CAAT คุมเข้ม Power Bank บนเครื่องบิน ห้ามชาร์จ-ใช้ระหว่างบิน ยกระดับมาตรฐานความปลอดภัย
CAAT คุมเข้ม Power Bank บนเครื่องบิน ห้ามชาร์จ-ห้ามใช้ระหว่างบิน พร้อมห้ามเก็บไว้ในช่องเก็บสัมภาระเหนือศีรษะ ยกระดับมาตรฐานความปลอดภัย
วันที่ 4 มิถุนายน 2569 สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (CAAT) หรือ กพท. ออก "ข้อกำหนดของสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย ฉบับที่ 122 ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการพาแบตเตอรี่ลิเทียมไปกับอากาศยาน" เพื่อยกระดับมาตรการด้านความปลอดภัยในการขนส่งทางอากาศ และให้สอดคล้องกับสำหรับการขนส่งวัตถุอันตรายทางอากาศโดยปลอดภัย (Technical Instruction for the Safe Transport of Dangerous Goods by Air) ขององค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (ICAO)
ข้อกำหนดดังกล่าว มีสาระสำคัญในการกำหนดแนวทางการนำแบตเตอรี่ลิเทียมสำรอง หรือ Power Bank ขึ้นเครื่องบินอย่างปลอดภัย เนื่องจาก Power Bank เป็นอุปกรณ์ที่ผู้โดยสารนิยมพกพา เพื่อใช้เป็นแหล่งพลังงานสำรองสำหรับอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์แบบพกพา เช่น โทรศัพท์มือถือ แท็บเล็ต และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อื่น ๆ
ภายใต้ข้อกำหนด กพท. ฉบับใหม่ ผู้โดยสารสามารถนำ Power Bank ขึ้นเครื่องบินได้เฉพาะในรูปแบบสัมภาระพกพา (Carry-on Baggage) เท่านั้น ห้ามนำโหลดใต้ท้องเครื่อง (Checked Baggage) โดยเด็ดขาด รวมถึงกำหนดให้ Power Bank ต้องมีค่าพลังงานไฟฟ้าไม่เกิน 100 Wh (หรือ 20,000 mAh) หรือหากเกิน 100 Wh แต่ไม่เกิน 160 Wh จะต้องได้รับอนุญาตจากสายการบินก่อนเดินทาง ทั้งนี้ ผู้โดยสารหนึ่งคนสามารถพกพา Power Bank ได้ไม่เกิน 2 ก้อน
นอกจากนี้ ข้อกำหนดยังระบุชัดเจนว่า ห้ามชาร์จ Power Bank จากแหล่งพลังงานใด ๆ บนอากาศยาน และห้ามใช้ Power Bank ชาร์จโทรศัพท์มือถือ หรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์อื่นระหว่างเที่ยวบิน รวมถึงห้ามจัดเก็บไว้ในช่องเก็บสัมภาระเหนือศีรษะ (Overhead Compartment) โดยให้เก็บไว้ในจุดที่สามารถหยิบใช้งาน หรือเข้าถึงได้โดยสะดวก เช่น กระเป๋าหน้าที่นั่ง (Seat Pocket) พื้นที่ใต้ที่นั่งด้านหน้า หรือพกติดตัว เพื่อให้สามารถดำเนินการได้อย่างทันท่วงทีหากเกิดเหตุผิดปกติ เช่น ความร้อนสูงผิดปกติ ควัน หรือการลุกไหม้
พล.อ.อ.มนัท ชวนะประยูร ผู้อำนวยการ CAAT กล่าวว่า ปัจจุบันแบตเตอรี่ลิเทียม และ Power Bank เป็นอุปกรณ์ที่ผู้โดยสารพกพาในการเดินทางทางอากาศอย่างแพร่หลาย แต่หากเกิดความเสียหาย การกระแทก หรือใช้งานไม่เหมาะสม อาจก่อให้เกิดความร้อนสูง ควัน หรือเพลิงไหม้ได้ ซึ่งส่งผลกระทบต่อความปลอดภัยในการบินโดยตรง
ดังนั้น การกำหนดมาตรการและแนวปฏิบัติที่ชัดเจน จึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง เพื่อป้องกันความเสี่ยงเชิงรุก และสร้างความปลอดภัยสูงสุดแก่ผู้โดยสาร ลูกเรือ และการปฏิบัติการบินโดยรวม
