ตรีบูรเมืองสุโขทัย ในยุคพ่อขุนรามคำแหง ไม่ได้หมายถึงมีกำแพงเมือง 3 ชั้น

ตรีบูรเมืองสุโขทัย ในยุคพ่อขุนรามคำแหง ไม่ได้หมายถึงมีกำแพงเมือง 3 ชั้น

ในจารึกพ่อขุนรามคำแหง หรือจารึกหลักที่ 1 กล่าวถึงกำแพงเมืองสุโขทัยเอาไว้ว่า “รอบเมืองสุโขทัยนี้ ตรีบูรได้สามพันสี่ร้อยวา” ทำให้มักเข้าใจกันว่า เมืองสุโขทัยในยุคพ่อขุนรามคำแหงมีกำแพงเมืองถึง 3 ชั้นด้วยกัน

จากการขุดค้นของกรมศิลปากรพบว่า กำแพงเมืองชั้นในสร้างราว พ.ศ. 1,800 พร้อมกับการสร้างเมืองสุโขทัย ส่วนกำแพงเมืองชั้นกลางและชั้นนอก สร้างขึ้นหลังจากยุคพ่อขุนรามคำแหงไปแล้ว ดังนั้น ในรัชกาลของพระองค์ควรจะมีกำแพงเมืองเพียงชั้นเดียว เป็นเหตุให้มีผู้ตั้งข้อสงสัยว่า จารึกพ่อขุนรามคำแหงอาจทำขึ้นภายหลังในยุคที่สร้างกำแพงเมืองครบ 3 ชั้นแล้ว

ปัญหาจึงอยู่ที่คำว่า “ตรีบูร” ในยุคพ่อขุนรามคำแหง หมายถึงอะไรกันแน่?

คำว่า ตรีบูร อาจมีที่มาจากคำว่า “ตฺริปุระ” หมายถึง เมืองของอสูร 3 พี่น้องลูกตารกาสูร ได้แก่ ตารกากษะ วิทยุนมาลิ และกมลากษะ ครองเมืองที่ทำด้วยเหล็ก ทั้ง 3 เมืองนี้ลอยไปมาในอากาศตลอดเวลา โดยพระพรหมให้พรแก่เหล่าอสูรว่า ผู้ที่จะทำลายต้องใช้ศรลูกเดียวยิงทั้ง 3 เมือง ในขณะที่อยู่ในแนวเดียวกัน

ด้วยเหตุนี้พวกอสูรจึงเกิดความอหังการหยิ่งยโส แล้วได้ไปสร้างความเดือดร้อนไปทั่วทุกภพ บรรดาเทวดาทั้งหลายจึงขอให้พระศิวะจัดการ พระศิวะจึงใช้ธนูเพียงดอกเดียวยิงเผาเมืองทั้งหมดจนกลายเป็นเถ้าถ่าน

ดังนั้น ตรีบูรเมืองสุโขทัยในยุคพ่อขุนรามคำแหงจึงสื่อความว่า กำแพงเมืองนี้ไม่มีผู้ใดทำลายได้นั่นเอง

นอกจากนี้ หากตรวจสอบกับหลักฐานอื่น ๆ ก็จะพบการใช้คำว่า ตรีบูร ในลักษณะความหมายที่คล้ายคลึงกัน เช่น จารึกวัดเชียงมั่น ได้กล่าวถึงการสร้างเมืองเชียงใหม่เอาไว้ว่า “พญามังรายเจ้าแลพญางำเมือง พญาร่วง ทั้งสามตนตั้งหอนอนในที่ชัยภูมิราชมนเทียร ขุดคือก่อตรีบูรทั้งสี่ด้าน”

ซึ่งเมืองเชียงใหม่มีกำแพงเมืองแค่ชั้นเดียว ไม่ได้มีกำแพงเมือง 3 ชั้นแต่อย่างใด

ขณะที่ โคลงกำสรวลสมุทร วรรณคดีสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนต้น กล่าวถึงคำว่า ตรีบูร เอาไว้ว่า “อยุธยาไพโรจน์ไต้ ตรีบูร” ซึ่งกำแพงกรุงศรีอยุธยาก็มีเพียงชั้นเดียวเช่นกัน โดยข้อความจากโคลงกำสรวลสมุทรนี้อาจสื่อความว่า พระราชวังกรุงศรีอยุธยาแบ่งเขตพระราชฐานออกเป็น 3 ชั้นก็ได้

ฉะนั้น ตรีบูรเมืองสุโขทัยในยุคพ่อขุนรามคำแหง ไม่ได้หมายถึงมีกำแพงเมือง 3 ชั้น แต่สื่อความหมายในเชิงสัญลักษณ์ว่า เมืองอันมีปราการแข็งแกร่งที่ศัตรูไม่อาจทำลายได้นั่นเอง

อ่านเพิ่มเติม :

• เมื่อ “สุโขทัย” (ถูกทำให้) เป็น “ราชธานี” แห่งแรกของ “ชาติไทย”
• สุโขทัยทิ้ง “มหายาน” ยกย่องเถรวาท มูลเหตุสงครามกับขอมสบาดโขลญลำพง?
• รัฐสุโขทัย สมัยพ่อขุนรามฯ อาณาเขตครอบคลุมถึงอโยธยา?

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

ธนโชติ เกียรติณภัทร. มอง “พ่อขุนรามฯ” ผ่านจารึก ในฐานะบันทึกยอพระเกียรติ ใน, “ศิลปวัฒนธรรม”, กุมภาพันธ์ 2569.

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 5 มีนาคม 2569

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : ตรีบูรเมืองสุโขทัย ในยุคพ่อขุนรามคำแหง ไม่ได้หมายถึงมีกำแพงเมือง 3 ชั้น

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com