ผู้ตรวจการแผ่นดินชง ศาลรธน. ชี้ขาดปมบาร์โค้ด-คิวอาร์โค้ด บนบัตรเลือกตั้ง

เอกสาร “ข่าวผู้ตรวจการแผ่นดิน” ระบุว่า เมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 สำนักงานผู้ตรวจการแผ่นดินได้รับคำร้องจากประชาชนจำนวน 21 คำร้อง ขอให้พิจารณายื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญตาม มาตรา 213 ของรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2560 โดยตั้งข้อสังเกตว่า การใช้ Barcode และ QR Code บนบัตรเลือกตั้งอาจทำให้สามารถสืบค้นหรือเชื่อมโยงไปถึงผู้ใช้สิทธิเลือกตั้งได้ ส่งผลให้การออกเสียงลงคะแนนอาจไม่เป็นความลับ

ต่อมาเมื่อวันที่ 10 มีนาคม 2569 ผู้ตรวจการแผ่นดินได้ประชุมพิจารณาข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานจากการแสวงหาข้อเท็จจริงร่วมกัน และเห็นว่าประเด็นดังกล่าว มีน้ำหนักและเหตุผลเพียงพอ ที่จะวินิจฉัยว่าการที่คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) และสำนักงาน กกต. จัดทำบัตรเลือกตั้งที่มีรหัส Barcode และ QR Code ในการเลือกตั้ง ส.ส. เมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 อาจทำให้สามารถเชื่อมโยงหรือสืบค้นย้อนกลับไปถึงผู้ใช้สิทธิเลือกตั้งได้

ผู้ตรวจการแผ่นดินเห็นว่า การออกแบบบัตรเลือกตั้งในลักษณะดังกล่าว อาจขัดต่อเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ ที่รับรองหลักการลงคะแนนโดยลับ และอาจเข้าข่ายละเมิดสิทธิหรือเสรีภาพของผู้มีสิทธิเลือกตั้งที่รัฐธรรมนูญให้การคุ้มครอง

ด้วยเหตุนี้ ผู้ตรวจการแผ่นดินจึงมีความเห็นให้ ยื่นคำร้องพร้อมความเห็นต่อศาลรัฐธรรมนูญ เพื่อพิจารณาวินิจฉัยตามอำนาจหน้าที่ต่อไป

นอกจากนี้ ยังมีประเด็นร้องเรียนอื่นที่เกี่ยวข้องกับการจัดการเลือกตั้ง ส.ส. เช่น

• ระเบียบคณะกรรมการการเลือกตั้งว่าด้วยการเลือกตั้ง ส.ส. พ.ศ.2566 ข้อ 124 วรรคสอง ที่เปิดช่องให้ กกต. กำหนดเครื่องหมายหรือรหัสพิเศษเพิ่มเติมบนบัตรเลือกตั้ง

• กรณี จำนวนบัตรเลือกตั้งแบบแบ่งเขตและบัญชีรายชื่อไม่เท่ากัน

• และประเด็นการใช้ Barcode และ QR Code ที่อาจเกี่ยวข้องกับ พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ.2562

ทั้งนี้ ประเด็นดังกล่าวยังอยู่ระหว่างการพิจารณาตามอำนาจหน้าที่ของผู้ตรวจการแผ่นดิน และอาจมีการดำเนินการเพิ่มเติมตามกระบวนการทางกฎหมายต่อไป