ มั่นใจที่จะทำธุรกิจกับไทยต่อเนื่อง และช่วยรักษาขีดความสามารถในการแข่งขันของไทยเมื่อเทียบกับคู่แข่งในภูมิภาค

ตลอดการเจรจา กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศได้หารือกับหน่วยงานรัฐกว่า 12 หน่วยงาน ภาคเอกชน ได้แก่ สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย สภาหอการค้าแห่งประเทศไทย และสมาคมธนาคารไทย รวมทั้งองค์กรอิสระ เช่น กสทช. ธนาคารแห่งประเทศไทย และสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ

หน่วยงานไม่ขัดข้อง แต่ ธปท. ขอชั่งผลผูกพันภาคการเงิน

หน่วยงานที่ สลค. ขอความเห็น ส่วนใหญ่ “ไม่ขัดข้อง” แต่บางแห่งมีข้อสังเกตที่น่าสนใจ ดังนี้

  • ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ไม่ขัดข้องต่อร่างแถลงการณ์ร่วม แต่เห็นควรให้พิจารณาโอกาสและผลกระทบของความตกลงในภาพรวม รวมถึงผลผูกพันต่อภาคการเงิน ก่อนลงนามความตกลงฉบับจริง
  • สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) โดยนายดนุชา พิชยนันท์ เห็นควรให้ความเห็นชอบ และย้ำว่าการบังคับใช้ความตกลงต้องยึดผลประโยชน์ของประเทศ โดยเฉพาะด้านการค้าและการลงทุนกับสหรัฐฯ ซึ่งเป็นตลาดส่งออกอันดับ 1 ของไทย
  • กระทรวงแรงงาน โดยนายจุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ ระบุว่า ประเด็นแรงงานบรรลุข้อตกลงกับสหรัฐฯ ตั้งแต่ปลายเดือนสิงหาคม 2569 แล้ว และไม่มีประเด็นสำคัญค้างอยู่ ความตกลงนี้จะช่วยยกระดับมาตรฐานแรงงานไทยให้สอดคล้องกับ ILO ทั้งการแก้ปัญหาแรงงานบังคับและการตรวจแรงงาน
  • กระทรวงการต่างประเทศ โดยนายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว ไม่ขัดข้อง และมองว่าเป็นสัญญาณเชิงบวกต่อสถานะการเจรจา
  • กระทรวงอุตสาหกรรม (นายวราวุธ ศิลปอาชา) กระทรวงคมนาคม (นายพิพัฒน์ รัชกิจประการ) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (นายสุชาติ ชมกลิ่น) สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ และสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ไม่ขัดข้องในหลักการ

หนังสือจากฝั่งสหรัฐฯ : ต้องการลงนาม ART ฉบับเต็มในทริปเอเชียของ “ทรัมป์”

เอกสาร ครม. เปิดเผยว่า ฝ่ายสหรัฐฯ ได้ส่งหนังสือแสดงความคาดหวังที่จะบรรลุความตกลงการค้าต่างตอบแทนกับไทย และ ลงนามในความตกลงทางการค้าระหว่างกันได้โดยเร็ว ภายในห้วงที่ประธานาธิบดีสหรัฐฯ เดินทางเยือนเอเชีย เพื่อร่วมการประชุมความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก (APEC) และการประชุมสุดยอดอาเซียนช่วงปลายปี 2569

ครม. รับทราบหนังสือดังกล่าวเมื่อวันที่ 6 ตุลาคม 2569 และมอบหมายให้นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.พาณิชย์ พร้อมหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เร่งจัดทำความตกลงให้แล้วเสร็จ เพื่อให้ทั้งสองฝ่ายลงนามได้ทันในช่วงเวลาดังกล่าว

ตามรายงานของสื่อต่างประเทศ หนังสือฉบับนี้ส่งในนามประธานาธิบดีทรัมป์ถึงนายกฯ อนุทินโดยตรง วันต่อมา (7 ต.ค.) นายกฯ อนุทินกล่าวบนเวทีสัมมนาที่สิงคโปร์ว่า การเจรจามาถึง “ย่อหน้าสุดท้าย” แล้ว และเล่าว่าทรัมป์กำชับในหนังสือให้ทีมเจรจาของไทยกับสำนักงานผู้แทนการค้าสหรัฐฯ (USTR) ร่วมกันเขียนข้อบทสุดท้ายให้เสร็จ ทั้งนี้ รัฐบาลยังไม่ได้เปิดเผยหนังสือฉบับเต็มต่อสาธารณะ

อย่างไรก็ดี สิ่งที่จะเกิดขึ้นที่มะนิลาไม่ใช่การลงนามความตกลงฉบับเต็มตามที่ฝ่ายสหรัฐฯ คาดหวังไว้ในหนังสือ แต่เป็นเพียงแถลงการณ์ร่วมยืนยันว่าการเจรจาจบใน “สาระสำคัญ” ส่วนตัวความตกลง ART ยังต้องผ่านกระบวนการภายในของทั้งสองประเทศก่อนลงนามจริง

