ปลาไหลญี่ปุ่นถูกกลืนไปแล้ว แต่กลับดิ้นออกมาจากเหงือกได้

‘ราวกับหลุดออกมาจากหนังเอเลี่ยน’ นักวิทยาศาสตร์ทึ่ง ปลาไหลญี่ปุ่นสามารถหนีออกจาก ‘กระเพาะ’ ของนักล่าได้แล้วเดินทางย้อนกลับไปที่หลอดอาหารก่อนที่จะออกไปทางเหงือก (ดูคลิปได้ที่ลิ้งก์ด้านล่าง)

ทุกครั้งที่เหยื่อผ่านเข้าปากของนักล่าไป เราทุกคนต่างก็คิดว่าสิ่งนั้นได้ตายแล้วจริง ๆ ทั้งในภาพยนตร์ นิยาย หรือไม่ก็ชีวิตจริง (แม้หนังบางเรื่องตัวเอกจะหลุดรอดออกมาได้ แต่ส่วนใหญ่แล้วจะไม่รอด) ทว่างานวิจัยใหม่ที่เผยแพร่ในวารสาร Current Biology ชี้ให้เห็นว่าการถูกกลืนทั้งเป็นไม่ใช่จุดจจบ (แบบจริง ๆ)

“การศึกษาครั้งนี้เป็นครั้งแรกที่ได้สังเกตรูปแบบพฤติกรรมและกระบวนการหลบหนีของเหยื่อในระบบย่อยอาหารของสัตว์นักล่า” Yuha Hasegawa และ Yuuki Kawabata นักชีววิทยาทางทะเลจากมหาวิทยาลัยนางาซากิ กล่าว “ในตอนนี้ ปลาไหลญี่ปุ่นเป็นสายพันธุ์ปลาเพียงชนิดเดียวที่ได้รับการยืนยันว่าสามารถหลบหนีออกจากระบบย่อยอาหารของปลานักล่าได้หลักจากถูกกิน”

ปลาไหลญี่ปุ่น (Anguilla japonica) นั้นเป็นเหยื่อของปลาหากินกลางคืนที่มีชื่อสุดเท่ห์ว่า Dark sleepers (Odontobutis obscura) ซึ่งเป็นปลาที่ใหญ่กว่าปลาไหลญี่ปุ่นประมาณ 2 เท่า โดยมีขนาดประมาณ 25 ซม. มันจะกินเหยื่อของมันเข้าไปทั้งตัว แต่ไม่รู้อะไรโดนใจให้นักวิทยาศาสตร์ศึกษาพวกมัน

อาจจะเป็นเพราะในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา มีรายงานว่าพบเห็นปลาไหลเลื้อยออกมาจากเหงือกนักล่าอยู่หลายครั้ง แต่ยังไม่มีการยืนยันทางวิทยาศาสตร์จริง ๆ สักที ทำให้ผู้เชี่ยวชาญจากสำนักงานวิจัยและการศึกษาด้านการประมงของญี่ปุ่นเริ่มจริงจังกับปรากฏการณ์นี้ พวกเขาจึงทำการเอ็กซ์เรย์ทั้งคู่

ปลาไหลญี่ปุ่นที่ยังไม่โตเต็มวัยจำนวนทั้งหมด 32 ตัวในห้องทดลองจะถูกฉีดแบเรียมซัลเฟต ซึ่งเป็นสารทึบแสงเพื่อให้มองเห็นได้ชัดเจนมากขึ้นในภาพเอ็กซ์เรย์ จากนั้นพวกมันก็จะถูกนำไปใส่ในตู้ที่มี Dark sleepers แล้วบันทึกเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น

“ในช่วงเริ่มต้นของการทดลอง เราเดาเอาไว้ว่าปลาไหลจะหนีออกจากปากของนักล่าไปยังเหงือกโดยตรง” นักวิจัยกล่าว “อย่างไรก็ตาม มันตรงกันข้ามกับที่เราคิดไว้ การที่ปลาไหลหนีออกจากกระเพราะของนักล่าไปยังเหงือกนั้นช่างน่าประหลาดใจสำหรับเราจริง ๆ”

ปลาไหลที่เป็นเหยื่อถูกกลืนเข้าไปทั้งตัวผ่านหลอดอาหารเข้าไปแล้วหยุดที่กระเพาะอาหาร จากนั้นทุกอย่างที่ดูเหมือนจะหยุดลงกลับเคลื่อนไหวอีกครั้ง ปลาไหลทั้งหมดพยายามดิ้นรน พวกมันใช้หางดันตัวเองอยู่ในกระเพาะ แล้วขึ้นกลับไปหลอดอาหารของปลา ท้ายที่สุดก็หลุดออกทางเหงือกกลับมามีชีวิตอีกครั้ง

“ปลานักล่ามักไม่ได้รับบาดเจ็บ แต่อย่างไรก็ตามปลาไหลที่พยายามหลบหนีบางครั้งก็มีรอยถลอก” Hasegawa กล่าว โดยเฉลี่ยแล้วปลาไหลตัวที่หลบหนีแล้วจะใช้เวลาประมาณ 56 วินาทีเท่านั้นในกระบวนการทั้งหมด

ทีมงานเชื่อว่าความเร็วเป็นปัจจัยสำคัญอย่างมาก เนื่องจากสภาพแวดล้อมในกระเพาะที่เป็นกรดรุนแรงและภาวะออกซิเจนน้อย ทำให้ปลาไหลญี่ปุ่นต้องรีบปฏิบัติการหลบหนี ทว่าก็ไม่ใช่ทุกตัวที่จะประสบความสำเร็จ มีเพียง 13 ตัวเท่านั้นที่หาทางไปยังเหงือกได้ และเหลือแค่ 9 ตัวเท่านั้นที่หลุดรอดออกมา

ส่วนปลาที่เหลือแม้จะไม่ได้ไปไหน แต่พวกมันก็ยังคงดิ้นรนราวกับหาทางออก โดยแต่ละตัวเคลื่อนไหวนานสุดราว 211 วินาที ก่อนที่จะยอมจำนนต่อสภาพแวดล้อมที่ไม่เอื้ออำนวย

“การค้นพบนี้ทำให้เราได้ข้อมูลเชิงลึกใหม่ ๆ เช่นความแข็งแรงของกล้ามเนื้อและความทนทานต่อสภาพแวดล้อมที่เป็นกรดและไร้ออกซิเจน รวมถึงรูปร่างที่ยาวและลื่นของพวกมัน ต่างเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับปลาไหลที่จะหนีออกจากระบบย่อยอาหารได้อย่างรวดเร็วก่อนที่จะถูกย่อยจริง ๆ” ทีมวิจัย กล่าว

ดูคลิปได้เลยที่ > https://youtu.be/WU8b3HkfR7Q?si=TFjHuT0Ife1-1QGY

ที่มา

https://www.cell.com/curre…/fulltext/S0960-9822(24)00926-6

https://www.theguardian.com/…/japanese-eels-escape…

https://www.sciencealert.com/amazing-footage-shows-how…

https://www.iflscience.com/watch-an-eel-escape-alien…

Photo: Nagasaki University