"ข้อกำหนดดังกล่าว ไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อสร้างข้อจำกัดต่อผู้โดยสาร แต่เป็นการสร้างมาตรฐานความปลอดภัย ให้สอดคล้องกับแนวทางสากลของ ICAO และแนวปฏิบัติที่หลายประเทศทั่วโลกใช้ร่วมกัน เพื่อให้การเดินทางทางอากาศของไทยมีความปลอดภัยสูงสุด" พล.อ.อ.มนัท กล่าว
ข้อกำหนดฉบับนี้ ยังห้ามนำ Power Bank ที่ไม่ระบุค่าพลังงานไฟฟ้า หรือไม่สามารถตรวจสอบข้อมูลได้ขึ้นอากาศยาน รวมถึงกำหนดให้ผู้โดยสารต้องมีมาตรการป้องกันการลัดวงจร เช่น การเก็บในบรรจุภัณฑ์เดิม หรือจัดเก็บแยกในถุงป้องกัน (Protective Pouch) เพื่อป้องกันการสัมผัสกับวัสดุโลหะ หรือแบตเตอรี่อื่นระหว่างการเดินทาง
CAAT ขอความร่วมมือผู้โดยสาร ตรวจสอบข้อกำหนดเกี่ยวกับแบตเตอรี่ลิเทียม และ Power Bank ก่อนการเดินทางทุกครั้ง และปฏิบัติตามมาตรการด้านความปลอดภัยของสายการบินอย่างเคร่งครัด เพื่อความปลอดภัยของผู้โดยสาร ลูกเรือ และระบบการบินโดยรวม
ที่ผ่านมา อุตสาหกรรมการบินทั่วโลก เคยเกิดหลายเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องกับ Power Bank และแบตเตอรี่ลิเทียมบนอากาศยาน อาทิ เหตุการณ์เมื่อต้นปี 2568 กรณีของสายการบิน Air Busan ของเกาหลีใต้ ซึ่งเตรียมทำการบินไปยังฮ่องกงเกิดเพลิงไหม้ภายในห้องโดยสาร โดยผลการสอบสวนเบื้องต้นพบว่า Power Bank ที่จัดเก็บไว้ในช่องเก็บสัมภาระเหนือศีรษะ อาจเป็นสาเหตุของเหตุการณ์ดังกล่าว ส่งผลให้มีผู้ได้รับบาดเจ็บ ต้องอพยพผู้โดยสารและลูกเรือทั้งหมดออกจากอากาศยาน และอากาศยานได้รับความเสียหายรุนแรง
นอกจากนี้ ยังมีกรณีของสายการบิน IndiGo ประเทศอินเดีย ซึ่งเกิดเหตุ Power Bank ลุกไหม้ภายในห้องโดยสาร หลังอากาศยานลงจอด ณ เมืองจัณฑีครห์ ส่งผลให้ต้องอพยพผู้โดยสารฉุกเฉิน และหยุดการปฏิบัติการของเที่ยวบิน เพื่อดำเนินการตรวจสอบด้านความปลอดภัย
สำหรับประเทศไทยเอง ก็เคยเกิดเหตุลักษณะเดียวกันหลายกรณี โดยหนึ่งในเหตุการณ์สำคัญ คือ เที่ยวบินของสายการบินบางกอกแอร์เวย์ส เส้นทางเกาะสมุย-ฮ่องกง ซึ่งเกิดเหตุ Power Bank ของผู้โดยสารมีความร้อนสูงจนเกิดควัน และเพลิงไหม้ระหว่างทำการบิน ทำให้พื้นห้องโดยสารได้รับความเสียหายบางส่วน ส่งผลให้นักบินต้องเปลี่ยนเส้นทางและลงจอดฉุกเฉินที่กรุงเทพฯ เพื่อความปลอดภัยของผู้โดยสาร และลูกเรือ โดยลูกเรือสามารถควบคุมสถานการณ์ได้อย่างรวดเร็ว ขณะที่อีกกรณีหนึ่ง เกิดขึ้นบนเที่ยวบินดอนเมือง-นครศรีธรรมราช ของสายการบินไทยแอร์เอเชีย ซึ่งลูกเรือสามารถเข้าควบคุมสถานการณ์ และระงับเหตุได้อย่างทันท่วงที
ขณะที่ในหลายประเทศ ยังมีเหตุการณ์ลักษณะคล้าย ๆ กันเกิดขึ้นบ่อยครั้งขึ้น ส่งผลให้บางเที่ยวบินที่เกิดเหตุ ต้องเปลี่ยนเส้นทางบิน ลงจอดฉุกเฉิน หรือหยุดการปฏิบัติการชั่วคราว ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่า ความเสี่ยงจากแบตเตอรี่ลิเทียม เป็นภัยคุกคามต่อความปลอดภัยของผู้โดยสาร ลูกเรือ และการดำเนินงานของระบบการบินโดยรวมอย่างมีนัยสำคัญ ส่งผลให้ ICAO และหน่วยงานกำกับดูแลด้านการบินของหลายประเทศ เพิ่มความเข้มงวดในการกำกับดูแลการพาแบตเตอรี่ลิเทียมขึ้นอากาศยานอย่างต่อเนื่อง