บทวิเคราะห์ กลไกร่วมกันลาดตระเวนและบังคับใช้กฎหมายในแม่น้ำโขงระหว่างจีน ไทย ลาว และเมียนมา ทำให้การเดินเรือราบรื่นปลอดภัย

บทวิเคราะห์ กลไกร่วมกันลาดตระเวนและบังคับใช้กฎหมายในแม่น้ำโขงระหว่างจีน ไทย ลาว และเมียนมา ทำให้การเดินเรือราบรื่นปลอดภัย

เช้าวันที่ 19 ตุลาคม 2026 มีพิธีเปิดปฏิบัติการร่วมกันลาดตระเวนและบังคับใช้กฎหมายในแม่น้ำโขง ครั้งที่ 170 ที่ท่าเรือตำรวจจิ่งฮา เขตปกครองตนเองชนชาติไตสิบสองปันนา มณฑลยูนนาน โดยเจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมายจากจีน ลาว เมียนมาและไทยพร้อมกันที่ท่าเรือแห่งนี้เพื่อร่วมพิธีดังกล่าว

เรือจีนส่งสัญญาณหวูดขณะออกจากท่าเรือตำรวจจิ่งฮา มุ่งหน้าสู่พื้นที่ที่กำหนดไว้เพื่อสมทบกับเรือจากประเทศไทย ลาวและเมียนมา โดยเรือทั้งหมดรวมกันเป็นกองเรือร่วมปฏิบัติภารกิจลาดตระเวนตลอดเส้นทาง ปฏิบัติการครั้งนี้ได้จัดตั้งศูนย์บัญชาการกองเรือร่วมบนเรือหมายเลข 53107 ของจีน โดยมีผู้บัญชาการจากทั้งจีน ไทย ลาว และเมียนมานำคณะร่วมกำกับดูแลปฏิบัติการดังกล่าว

ปฏิบัติการครั้งนี้ใช้รูปแบบหลากหลาย มีทั้งการแบ่งช่วงลาดตระเวน การร่วมกันลาดตระเวนตลอดเส้นทาง และประสานการบังคับใช้กฎหมายทั้งทางน้ำและทางบก โดยออกลาดตระเวนในเส้นทางเดินเรือสายหลัก น่านน้ำที่มีสันดอนที่เป็นอันตราย ท่าเรือริมฝั่ง และจุดข้ามฟากบริเวณแม่น้ำสาขา โดยมุ่งเน้นไปที่การปราบปรามอาชญากรรมข้ามชาติ เช่น การค้ายาเสพติด การลักลอบเข้าเมืองอย่างผิดกฎหมาย การลักลอบขนส่งสินค้าข้ามชาติ ฯลฯ พร้อมทั้งตรวจสอบภัยที่แฝงมากับการเดินเรือ ลดความเสี่ยงที่จะส่งผลกระทบต่อความปลอดภัยตลอดลุ่มแม่น้ำโขง เพื่อคุ้มครองชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนที่อยู่ตามลุ่มแม่น้ำ เรือที่สัญจรไปมาและลูกเรือทุกคน ระหว่างปฏิบัติการ หน่วยงานบังคับใช้กฎหมายจากทั้ง 4 ประเทศเดินทางไปยังประเทศลาวเพื่อจัดการประชุมพหุภาคีว่าด้วยการแบ่งปันข้อมูล โดยแต่ละฝ่ายร่วมแลกเปลี่ยนข้อมูลเกี่ยวกับสถานการณ์ความมั่นคงในลุ่มแม่น้ำโขง วิเคราะห์แนวโน้มใหม่ๆ ของอาชญากรรมข้ามชาติ มุ่งเน้นการแบ่งปันข้อมูล การประสานงานการจัดการคดี ร่วมกันป้องกันและควบคุมอาชญากรรม ปรึกษาหารือมาตรการความร่วมมือในการบริหารจัดการให้เป็นรูปธรรม

