เรือ "นางเอก" วิถีคนลุ่มแม่น้ำ พาหนะกู้ชีพ "อุทกภัยใหญ่"

เมื่อเส้นทางถนนถูกตัดขาด จากปัญหาน้ำท่วมสูง อุทกภัยใหญ่ และรถยนต์และรถเล็กทุกชนิด ไม่สามารถเข้าถึงพื้นที่ได้ หากระดับน้ำลึกเกินกว่ายานพาหนะอื่น ๆจะเข้าถึงตัว ในชุมชนเมืองคงมีเพียง เจ็ตสกี เรือพลาสติก เรือกู้ภัยของเจ้าหน้าที่เท่านั้น แต่สำหรับวิถีคนริมฝั่งแม่น้ำ เรือ ยังคงเป็นเพื่อนคู่คิดที่พาไปถึงจุดหมายปลายทาง

แค่เพียงมีเรือจอดอยู่ที่ท่าน้ำในคลอง หรือใต้ถุนบ้าน ไม่ว่าจะเป็น เรือมาด เรือบ๊วย เรือสำปั้น เรือสองตอน เรือเครื่อง ฯลฯอื่น ๆ อีกมากมาย ที่ใช้ในชีวิตประจำวันแล้ว ทุกครั้งเมื่อเกิดน้ำท่วมสูง เจออุทกภัยหนัก ก็สามารถใช้เคลื่อนย้ายคนในบ้าน สัตว์เลี้ยง และช่วยเหลือเพื่อนบ้าน และใช้เป็นพาหนะสัญจรเอาชีวิตรอดได้อย่างปลอดภัย

สำหรับวิถีคนริมน้ำกับเรือเครื่อง เรือพาย ถือเป็นเรื่องปกติของ "คนแม่น้ำ" หรือ "ลูกแม่น้ำ" ที่ส่วนใหญ่จะว่ายน้ำเป็น พายเรือ ขับเรือ และคัดท้ายเรือได้ ไม่ว่าน้ำจะวน น้ำจะตัดแค่ไหน หากพายเรือเป็น ข้อมือแข็งดี การพายเรือข้ามแม่น้ำ ข้ามคลอง จากฝั่งหนึ่งมายังอีกฝั่งหนึ่ง ไม่ใช่เรื่องยาก แต่การหาเรือมาใช้งานกลับยากยิ่งกว่า

ด้วยปัจจุบัน ช่างต่อเรือ หายากมาก คนรุ่นก่อนๆ ที่เป็นช่างต่อเรือ ต่างล้มหายตายจากไป และไม่มีผู้สืบสานต่อ เนื่องจากการต่อเรือเป็นงานยาก โดยเฉพาะการหาไม้เนื้อแข็ง เพื่อนำมาทำลำเรือและคานเรือ ในอดีตเรือ คือพาหนะหลักที่สําคัญต่อวิถีชีวิตพื้นบ้าน แต่หลังจากมีการสร้างถนนเข้าสู่ชุมชน ชาวบ้านใช้รถแทนเรือ เนื่องจากมีความสะดวกและรวดเร็วกว่า จึงทำให้หลายบ้านเลิกใช้เรือ

ลุงหนู อดีตคนขับเรือลุ่มน้ำบางปะกง เล่าว่า สมัยก่อนต่อเรือลำหนึ่งจะต้องใช้เงินถึง 8-9 หมื่นบาท เมื่อ 20 ปีก่อนที่ว่าแพงมาก แต่ก็ต้องต่อ เพราะมีอาชีพขับเรือรับจ้างโดยช่วงเช้าต้องนำเรือไปรับ-ส่งนักเรียน ครู และคนทำงาน ข้ามฟากไปขึ้นรถสองแถว เพื่อเดินทางไปโรงเรียนในตัวอำเภอ

"ส่วนช่วงวันหยุด ถ้าบ้านไหนไมมีเรือ ก็จะตะโกนเรียกเรือข้ามฟากให้ไปรับหรือส่ง แต่ส่วนใหญ่บ้านชายแม่น้ำสมัยก่อน จะมีเรือผูกอยู่ในคลอง หรือตามท่าน้ำเกือบทุกหลังคาเรือน แต่หลังจากมีสะพานข้ามแม่น้ำ มีรถวิ่ง เรือก็ไม่ได้รับความนิยมอีกเลย คงมีเพียงบางบ้านที่ยังต้องใช้เรืออยู่" อดีตคนขับเรือกล่าว

ขณะที่ นพ ลูกแม่น้ำปราจีนบุรี บอกว่า สำหรับคนที่อาศัยอยู่ตามริมแม้น้ำและลำคลอง เรือยังเป็นพาหนะที่จำเป็น ใช้ขนสินค้า มะพร้าว หมาก พลู ที่อยู่ในสวนหรือท้องร่องออกไปขายได้ โดยยกขึ้นใส่ท้ายรถปิกอัพ ช่วงน้ำท่วมทุกคนจะเห็นประโยชน์ของเรือว่ามีมากเพียงใด ไม่ว่าจะเป็นเรือลำไหนที่ชาวบ้านใช้อยู่เป็น ทุกลำมีแม่ย่านางเรือใช่ไหม ก็คือ นางเอก ของทุกลุ่มแม่น้ำ ยามเจ็บไข้ได้ป่วย รื่นเริงบันเทิงใจ หรือทุกข์มากน้อยแค่ไหน วิถีคนไทยก็ยังจำเป็นต้องใช้เรือ

"ในแม่น้ำก็มีเรือสองตอน เรือเครื่อง เรือมาด ที่เขาใช้ๆ กันอยู่ เมื่อก่อนวัดที่อยู่ริมแม่น้ำ เวลาพระบิณฑบาตตอนเช้าๆ พระจะพายเรือบด ออกมา จอดตามท่าหน้าบ้าน ให้คนเฒ่าคนแก่ใส่บาตร แต่ปัจจุบันค่อยไม่มีแล้ว หายาก น้ำท่วมเราจะเห็นเรือบ่อย บ้านนอกเราก็จะมีเรือแบบนี้ในกรุงเทพเขาก็มีเรือไฟเบอร์ เรือพลาสติก ก็ช่วยได้เยอะเวลาเดือดร้อน" นพ กล่าว

น้ำท่วม ไม่ได้เห็นแต่ภาพคนอพยพหนีน้ำ ทุกข์ยากจากความเดือดร้อนที่เกิดขึ้น แต่ยังเห็น "เรือ" นางเอกตลอดกาล อยู่ในทุกลุ่มน้ำตามวิถีไทย

อ่านข่าว :

เรือ "นางเอก" วิถีคนลุ่มแม่น้ำ พาหนะกู้ชีพ "อุทกภัยใหญ่"

ม.รามคำแหงเร่งฟื้นฟูหลังน้ำท่วม เสียหายกว่า 200 ล้าน หนักสุดในรอบ 4 ทศวรรษ

"อนุทิน" สั่งรับมือฝนใต้-กำชับ "ศูนย์พักพิง" ต้องพร้อมทุกอย่าง-ไม่ใช่แค่ที่ซุกหัวนอน

หมายเหตุ : ธวัชชัย เข็มกำเนิด อดีตช่างภาพหนังสือพิมพ์บางกอกโพสต์ เอื้อเฟื้อภาพ