นิมิตหมายสันติภาพหรือสัญญาณการโจมตี? ประเด็นต้องจับตาในเจรจาระหว่างอิหร่านและสหรัฐฯ

เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ และอิหร่านมีกำหนดจะเจรจากันครั้งแรกในวันศุกร์นี้ นับตั้งแต่ที่อิหร่านปราบปรามการประท้วงอย่างรุนแรง ซึ่งการประชุมครั้งนี้น่าจะเป็นตัวกำหนดว่าสหรัฐฯ จะดำเนินการทางทหารต่อสาธารณรัฐอิสลามแห่งนี้อีกครั้งหรือไม่

อับบาส อาราคชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน กล่าวเมื่อวันพุธว่า "การเจรจานิวเคลียร์กับสหรัฐฯ มีกำหนดจะจัดขึ้นที่มัสกัตในเช้าวันศุกร์" โดยขอบคุณโอมาน "ที่ได้เตรียมการทุกอย่างที่จำเป็น"

รัฐบาลเตหะรานเน้นย้ำหลายครั้งว่าการเจรจาควรเน้นเฉพาะประเด็นนิวเคลียร์เท่านั้น แต่ มาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐฯ กล่าวว่า การเจรจาต้องครอบคลุมประเด็นอื่นๆ ที่น่าเป็นห่วงอีกมากมาย

“เพื่อให้การเจรจานำไปสู่ผลลัพธ์ที่มีความหมายอย่างแท้จริง จะต้องมีการกล่าวถึงประเด็นต่างๆ รวมถึงระยะทำการของขีปนาวุธ การสนับสนุนองค์กรก่อการร้ายทั่วภูมิภาค โครงการนิวเคลียร์ และการปฏิบัติต่อประชาชนของตนเอง” เขากล่าว

ความเสี่ยงคืออะไร?
ทรัมป์ไม่ได้ตัดความเป็นไปได้ที่จะใช้ปฏิบัติการทางทหารครั้งใหม่ต่ออิหร่าน หากการเจรจาล้มเหลว เพื่อเป็นการต่อยอดจากการโจมตีโรงงานนิวเคลียร์ของอิหร่านโดยสหรัฐฯ ในช่วงสงครามระหว่างอิสราเอลกับสาธารณรัฐอิสลามในเดือนมิถุนายน

“ผมว่าเขาควรจะกังวลมาก ใช่ เขาควรจะกังวล” ทรัมป์กล่าวถึงอยาตอลลาห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุด ในการให้สัมภาษณ์กับ NBC News เมื่อวันพุธ “อย่างที่คุณรู้ พวกเขากำลังเจรจากับเราอยู่”

สหรัฐฯ ได้ส่งกองกำลังรบนำโดยเรือบรรทุกเครื่องบิน USS Abraham Lincoln ไปยังภูมิภาคนี้ ขณะที่อิหร่านขู่ว่าจะตอบโต้ฐานทัพและเรือของสหรัฐฯ ในตะวันออกกลางหากถูกโจมตี

ความตึงเครียดระหว่างสองประเทศที่เป็นศัตรูกันและไม่มีความสัมพันธ์ทางการทูตเพิ่มสูงขึ้นหลังจากการปราบปรามการประท้วงโดยกองกำลังรักษาความปลอดภัยของอิหร่าน ซึ่งทำให้มีผู้เสียชีวิตหลายพันคนตามรายงานของกลุ่มสิทธิมนุษยชน

แต่ยังไม่ชัดเจนว่าการแทรกแซงทางทหารของสหรัฐฯ จะอยู่ในรูปแบบใด ตั้งแต่การโจมตีเป้าหมายโครงสร้างพื้นฐานทางทหารไปจนถึงความพยายามที่จะโค่นล้มระบบการปกครองของผู้นำศาสนาภายใต้การนำของคาเมเนอี ซึ่งปกครองอิหร่านมาตั้งแต่การปฏิวัติอิสลามในปี 1979

มีใครเกี่ยวข้องบ้าง?
ทำเนียบขาวและสำนักประธานาธิบดีอิหร่านระบุว่า อิหร่านจะส่งอาราคชีเป็นตัวแทนในการเจรจา และสหรัฐฯ จะส่งสตีฟ วิทคอฟฟ์ ทูตพิเศษประจำตะวันออกกลางของทรัมป์เป็นตัวแทน

วิทคอฟฟ์ อดีตเจ้าพ่ออสังหาริมทรัพย์ มีบทบาทหลายอย่างในนโยบายต่างประเทศภายใต้รัฐบาลทรัมป์ และยังมีส่วนร่วมอย่างแข็งขันในความพยายามที่จะยุติสงครามของรัสเซียต่อยูเครนด้วย

อาราคชีเป็นนักการทูตอาวุโสที่ใช้เวลาทั้งชีวิตการทำงานในกระทรวงการต่างประเทศของอิหร่าน สร้างชื่อเสียงในฐานะนักเจรจาที่ชาญฉลาดและอดทน เขาพูดภาษาอังกฤษได้อย่างคล่องแคล่ว และศึกษาต่อในระดับปริญญาเอกด้านความคิดทางการเมืองศาสนาอิสลามที่มหาวิทยาลัยเคนต์ ประเทศอังกฤษ