ย้อนเส้นทาง 15 เดือน จาก 36% ถึงวันประกาศจบดีล

เอกสาร ครม. ไล่เรียงมติที่เกี่ยวข้องตั้งแต่ปี 2568 ดังนี้

  • 1 ส.ค. 2568 : ครม. ประชุมเป็นกรณีเร่งด่วน เพื่อเห็นชอบร่างแถลงการณ์ร่วมว่าด้วยกรอบความตกลงฯ ขณะนั้นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรฯ เตือนว่า บางส่วนจะกระทบภาคเกษตรไทย “เป็นอย่างมาก” ส่วนกระทรวงสาธารณสุขขอให้จัดมาตรการเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบ
  • 5 ส.ค. 2568 : ครม. รับทราบว่า สหรัฐฯ ประกาศเก็บภาษีต่างตอบแทนสินค้าไทยที่ 19% แต่ไทยอาจถูกเก็บในอัตราเดิม 36% หากสรุปกรอบความตกลงไม่ได้
  • 26 ต.ค. 2568 : ทำเนียบขาวเผยแพร่แถลงการณ์ร่วมว่าด้วยกรอบความตกลงฯ ระหว่างการประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 47 ที่กรุงกัวลาลัมเปอร์ (ครม. รับทราบเมื่อ 27 ม.ค. 2569)
  • 24 ก.พ. 2569 : ครม. มอบหมายให้นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกฯ และ รมว.คลัง ติดตามคำสั่งของประธานาธิบดีสหรัฐฯ ที่กำหนดเก็บภาษีนำเข้าจากทุกประเทศ 15% และประเมินผลกระทบ
  • 12 พ.ค. 2569 : ครม. ตั้งเป้าให้การเจรจา ART จบภายในเดือนมิถุนายน 2569 และให้ไทยได้อัตราภาษีที่แข่งขันได้ ใกล้เคียงกับเพื่อนบ้านในอาเซียน
  • 2 มิ.ย. 2569 : ครม. มอบอำนาจให้นางศุภจีใช้ดุลยพินิจตัดสินใจในการเจรจาแทน ครม. เนื่องจากอัตราภาษีที่สหรัฐฯ เรียกเก็บจากไทยในขณะนั้นจะสิ้นสุดลงภายในวันที่ 2 ก.ค. 2569
  • 6 ต.ค. 2569 : สหรัฐฯ ส่งหนังสือแสดงความคาดหวังว่าจะ “ลงนามในความตกลง” ได้ภายในห้วงที่ประธานาธิบดีทรัมป์เดินทางเยือนเอเชีย ทั้งการประชุม APEC และอาเซียนซัมมิต

อัตราภาษียังเป็นโจทย์ใหญ่

สถานการณ์ภาษีของสหรัฐฯ เปลี่ยนไปมากนับตั้งแต่กรอบความตกลงเมื่อเดือนตุลาคม 2568 เมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2569 ศาลฎีกาสหรัฐฯ ตัดสินว่ากฎหมาย IEEPA ไม่ได้ให้อำนาจประธานาธิบดีเก็บภาษีศุลกากร อัตรา 19% ที่ใช้กับไทยจึงสิ้นผลไป จากนั้นสหรัฐฯ ใช้มาตรา 122 เก็บภาษีชั่วคราว 10% ระหว่างวันที่ 24 ก.พ.-23 ก.ค. 2569 และตั้งแต่วันที่ 24 ก.ค. 2569 สินค้าไทยส่วนใหญ่ต้องเสียภาษีตามมาตรา 301 ในอัตรา 12.5% นอกจากนี้ USTR ยังสอบสวนเรื่องกำลังการผลิตส่วนเกินเชิงโครงสร้างตามมาตรา 301 อยู่ ซึ่งผลการสอบสวนจะกำหนดอัตราสุดท้าย

แถลงการณ์ที่จะลงนามวันที่ 17 พ.ย. ไม่ได้ระบุอัตราภาษี ส่วนนายกฯ อนุทินเคยกล่าวเมื่อต้นเดือนพฤศจิกายนว่า คาดว่าอัตราที่ไทยจะได้รับอยู่ที่ประมาณ 19% หรือต่ำกว่า

ขั้นต่อไปหลังลงนามแถลงการณ์ร่วม ทั้งสองประเทศจะต้องผ่านกระบวนการภายในของตนเองก่อนลงนาม ART ฉบับจริง สลค. ได้ขอให้กระทรวงการต่างประเทศเสนอความเห็นเกี่ยวกับสิ่งที่ต้องดำเนินการตามมาตรา 178 ของรัฐธรรมนูญด้วย ขณะที่ ธปท. ขอให้ประเมินผลผูกพันต่อภาคการเงินก่อนลงนาม ทั้งนี้รายละเอียดข้อผูกพัน เช่น การเปิดตลาดสินค้าเกษตร การลดภาษีสินค้าสหรัฐฯ ราว 99% ตามกรอบเดิม และอัตราภาษีที่ไทยจะได้รับ ยังต้องรอการเปิดเผยตัวบทความตกลงฉบับเต็ม

ดูข่าวต้นฉบับ
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...
Loading...