ปีนี้เป็นวาระครบรอบ 15 ปีแห่งการดำเนินกลไกความร่วมมือด้านการร่วมกันลาดตระเวนและบังคับใช้กฎหมายในแม่น้ำโขงระหว่างจีน ไทย ลาว และเมียนมา ตลอดช่วง15 ปีที่ผ่านมา หน่วยงานบังคับใช้กฎหมายของทั้งสี่ประเทศได้ร่วมมือกันอย่างใกล้ชิดด้วยความจริงใจ ส่งผลให้ปฏิบัติการร่วมดังกล่าวเป็นไปในเชิงลึกและมั่นคงยิ่งขึ้น ทั้งสี่ฝ่ายได้ร่วมกันรักษาความปลอดภัยให้การเดินเรือในแม่น้ำโขงเป็นไปอย่างราบรื่น พิทักษ์ความมั่นคงและรักษาเสถียรภาพความปลอดภัยของลุ่มแม่น้ำโขงอย่างทรงพลัง โดยความร่วมมือที่เป็นรูปธรรมเช่นนี้ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางจากรัฐบาลและประชาชนของประเทศต่างๆ ในลุ่มแม่น้ำ

พ.ต.อ.มนตรี ภูมิสอาด ผู้กำกับการ กองกำกับการปฏิบัติการพิเศษ กองบังคับการสืบสวน ภาค 5 ซึ่งเป็นหัวหน้าคณะของไทยได้กล่าวถึงหลักการของไทยในการร่วมปฏิบัติการลาดตระเวนและบังคับใช้กฎหมายครั้งนี้กับผู้สื่อข่าวภาคภาษาไทย ไชน่ามีเดียกรุ๊ปว่า โดยปกติ ฝ่ายไทยก็จะทำหน้าที่เป็นผู้สังเกตการณ์ในการลาดตระเวน โดยไม่มีการแต่งเครื่องแบบแล้วก็ไม่ได้พกอาวุธรวมถึงไม่มีการบังคับใช้กฎหมายนอกราชอาณาจักร หลักการในการปฏิบัติหน้าที่ก็คือใช้อำนาจหน้าที่ในพื้นที่ประเทศของตัวเอง มีการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสาร ซึ่งปัจจุบันมันเป็นเรื่องของการกระทำผิดข้ามชาติ อาชญากรรมข้ามชาติซึ่งมีเป็นจำนวนมาก ถ้ามีการกระทำที่เกี่ยวข้องกับประเทศไหนเราก็แจ้งข้อมูลกับประเทศนั้นเพื่อช่วยการดำเนินการของประเทศเขา เราไม่ไปรุกล้ำอำนาจอธิปไตยของประเทศอื่น ก็มีการแลกเปลี่ยนข้อมูลเท่านั้นเอง ไทยส่งเจ้าหน้าที่ทุกครั้งก็มีประมาณ 5 คนในเรื่องการสังเกตการณ์ลาดตระเวน

สี่ประเทศยังได้สร้างเวทีสำหรับการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมควบคู่ไปกับการบังคับใช้กฎหมายร่วมกัน ซึ่งช่วยเสริมสร้างเนื้อหาความร่วมมือด้านการบังคับใช้กฎหมายให้มีความเข้มข้นยิ่งขึ้น และรับประกันว่าความร่วมมือดังกล่าวจะพัฒนาอย่างลึกซึ้งและก่อให้เกิดผลที่เป็นรูปธรรมอย่างต่อเนื่อง

