รู้จักปรากฏการณ์ฤดูหนาวที่ไม่หนาวหมายถึงอะไร

“ผศ.ดร.ธรณ์ ธำรงนาวาสวัสดิ์” อาจารย์ประจำภาควิชาวิทยาศาสตร์ทางทะเล และรองคณบดีฝ่ายกิจการพิเศษ คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เปิดเผยว่า ซูเปอร์เอลนีโญกำลังเข้าสู่ช่วงสูงสุดในเดือนพฤศจิกายน-ธันวาคม โดยอุณหภูมิน้ำทะเลบริเวณใจกลางมหาสมุทรแปซิฟิกอาจสูงถึง 3.5 องศาหรือมากกว่า ตามการคาดการณ์ขององค์การอุตุนิยมวิทยาโลก (WMO) ส่งผลให้สภาพภูมิอากาศรอบมหาสมุทรแปซิฟิกแปรปรวน และเกิดภาวะฤดูหนาวที่อากาศไม่หนาวเย็นตามปกติ ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือญี่ปุ่น ซึ่งติดตามการพบหิมะแรกบนยอดภูเขาไฟฟูจิมา 132 ปี โดยปกติจะพบหิมะเฉลี่ยวันที่ 2 ตุลาคม มีเพียงปี 2567 ที่หิมะตกช้าถึงวันที่ 7 พฤศจิกายน ขณะที่สิ้นเดือนตุลาคมปีนี้ยังไม่มีรายงานหิมะบนยอดเขา

ส่วนประเทศไทย กรมอุตุนิยม วิทยามักประกาศเข้าสู่ฤดูหนาวช่วงกลางเดือนตุลาคม เช่น ปี 2568 ประกาศวันที่ 23 ตุลาคม และปี 2567 ประกาศวันที่ 3 พฤศจิกายน แต่ปีนี้ ณ วันที่ให้ข้อมูล ยังไม่มีประกาศเข้าสู่ฤดูหนาว จึงต้องติดตามว่าจะล่าช้าออกไปอีกเพียงใด

พายุเพิ่ม จับตาเส้นทาง

ปีนี้มหาสมุทรแปซิฟิกมีพายุหมุนเขตร้อนที่ได้รับการตั้งชื่อแล้ว 31 ลูก (สิ้นเดือนตุลาคม) มากกว่าปีที่ผ่านมา ซึ่งมีทั้งหมด 27 ลูกเมื่อสิ้นเดือนธันวาคม อย่างไรก็ตาม พายุเกือบทั้งหมดเคลื่อนตัวเฉียงขึ้นทางเหนือและส่งผลกระทบต่อญี่ปุ่น จนมีรายงานฝนตกต่อเนื่องในหลายพื้นที่ยาวนานที่สุดเป็นประวัติการณ์ ขณะที่ไทยยังไม่มีพายุส่งผลกระทบ ต่างจากปี 2568 ที่มีพายุส่งผลต่อไทย 7 ลูก ซึ่ง ผศ.ดร.ธรณ์ ระบุว่า ฤดูไต้ฝุ่นยังไม่สิ้นสุด เพราะอุณหภูมิน้ำทะเลยังสูง ขณะที่ความกดอากาศสูงเริ่มแผ่ลงมา พายุที่เกิดหลังจากนี้จึงอาจเคลื่อนตัวลงใต้มากขึ้น โดยมีโอกาสเข้าใกล้ไต้หวัน ฮ่องกง จีนตอนใต้ และเวียดนาม ซึ่งต้องจับตาว่าจะส่งผลต่อประเทศไทยหรือไม่

สำหรับไทย ผลกระทบจากเอลนี โญมีแนวโน้มชัดขึ้นตั้งแต่เดือนมกราคมถึงมิถุนายน ซึ่งตรงกับฤดูร้อน เมื่อเอลนีโญผ่านช่วงสูงสุดและเริ่มอ่อนกำลังลง น้ำทะเลบริเวณเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จะร้อนขึ้น ทำให้ไทยเผชิญอากาศร้อนจัดต่อเนื่อง ขณะที่ทะเลเสี่ยงเกิดปะการังฟอกขาวครั้งใหญ่

