เตือนเร็ว รอดทัน! เปิดระบบเตือนภัยจากเขา สกัดน้ำป่า–โคลนถล่มก่อนถึงชุมชน

โดยดร.สนธิระบุว่า เมื่อฝนตกหนักบนพื้นที่ภูเขา น้ำป่าสามารถไหลหลากลงสู่ชุมชนด้านล่างได้อย่างรวดเร็ว ขณะที่ดินบนลาดเขาที่อุ้มน้ำจนเต็มก็เพิ่มความเสี่ยงต่อดินและโคลนถล่ม “ระบบเตือนภัยล่วงหน้า” หรือ Early Warning System จึงเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ช่วยลดความสูญเสีย เพราะทำให้ประชาชนมีเวลาเตรียมตัวและอพยพออกจากพื้นที่เสี่ยงได้ทัน

ระบบเตือนภัยที่มีประสิทธิภาพเริ่มตั้งแต่การเฝ้าระวังบนพื้นที่สูง โดยติดตั้งสถานีวัดน้ำฝนเพื่อตรวจสอบปริมาณฝนสะสม หากฝนตกหนักเกินเกณฑ์ความเสี่ยง เช่น มากกว่า 100 มิลลิเมตรใน 24 ชั่วโมง ก็สามารถยกระดับการเฝ้าระวังได้ทันที พร้อมติดตั้งเซนเซอร์วัดระดับน้ำและอัตราการไหลบริเวณต้นน้ำหรือลำห้วย เพื่อดูว่าระดับน้ำเพิ่มขึ้นรวดเร็วผิดปกติหรือไม่ รวมถึงเซนเซอร์ตรวจวัดความชื้นและการเคลื่อนตัวของดินบนลาดเขา เพื่อประเมินความเสี่ยงดินถล่มที่อาจเกิดขึ้นพร้อมกับน้ำป่า

ข้อมูลจากเครื่องมือตรวจวัดเหล่านี้จะถูกส่งเข้าสู่ศูนย์กลางผ่านระบบโทรมาตรหรือเครือข่ายมือถือ ก่อนนำมาวิเคราะห์เพื่อประเมินสถานการณ์ ทั้งปริมาณฝน ระดับน้ำ ความเร็วของกระแสน้ำ และระยะเวลาที่คาดว่าน้ำจะไหลลงมาถึงชุมชนด้านล่าง ทำให้เจ้าหน้าที่สามารถประเมินได้ว่าพื้นที่ใดกำลังเข้าสู่ภาวะเสี่ยง และควรแจ้งเตือนประชาชนเมื่อใด

เมื่อพบความเสี่ยง ระบบต้องสามารถกระจายคำเตือนได้อย่างรวดเร็วและหลายช่องทาง ทั้งข้อความ SMS ระบบแจ้งเตือนฉุกเฉินบนโทรศัพท์มือถือ หอเตือนภัย ไซเรน และเสียงตามสายของหมู่บ้าน โดยอาจกำหนดระดับการแจ้งเตือนให้ประชาชนเข้าใจง่าย เช่น สีเขียวหมายถึงเฝ้าระวัง สีเหลืองคือเตรียมพร้อม และสีแดงหมายถึงให้อพยพออกจากพื้นที่

อย่างไรก็ตาม การมีเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ เพราะเมื่อได้รับสัญญาณเตือน ประชาชนต้องรู้ว่าจะต้องทำอะไรต่อ แต่ละชุมชนจึงควรมีแผนอพยพที่ชัดเจน รู้เส้นทางหนีน้ำ จุดรวมพล และพื้นที่ปลอดภัย รวมถึงมีการซักซ้อมเป็นระยะ เพื่อให้สามารถเคลื่อนย้ายออกจากพื้นที่ได้ทันทีเมื่อเกิดเหตุจริง

หากเปรียบเทียบให้เห็นภาพง่าย ๆ ภูเขาก็เหมือน “หลังคาบ้าน” ส่วนชุมชนที่อยู่ด้านล่างคือคนที่ยืนอยู่ข้างบ้าน เมื่อฝนตกหนัก น้ำจะไหลจากหลังคาลงสู่พื้นอย่างรวดเร็ว ระบบเตือนภัยจึงเปรียบเสมือน “ตา” ที่คอยมองอยู่บนหลังคา เมื่อเห็นว่าน้ำเริ่มเพิ่มสูงหรือมีความผิดปกติ ก็จะรีบส่งสัญญาณบอกคนที่อยู่ด้านล่างให้หลบออกจากพื้นที่อันตรายก่อนที่น้ำป่าจะไหลลงมาถึง

หัวใจของระบบเตือนภัยจึงไม่ใช่เพียงการตรวจจับว่าฝนตกหนักหรือมีน้ำเพิ่มขึ้น แต่คือการเชื่อมข้อมูลจากพื้นที่ต้นน้ำไปถึงประชาชนปลายน้ำให้เร็วที่สุด และทำให้ทุกคนรู้ว่าต้องหนีไปทางไหนเมื่อได้รับคำเตือน เพราะสำหรับน้ำป่าและดินโคลนถล่ม “เวลาเพียงไม่กี่นาที” อาจเป็นเวลาที่ช่วยรักษาชีวิตได้

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

• เยียวยาน้ำท่วม 2569! ครม. เคาะงบกลางกว่า 558 ล้าน ช่วย 60,971 ครัวเรือน
• รัฐเร่งเยียวยาน้ำท่วมน่าน เคาะครัวเรือนละ 9,000 บาท ย้ำเสียชีวิต 4 ราย ไม่ใช่หลักร้อย!
• ฝนหนักใกล้เขา อย่าชะล่าใจ! 6 สัญญาณอันตราย ก่อนน้ำป่า–ดินถล่ม
• สั่งเฝ้าระวังลุ่มน้ำสายหลัก จับตาน้ำยมตอนล่าง-ป่าสัก ระดับน้ำเพิ่มขึ้นสูงขึ้น
• GISTDA เปิดข้อมูลดาวเทียม น้ำท่วมอีสาน 6 จังหวัด กว่า 2 แสนไร่