ทั้งสองฝ่ายต้องการอะไร?
การโทรศัพท์ครั้งแรกของทรัมป์ไปยังเตหะรานเมื่อเดือนที่แล้ว มุ่งเน้นไปที่การบอกผู้นำให้ "หยุดฆ่า" ผู้ประท้วง และเตือนเจ้าหน้าที่ไม่ให้ประหารชีวิตผู้ที่ถูกจับกุม

แต่จุดสนใจของเขาได้เปลี่ยนไปเป็นการตกลงข้อตกลงใหม่เกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน ซึ่งสหรัฐฯ และพันธมิตรเชื่อว่ามีเป้าหมายเพื่อสร้างระเบิดปรมาณู

รัฐบาลสหรัฐฯ ยังต้องการลดการสนับสนุนของอิหร่านต่อกองกำลังตัวแทนในภูมิภาค และลดคลังอาวุธขีปนาวุธจำนวนมหาศาลของอิหร่านด้วย

อิหร่านเน้นย้ำซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่าการเจรจาใดๆ ควรเน้นเฉพาะประเด็นนิวเคลียร์เท่านั้น ไม่ใช่โครงการขีปนาวุธหรือขีดความสามารถด้านการป้องกันประเทศ

การประชุมจัดที่ไหน?
เบื้องต้นมีสัญญาณบ่งชี้ว่าการประชุมจะจัดขึ้นในวันศุกร์ ที่ประเทศตุรกีซึ่งเป็นสมาชิกนาโต้ โดยประธานาธิบดีเรเจป ไตยิป แอร์โดอัน ผู้นำตุรกีผู้เป็นมุสลิมนิกายสุหนี่ผู้เคร่งครัด เคยมีความสัมพันธ์ที่ไม่ราบรื่นกับระบอบการปกครองโดยผู้นำศาสนามุสลิมนิกายชีอะห์ในเตหะราน แต่แอร์โดอันก็กระตือรือร้นที่จะเป็นคนกลางไกล่เกลี่ยในครั้งนี้

ขณะนี้คาดว่าการเจรจาจะเกิดขึ้นในโอมาน ตามที่อาราคชีได้ยืนยันในภายหลัง แต่ขอบเขตของการหารือยังต้องตกลงกันก่อน นักการทูตอาหรับคนหนึ่งบอกกับเอเอฟพีเมื่อวันพุธ

แหล่งข่าวในภูมิภาคอีกรายที่ทราบเกี่ยวกับการเจรจากล่าวว่า อิหร่านต้องการให้การเจรจา "เป็นเฉพาะ" กับสหรัฐอเมริกาโดยไม่มีการมีส่วนร่วมของมหาอำนาจในภูมิภาค และให้จัดการเฉพาะประเด็นนิวเคลียร์เท่านั้น

"ถ้าอิหร่านต้องการพบ เราก็พร้อม" รูบิโอ กล่าวกับผู้สื่อข่าว “พวกเขาแสดงความสนใจที่จะพบปะและพูดคุย หากพวกเขาเปลี่ยนใจ เราก็ยินดีเช่นกัน”

บรรยากาศในอิหร่านเป็นอย่างไร?
อิหร่านกำลังฟื้นตัวจากสถานการณ์ที่กลุ่มสิทธิมนุษยชนระบุว่าเป็นเหตุการณ์สังหารหมู่ที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนในช่วงการปราบปรามผู้ประท้วงครั้งใหญ่ โดยมีการปิดระบบอินเทอร์เน็ตนานหลายสัปดาห์

เพื่อแสดงให้เห็นถึงบรรยากาศที่ตึงเครียด เทศบาลกรุงเตหะรานถึงกับต้องออกแถลงการณ์เมื่อวันพุธที่ผ่านมาว่า เสียงดังในที่เกิดขึ้นในใจกลางเมืองนั้นสืบเนื่องมาจากกิจกรรมในวันหยุดทางศาสนา ไม่ใช่สาเหตุอื่นใด (หมายถึงเสียงดังจากการประท้วงหรือการปราบปรามผู้ประท้วง)

ป้ายโฆษณาใหม่ปรากฏขึ้นในกรุงเตหะราน แสดงภาพเครื่องบินอเมริกันตกบนเนินเขา โดยมีชาวอิหร่านโบกธงชาติสาธารณรัฐอิสลามอยู่ด้านบน

สำนักข่าว Fars ของอิหร่าน ซึ่งถูกมองว่าใกล้ชิดกับกองกำลังความมั่นคงอิหร่าน ได้เผยแพร่ภาพฐานทัพสหรัฐฯ ในตะวันออกกลางในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมาแต่ก็ไม่มีการแสดงความคิดเห็นใดๆ จากสำนักขาวนี้

Agence France-Presse

Photo - ภาพชุดนี้สร้างขึ้นเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2026 โดยแสดงภาพจากซ้ายไปขวา: ภาพถ่ายที่เผยแพร่โดยสำนักงานของอยาตอลลาห์ อาลี คาเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน แสดงให้เห็นเขาปราศรัยในการประชุมกับประชาชนในกรุงเตหะรานเมื่อวันที่ 17 มกราคม 2026 และภาพประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐอเมริกา กำลังกล่าวสุนทรพจน์ในห้องทำงานรูปไข่ของทำเนียบขาวในกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. เมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2026 (AFP)