ฝนหนัก คาดการณ์ยาก

นอกจากนี้ อุณหภูมิน้ำทะเลที่สูงขึ้นยังทำให้ไอน้ำในบรรยากาศมีปริมาณมากที่สุดนับตั้งแต่มีการบันทึกข้อมูล เมื่อมีร่องมรสุมพาดผ่านจึงอาจเกิดฝนตกหนักและต่อเนื่อง หรือที่เรียกว่าฝนแช่และเรนบอมบ์ (Rain Bomb) จนนำไปสู่น้ำท่วมฉับพลันได้ แม้ไม่มีพายุขนาดใหญ่เคลื่อนเข้ามา ปรากฏการณ์เช่นนี้มีแนวโน้มเกิดบ่อยขึ้นและคาดการณ์ได้ยากกว่าพายุทั่วไป เพราะไม่สามารถติดตามเส้นทางเพื่อระบุช่วงเวลาและพื้นที่ที่จะได้รับผลกระทบได้ชัดเจน

อีกทั้งช่วงที่เหลือของปีนี้ ไทยยังต้องเผชิญฤดูหนาวที่ไม่หนาวในหลายพื้นที่ ส่วนภาคใต้มีฝนที่คาดเดาได้ยาก ขณะที่ตั้งแต่เดือนมกราคมเป็นต้นไป อุณหภูมิจะสูงขึ้นและฤดูร้อนอาจมาเร็วกว่าที่ผ่านมา โดยภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยเฉพาะพื้นที่นอกเขตชลประทาน เสี่ยงเผชิญภัยแล้งรุนแรงขึ้น

ร้อนแล้ง ดันฝุ่น-เพิ่มต้นทุน

สภาพอากาศที่ร้อนและแห้งแล้งยังเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดไฟป่าและฝุ่นละออง โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ทำให้ฤดูฝุ่นช่วงปลายปีนี้ต่อเนื่องถึงปีหน้าอาจรุนแรงขึ้น ขณะที่กรุงเทพฯ และพื้นที่ใกล้เคียงก็อาจเริ่มได้รับผลกระทบตั้งแต่ปลายปี ผู้ที่มีอาการแพ้ฝุ่นจึงควรติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด โดยสามารถตรวจสอบการพยากรณ์ฝุ่น PM2.5 ล่วงหน้าได้ 3 วัน เพื่อเตรียมรับมือ

ด้านภาคท่องเที่ยวอาจได้รับผลกระทบจากอากาศที่ไม่หนาว ซึ่งเป็นแรงจูงใจให้นักท่องเที่ยวเดินทางในช่วงปลายปี เมื่อรวมกับภาระค่าใช้จ่ายจากน้ำท่วม ทั้งการซ่อมแซมบ้านและรถยนต์ รวมถึงราคาน้ำมันที่ยังสูง อาจทำให้ประชาชนมีเงินเหลือสำหรับท่องเที่ยวน้อยกว่าปีปกติ ส่วนปีหน้าอากาศร้อนและแล้งยังอาจเพิ่มค่าใช้จ่ายด้านพลังงานและน้ำ ผู้ประกอบการจึงควรวางแผนรับมือกับต้นทุนที่อาจ สูงขึ้น

ผศ.ดร.ธรณ์ ทิ้งท้ายว่า เมื่ออุณหภูมิโลกสูงขึ้น ปรากฏการณ์ซูเปอร์เอลนีโญมีแนวโน้มเกิดบ่อยครั้งกว่าเดิม ความแปรปรวนที่กำลังเผชิญจึงเป็นบทเรียนสำหรับการเตรียมรับมือในอนาคต เพราะสภาพอากาศลักษณะนี้อาจเกิดขึ้นเป็นประจำมากขึ้น การเรียนรู้และปรับตัวจึงเป็นสิ่งจำเป็น โดยเฉพาะเมื่ออุณหภูมิโลกกำลังเพิ่มขึ้นเกิน 1.5 องศา และยังมีแนวโน้มสูงขึ้นต่อไป.