พระราชดำรัสรัชกาลที่ 7 วันเปลี่ยนแปลงการปกครอง “ฉันก็รู้อยู่เหมือนกันว่าจะมีผู้ก่อการจลาจล แต่ไม่นึกจะเร็วอย่างนี้”

พระราชดำรัสรัชกาลที่ 7 วันเปลี่ยนแปลงการปกครอง 24 มิถุนายน 2475 จากบันทึกผู้อยู่ในเหตุการณ์ ณ วังไกลกังวล“ฉันก็รู้อยู่เหมือนกันว่าจะมีผู้ก่อการจลาจล แต่ไม่นึกจะเร็วอย่างนี้”

วังไกลกังวล เป็นสถานที่แปรพระราชฐาน ตั้งอยู่ ณ อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ สร้างขึ้นในรัชสมัย พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 7) จากความพอพระราชหฤทัยส่วนพระองค์ ด้วยโปรดหัวหินเป็นทุนเดิม จึงเสด็จพระราชดำเนินแปรพระราชฐานยังวังไกลกังวลหลายครั้ง

เหตุการณ์สำคัญทางการเมือง ซึ่งเกิดขึ้นขณะรัชกาลที่ 7 ประทับ ณ วังไกลกังวล มีด้วยกัน 2 เหตุการณ์ คือ การเปลี่ยนแปลงการปกครอง 24 มิถุนายน พ.ศ. 2475 และ เหตุการณ์กบฏบวรเดช ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2476

ในบทความนี้ขอเล่าถึงเหตุการณ์แรก

วันที่ 24 มิถุนายน 2475 มีการเปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์เป็นระบอบประชาธิปไตย คณะราษฎร นำโดยพระยาพหลพลพยุหเสนา นำกำลังชุมนุมที่ลานพระบรมรูปทรงม้า และอ่านคำแถลงการณ์ของคณะราษฎร ที่ต้องการสถาปนาประชาธิปไตย

รัชกาลที่ 7 ประทับ ณ สวนไกลกังวล ทรงทราบความเมื่อ พระยาอิศราธิราชเสวี (เลื่อน บุนนาค) กราบบังคมทูลเรื่องเหตุจลาจลในกรุงเทพฯ ว่า

“เมื่อทรงทราบข้อความในโทรเลขฉบับนั้นแล้ว พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวรับสั่งว่า ‘ฉันก็รู้อยู่เหมือนกันว่าจะมีผู้ก่อการจลาจล แต่ไม่นึกจะเร็วอย่างนี้’”

เจ้าพระยามหิธร ผู้ทำหน้าที่ราชเลขาธิการและเสนาบดีมุรธาธร หนึ่งในผู้อยู่ในเหตุการณ์ที่วังไกลกังวล เล่าว่า

“พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวตรัสเรียกเจ้านายผู้ใหญ่และเสนาบดีซึ่งอยู่ที่หัวหินไปประชุมพร้อมกันที่พระราชวังไกลกังวล เพื่อทรงหารือว่าจะยอมตามคำเรียกร้องของคณะราษฎรหรือจะต่อสู้”

ในการหารือครั้งนั้น ความคิดเห็นแบ่งเป็น 2 ฝ่าย ดังปรากฏเป็นบันทึกว่า “ฝ่ายข้างมากเห็นว่าควรสู้เพื่อรักษาพระเกียรติ ส่วนฝ่ายที่ประชุมข้างน้อยเห็นว่าไม่ควรสู้ เพราะคณะราษฎรไม่ได้ตั้งใจกำจัดพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจากพระราชบัลลังก์”

ระหว่างการหารือ เรือรบหลวงสุโขทัยได้เข้าเทียบท่า เพื่อให้นาวาตรีหลวงศุภชลาศัย นำสาส์นของคณะราษฎรทูลเกล้าฯ ถวาย มีใจความสำคัญคือ

“คณะราษฎรได้ยึดอำนาจการปกครองแผ่นดินไว้แล้ว และได้เชิญเสด็จพระบรมวงศานุวงศ์มีสมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ เจ้าฟ้ากรมพระนครสวรรค์วรพินิต เป็นต้นไว้เป็นประกัน คณะราษฎรไม่ประสงค์ที่จะแย่งชิงราชสมบัติแต่อย่างใด ความประสงค์อันยิ่งใหญ่ก็เพื่อที่จะมีธรรมนูญการปกครองแผ่นดิน จึงขอเชิญใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทเสด็จกลับคืนสู่พระนคร และทรงเป็นกษัตริย์ต่อไปโดยอยู่ใต้ธรรมนูญการปกครองแผ่นดินซึ่งคณะราษฎรได้สร้างขึ้น”

เมื่อรัชกาลที่ 7 ทอดพระเนตรหนังสือของคณะราษฎรแล้ว มีพระราชหัตถเลขาตอบแก่คณะราษฎร มีใจความสำคัญคือ

“คณะทหารมีความปรารถนาจะเชิญข้าพเจ้ากลับพระนครเป็นกษัตริย์อยู่ภายใต้พระรัฐธรรมนูญการปกครองแผ่นดิน ข้าพเจ้าเห็นแก่ความเรียบร้อยของอาณาประชาราษฎร์ และความจริงข้าพเจ้าก็คิดอยู่แล้วที่จะเปลี่ยนแปลงทำนองนี้ จึงยอมรับที่จะช่วยเป็นตัวเชิด เพื่อให้คุมโครงการตั้งรัฐบาลให้เป็นรูปวิธีเปลี่ยนแปลงตั้งพระธรรมนูญโดยสะดวก”

เวลา 18.00 นาฬิกา วันที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2475 รัชกาลที่ 7 เสด็จพระราชดำเนินกลับกรุงเทพฯ

ทั้งหมดคือเหตุการณ์ ณ วังไกลกังวล ที่เกี่ยวข้องกับรัชกาลที่ 7 ในวันเปลี่ยนแปลงการปกครอง 24 มิถุนายน 2475

อ่านเพิ่มเติม :

• “ใครๆ ก็รู้กันดีว่าจะมีการเปลี่ยนแปลง” ข่าวลือปฏิวัติ 2475 แม้แต่ในวังก็รู้?
• 24 มิถุนายน ปี 2475 พระยาพหลฯ อ่านประกาศคำแถลงการณ์คณะราษฎรฉบับแรก
• เปิดชีวิตข้าหลวงจากรั้ววังบางขุนพรหม อยู่กับ “เจ้านาย” อย่างไร หลัง 2475

สำหรับผู้ชื่นชอบประวัติศาสตร์ ศิลปะ และวัฒนธรรม แง่มุมต่าง ๆ ทั้งอดีตและร่วมสมัย พลาดไม่ได้กับสิทธิพิเศษ เมื่อสมัครสมาชิกนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 12 ฉบับ (1 ปี) ส่งความรู้ถึงบ้านแล้ววันนี้!! สมัครสมาชิกคลิกที่นี่

อ้างอิง :

ศาสตร์ตรา จันทร์ผ่องศรี. “วังไกลกังวล สมัยรัชกาลที่ 7 ขณะเกิดเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 และ กบฏบวรเดช 2476”

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 24 มิถุนายน 2568

อ่านข่าวต้นฉบับได้ที่ : พระราชดำรัสรัชกาลที่ 7 วันเปลี่ยนแปลงการปกครอง “ฉันก็รู้อยู่เหมือนกันว่าจะมีผู้ก่อการจลาจล แต่ไม่นึกจะเร็วอย่างนี้”

ติดตามข่าวล่าสุดได้ทุกวัน ที่นี่
– Website : https://www.silpa-mag.com