เปิดความหมาย ‘พืชมงคล-แรกนาขวัญ’ 2 พระราชพิธีศักดิ์สิทธิ์ คู่แผ่นดินไทยตั้งแต่สุโขทัย
เปิดความหมาย "พืชมงคล-แรกนาขวัญ" 2 พระราชพิธีศักดิ์สิทธิ์ คู่แผ่นดินไทยตั้งแต่สุโขทัย
"วันพืชมงคล 2569" ซึ่งในปีนี้ตรงกับวันที่ 13 พ.ค. โดยเป็นวันที่จัดขึ้นเพื่อประกาศศักดาความสำคัญของการเกษตรกรรมอันเป็นรากฐานของชาติ และสร้างขวัญกำลังใจให้แก่ผู้เพาะปลูกก่อนเริ่มต้นฤดูกาลใหม่ ด้วยความเชื่อมั่นว่าหากเมล็ดพันธุ์ดีและการดูแลเอาใจใส่จากรัฐมีความพร้อม การพัฒนาภาคเกษตรของประเทศจะมั่นคงยิ่งขึ้น
พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญนั้น แท้จริงแล้วคือการรวมเอา 2 พิธีกรรมสำคัญเข้าด้วยกัน คือ "พระราชพิธีพืชมงคล" อันเป็นพิธีสงฆ์ที่จะจัดขึ้นก่อนในวันแรก ณ พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม และ "พระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ" ซึ่งเป็นพิธีพราหมณ์ที่จะประกอบพิธีในวันรุ่งขึ้น ณ บริเวณมณฑลพิธีสนามหลวง
ประเพณีอันศักดิ์สิทธิ์นี้มีประวัติศาสตร์ยาวนานมาตั้งแต่ครั้งกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี ซึ่งในสมัยนั้นพระมหากษัตริย์มิได้ทรงลงมือไถนาด้วยพระองค์เอง แต่จะเสด็จพระราชดำเนินไปทรงเป็นองค์ประธานในพิธี เพื่อแสดงให้เห็นถึงความใส่ใจในอาชีพเกษตรกรรมที่หล่อเลี้ยงชีวิตราษฎรมาอย่างช้านาน
วันสำคัญนี้ถูกจัดขึ้นโดยเล็งเห็นว่า "เมล็ดพันธุ์" คือหัวใจหลักของวิถีการผลิตแบบพึ่งพิงธรรมชาติ นอกเหนือจากผืนดินที่อุดมสมบูรณ์และปริมาณน้ำฝนที่เพียงพอแล้ว การมีเมล็ดพันธุ์ที่ผ่านการเลือกสรรและเกษตรกรที่มีความเชื่อมั่นในการลงทุน จะช่วยขับเคลื่อนให้การเกษตรของประเทศพัฒนาไปได้ไกลกว่าเดิม
ความสำคัญของเกษตรกรไทยไม่ได้หยุดอยู่แค่การปลูกข้าว แต่ธัญญาหารที่ผลิตได้ในแต่ละปีคือปัจจัย 4 ที่สำคัญของมวลมนุษย์ ทั้งการนำมาเป็นอาหารหลัก และดัดแปลงเป็นเครื่องอุปโภค ไม่ว่าจะเป็นที่อยู่อาศัย เครื่องนุ่งห่ม หรือยารักษาโรค ด้วยเหตุนี้ทางราชการจึงต้องกำหนดจัดงานพืชมงคลขึ้นในเดือนพฤษภาคมของทุกปี
เปิดความหมาย คำเสี่ยงทายพยากรณ์
ไฮไลต์สำคัญที่หลายคนเฝ้าติดตามคือการ "เสี่ยงทายพยากรณ์" โดยเริ่มจากการที่พระยาแรกนาต้องตั้งสัตยาธิษฐานหยิบผ้านุ่งลาย 3 ผืนที่มีความยาวต่างกันคือ สี่คืบ ห้าคืบ และหกคืบ ซึ่งผืนที่หยิบได้นั้นจะถูกนำมานุ่งทับอีกชั้นเพื่อใช้ในการออกแรกนา พร้อมคำทำนายสถานการณ์น้ำในปีนั้นๆ
หากหยิบได้ "ผ้า 4 คืบ" พยากรณ์ว่าน้ำจะมากสักหน่อย ที่ดอนผลผลิตดีแต่ที่ลุ่มอาจมีเสียหายบ้าง ถ้าหยิบได้ "ผ้า 5 คืบ" น้ำจะมีปริมาณพอดี ข้าวกล้าและพืชพรรณจะอุดมสมบูรณ์ยิ่ง แต่ถ้าหยิบได้ "ผ้า 6 คืบ" พยากรณ์ว่าน้ำจะน้อย ที่ลุ่มจะได้ผลดีส่วนที่ดอนอาจเสียหายส่งผลให้ได้ผลผลิตไม่เต็มที่
อีกหนึ่งขั้นตอนที่ตื่นเต้นคือการเสี่ยงทายจากพระโค โดยจะมีของกิน 7 สิ่ง ได้แก่ ข้าว ข้าวโพด ถั่วเขียว งา เหล้า น้ำ และหญ้า ตั้งไว้ให้เลือกกิน หากพระโคเลือกกิน "ข้าว หรือ ข้าวโพด" ทายว่าธัญญาหารและผลาหารจะบริบูรณ์ดี หากกิน "ถั่ว หรือ งา" ทายว่าพืชพรรณภักษาหารจะมีความอุดมสมบูรณ์
ในกรณีที่พระโคเลือกกิน "น้ำ หรือ หญ้า" จะพยากรณ์ว่าน้ำท่าจะมีปริมาณพอสมควร และอาหารทุกหมวดหมู่จะอุดมสมบูรณ์ แต่หากพระโคเลือกกิน "เหล้า" จะมีความหมายพิเศษถึงด้านเศรษฐกิจ โดยพยากรณ์ว่าการคมนาคมจะสะดวกขึ้น การค้ากับต่างประเทศดีขึ้น ส่งผลให้เศรษฐกิจของประเทศรุ่งเรือง
พระราชพิธีพืชมงคลจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ จึงไม่ใช่เพียงแค่พิธีกรรมตามประเพณี แต่เป็นกุศโลบายที่สืบทอดกันมาเพื่อเตรียมความพร้อมให้กับคนไทยทั้งประเทศ โดยได้รับความอนุเคราะห์ข้อมูลอ้างอิงจากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เพื่อให้วันพืชมงคล 2569 นี้ เป็นจุดเริ่มต้นของปีเพาะปลูกที่เปี่ยมด้วยความหวังและสิริมงคล
อ่านข่าวเพิ่มเติม
- 13 พ.ค. 69 พระราชพิธีวันพืชมงคล มรดกวัฒนธรรมคู่เกษตรกรรมไทย
- วิ่งฉิว!! กทพ. ยกเว้นค่าทางด่วน วันพืชมงคล 13 พ.ค.
- ไพศาล พืชมงคล ฟันธง พ่อใหญ่แม้ว ยังไม่ถูกจำคุกจริง
ติดตามเราได้ที่