ก่อนการร่วมกันปฏิบัติการลาดตระเวนและบังคับใช้กฎหมายในครั้งนี้ เมื่อวันที่ 17 ตุลาคมที่ผ่านมา ศูนย์เอเชีย-แอฟริกาแห่ง China Media Group (CMG) ร่วมกับสำนักงาน CMG มณฑลยูนนานได้จัดกิจกรรม “ฉายหนังกลางแจ้ง” ขึ้นที่ท่าเรือตำรวจจิ่งฮา เมืองจิ่งหง เขตปกครองตนเองชนชาติไทสิบสองปันนา มณฑลยูนนาน โดยมีเจ้าหน้าที่ฝ่ายบังคับใช้กฎหมายกว่า 200 นายจากจีน ไทย ลาว และเมียนมา ซึ่งเป็นผู้ร่วมลาดตระเวนและบังคับใช้กฎหมายในแม่น้ำโขง มาพร้อมกันที่ริมแม่น้ำล้านช้างเพื่อชมภาพยนตร์สารคดีความละเอียดระดับ 8K เรื่อง Shen Zhou 13 ซึ่งผลิตโดย CMG เนื้อหาหลักของภาพยนตร์นำเสนอแนวคิดประชาคมมนุษย์ที่มีอนาคตร่วมกัน ร่วมทุกข์ร่วมสุขกัน ซึ่งได้สร้างความประทับใจและคำชื่นชมจากผู้ชม

พ.ต.ท.รุ่งเพ็ชรสัณห์ เฟื่องมณี รอง ผก.บศ.ศฝร.ภ.5 ได้แสดงความคิดเห็นกับผู้สื่อข่าวภาคภาษาไทย ไชน่ามีเดียกรุ๊ปหลังชมภาพยนตร์เรื่องนี้ว่า มีการพัฒนาทางอวกาศเพื่อที่อนาคตจะรองรับความเป็นอยู่ของมนุษย์แล้วจะต่อยอดปัจจุบันให้มันดีขึ้น เพื่อที่จะใช้ชีวิตหรือออกไปอยู่ในอวกาศในอนาคต ก็ถือว่าเป็นการพัฒนาที่ดี คนไทยมีความสนใจอวกาศอยู่แล้ว แต่ว่าด้วยศักยภาพของประเทศไทย อาจจะไม่ถึงในภาพของจีน ไทยก็มีการพัฒนาเรื่อยๆ ทางหลายๆ ด้านเพื่อจุดหมายมุ่งหมายก็คือเป้าหมายเดียวกัน

วันที่ 18 ตุลาคมที่ผ่านมา มีการจัดกิจกรรมแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมและกีฬาภายใต้ความร่วมมือในการร่วมกันลาดตระเวนและบังคับใช้กฎหมายในแม่น้ำโขงระหว่าง 4 ประเทศ ได้แก่ จีน ไทย ลาว เมียนมา และพม่า ขึ้นที่เมืองจิ่งหง เขตปกครองตนเองชนชาติไตสิบสองปันนา โดยมีเจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมายจากทั้ง 4 ประเทศกว่า 300 นาย มาพร้อมกัน ณ กองกำลังลาดตระเวนทางน้ำ กรมสันติบาลมณฑลยูนนาน กิจกรรมทางวัฒนธรรมและกีฬาเหล่านี้ไม่เพียงเป็นเวทีสำหรับการแข่งขันฉันมิตรและการส่งเสริมมิตรภาพเท่านั้น แต่ยังเปรียบเสมือนสะพานเชื่อมความร่วมมือด้านการบังคับใช้กฎหมาย และส่งเสริมความพยายามร่วมกันในการบริหารจัดการลุ่มแม่น้ำล้านช้าง-แม่น้ำโขงอีกด้วย บรรยากาศภายในงานเต็มไปด้วยความคึกคัก มีการจัดกิจกรรมทางวัฒนธรรมและกีฬาหลากหลายประเภท อาทิ ฟุตบอล ตะกร้อ ชักเย่อ แบดมินตัน และการวิ่งผลัด เจ้าหน้าที่จากทั้ง 4 ประเทศต่างร่วมแข่งขันด้วยความมุ่งมั่นและกระตือรือร้น สนามกีฬาแห่งนี้ไม่เพียงแต่เป็นพื้นที่ทดสอบสมรรถภาพร่างกายและฝึกฝนทักษะเท่านั้น แต่ยังเป็นเวทีสำหรับการเรียนรู้ซึ่งกันและกันระหว่างอารยธรรม พร้อมทั้งกระชับความสัมพันธ์ส่วนบุคคลให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น ผู้เข้าร่วมทุกคนต่างแสดงความเคารพคู่แข่งและให้กำลังใจซึ่งกันและกัน ด้วยการแข่งขันเหล่านี้ ทำให้พวกเขามีความเข้าใจกันมากขึ้น มีความรับรู้ร่วมกัน และสร้างความไว้วางใจกันมากขึ้น สะท้อนให้เห็นถึงเจตนารมณ์ที่มุ่งมั่น ความสามัคคี และความร่วมมือของเจ้าหน้าที่บังคับใช้กฎหมายของทั้ง 4 ประเทศได้อย่างชัดเจน

