รัชกาลที่ 6 มีรับสั่งถึงเบื้องหลังการประทับ “พระราชยาน” ที่ “...หาความสุขสบายมิได้เลย”
ปัจจุบัน การเสด็จพระราชดำเนินของพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศานุวงศ์ “พระราชยานพาหนะ” ที่ทรงใช้ คือ รถยนต์พระที่นั่ง, เครื่องบินพระที่นั่ง ฯลฯ ที่เปลี่ยนไปตามเทคโนโลยีที่ก้าวหน้าขึ้น หากย้อนกลับไปในอดีต พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 กลับมีรับสั่ง “ไม่มียานพาหนะใดที่จะนั่งด้วยอาการเป็นคิงค์แท้ๆ เท่า ราชยาน”
เรื่องเกี่ยวกับพระราชยานนี้ พระเสวกโท จมื่นมานิตย์นเรศ (เฉลิม เศวตนันทน์) อดีตมหาดเล็ก สมัยรัชกาลที่ 6 บันทึกไว้ใน “อนุสรณ์ ‘ศุกรหัศน์’” (อนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ เสวกโท จมื่นมานิตย์นเรศ (เฉลิม เศวตนันท์) ณ วัดมกุฏกษัตริยารม 20 มกราคม 2511) ว่า
เมื่อ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 6 ทรงตั้งกรมทหารรักษาวัง การเชิญ (แบก) พระราชยาน ทรงโปรดเกล้าฯ ให้ทหารรักษาวังเป็นผู้เชิญ แทนข้าราชการกองอภิรมย์ราชยานที่รับผิดชอบงานดังกล่าว แต่ด้วยความตั้งใจที่จะแสดงถึงความเข้มแข็งแบบทหาร กลับ “ทำเอาในหลวงไม่ทรงสบายไปหลายวัน” ดังบันทึกว่า
“…แรกๆ เล่นกันทุลักทุเล…แกก็ตั้งใจจะให้เข้มข้นแข็งแรงอย่างทหาร…เดินพร้อมกันอย่างทหาร ทำเอาในหลวงไม่ทรงสบายไปหลายวัน ราชยานก็แกว่งไปตามจังหวะเดิน…หลับตานึกเอาว่า คนเดินอย่างทหารแบกสิ่งของไว้บนบ่า สิ่งของนั้นก็จะกวัดไกวไปได้อย่างไร ถึงปวดเมื่อย เพราะวิธีเดินเชิญราชยาน เขาไม่เดินเท้าพร้อม เขาต้องใช้วิธีเดินอย่างกิ้งกือเดิน…”
นานเข้ากรมทหารรักษาวังคงจะชำนาญในการเชิญพระราชยาน หากก็ยังมีปัญหาจากตัวพระราชยานบางองค์ ดังที่จมื่นมานิตย์นเรศบันทึกไว้ว่า
“…ทรงเล่าอย่างขันๆ ว่า ไม่มียานพาหนะใดที่จะนั่งด้วยอาการเป็นคิงค์แท้ๆ เท่าราชยาน เพราะหาความสุขสบายมิได้เลย ทรงตรัสว่า ที่นั่งกว้างพอดีกับพระที่นั่ง (คือ ก้นของท่าน) ที่วางพระบาทมีเฉพาะเพียงพระบาททั้งคู่วางชิดๆกันได้ไม่ตกแต่หมิ่นเต็มที่ บางทีต้องไขว้ และก็ต้องไขว้ซ้ายบนบ้าง ขวาบนบ้าง…สลับกันไปเช่นนี้ตลอดทาง ไม่มีทางทำอย่างอื่นได้…
สองข้างบัลลังก์ยังเป็นกระจังทำด้วยทอง บางทีแกะด้วยไม้มีกนกแหลมๆ เต็มไปหมด วางพระกรเข้าก็เจ็บ ไม่วางก็ไม่รู้จะวางที่ไหน ต้องทนขยับเขยื้อนได้ยากเต็มทีเพราะที่จำกัด และลอยอยู่ด้วยพลังของคน ถ้าขยับเขยื้อนรุนแรงข้างล่างก็เดือดร้อน ดีไม่ดีพลิกคว่ำลงเป็นเสร็จ ต้องเข้าโรงพยาบาลแน่…
ท่านว่าทูลกระหม่อม คือ หมายถึงสมเด็จพระพุทธเจ้าหลวงรัชกาลที่ 5 เคยสอนไว้ว่า นั่งราชยานต้องดัดทรงเป็นละคร คือ ดันกระเบนเหน็บให้ตัวตรง แล้วคิดดูซิ ประทับอยู่บนนั้นตั้งๆ ชั่วโมง
ท่านรับสั่งแล้วทรงยิ้มว่า เวลาประชาชนเขาแสดงความเคารพ ทั้งๆ ปวดเมื่อยและเป็นเหน็บก็ต้องแข็งพระราชหฤทัย ทรงยิ้ม ทรงยกพระคธาขึ้นรับเคารพ เพราะยิ้มของพระเจ้าแผ่นดิน คือ น้ำทิพย์ชโลมใจของประชาชน
ท่านว่าถ้าจ้างกันละก็ วันละ 50 บาท (สมัยโน้น) ท่านก็ไม่เอา ต่อให้ร้อยก็ไม่รับประทาน แต่เป็นพระราชกรณียกิจแม้ให้ยากแสนยากเหนื่อยแสนเหนื่อยกว่านี้ก็ต้องรับทำ เพื่อประโยชน์สุขของทวยราษฎร์…”
ส่วนเบื้องหลังเมื่อเสร็จพระราชพิธีแล้ว พระวรกายทรงเมื่อยล้าอย่างยิ่ง ดังที่จมื่นมานิตย์นเรศบันทึกไว้ว่า “มหาดเล็กผู้ถวายอยู่งาน เพราะจะได้ยินแต่พระสุรเสียงว่า เอาตรงนี้หน่อย คือที่บั้นพระองค์ ที่พระชาณุ (ขา) เป็นต้น”
อ่านเพิ่มเติม :
- กรมดำรงตก พระราชยาน เหตุการณ์ระทึกคราวนั้นเป็นอย่างไร?
- กรมทหารรักษาวัง กองกำลังส่วนพระองค์ที่เกิดเมื่อ ร. 6 ทรงไม่มั่นใจทหาร
- พระจักรพรรดิญี่ปุ่น ยกพระราชธิดาให้ ร.6 (?) ข่าวลือระดับโลกในอดีต
สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่
เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 5 เมษายน 2567
อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : รัชกาลที่ 6 มีรับสั่งถึงเบื้องหลังการประทับ “พระราชยาน” ที่ “…หาความสุขสบายมิได้เลย”
ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com