การแข่งขันกีฬาครั้งนี้มี 6 รายการ ปรากฏว่าทีมไทยคว้าแชมป์แบดมินตันเดี่ยวและแบดมินตันคู่ ข้อมูลแสดงว่า คราวนี้ มีเจ้าหน้าที่ตำรวจไทยประมาณ 30 นายร่วมการแข่งกีฬาทั่วๆ ไป แม้ไม่ใช่นักกีฬามืออาชีพ แต่เจ้าหน้าที่ตำรวจไทยที่คว้าแชมป์ได้เผยความดีใจกับผู้สื่อข่าวภาคภาษาไทย ไชน่ามีเดียกรุ๊ปว่า ผมรู้สึกดีใจ ผมฝึกนานมากครับ แล้วก็แข่งที่ไทยเรื่อยๆ เป็นเวลา 3 เดือน เล่นทุกวัน ผมเป็นตำรวจประจำอยู่สถานีตำรวจภูธรเชียงแสน จังหวัดเชียงราย มาร่วมการแข่งขันทุกปี ผมมาหลายครั้งแล้ว ปีที่แล้วก็คว้าแชมป์ ผมเห็นว่า การจัดกิจกรรมแบบนี้ทำให้นักกีฬาแล้วก็ผู้บังคับบัญชาแต่ละประเทศรู้จักกัน สามัคคีกัน

15 ปีมานี้นับแต่จัดตั้งกลไกความร่วมมือในการร่วมกันลาดตระเวนและบังคับใช้กฎหมายในแม่น้ำโขงระหว่างจีนเป็นต้นมา หน่วยงานบังคับใช้กฎหมายของจีน ไทย ลาว และเมียนมา ได้ประสานความร่วมมือและสนับสนุนซึ่งกันและกันอย่างใกล้ชิด ได้ขับเคลื่อนการพัฒนากลไกการร่วมกันลาดตระเวนและการบังคับใช้กฎหมายในแม่น้ำโขงอย่างสร้างสรรค์ มีปฏิบัติการร่วมกันอย่างสม่ำเสมอเพื่อปราบปรามกิจกรรมที่ผิดกฎหมายและอาชญากรรมต่างๆ ในลุ่มแม่น้ำโขงอย่างจริงจัง ซึ่งรวมทั้งการค้ายาเสพติด การลักลอบเข้าเมือง การลักลอบขนส่งสินค้า การฉ้อโกงผ่านระบบโทรคมนาคมและอินเทอร์เน็ต เป็นต้น การดำเนินการเหล่านี้ช่วยปกป้องความปลอดภัยของเส้นทางเดินเรือในแม่น้ำโขงได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งยังคุ้มครองชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนที่อาศัยอยู่ตลอดแนวฝั่งแม่น้ำ ทุกฝ่ายต่างเห็นพ้องกันว่า จะกระชับความร่วมมือในการร่วมบังคับใช้กฎหมายให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น ร่วมมือกันป้องกันและบรรเทาความเสี่ยงด้านความมั่นคงในลุ่มแม่น้ำโขง พิทักษ์สันติภาพและเสถียรภาพระยะยาวของแม่น้ำโขง สนับสนุนการสร้างประชาคมกลุ่มประเทศแม่น้ำล้านช้าง-แม่น้ำโขงที่มีอนาคตร่วมกันให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น

เขียนโดย ชุย อี๋เหมิง ภาคภาษาไทย ศูนย์เอเชียแอฟริกา สถานีวิทยุและโทรทัศน์กลางแห่งประเทศจีน (CMG)