10 สาเหตุที่ทำให้ต้องตื่นมาปัสสาวะตอนกลางคืน
เพจเฟซบุ๊กของ Tensia ให้ความรู้ด้านสุขภาพ โดยระบุ 10 สาเหตุที่ทำให้ต้องตื่นมาปัสสาวะตอนกลสงคืน เป็นเพราะสาเหตุใดบ้าง
ทำไมนอนไปแล้ว ถึงไม่ค่อยตื่นมาปัสสาวะ
ปกติแล้วช่วงที่เราหลับจะมีกลไกที่ทำให้เราไม่ค่อยปวดปัสสาวะ เพื่อให้การนอนต่อเนื่องที่สุด
- เพิ่มการหลั่งฮอร์โมน ADH ซึ่งเป็นฮอร์โมนเก็บน้ำจากน้ำกรองกลับสู่เลือด ทำให้ลดการสร้างน้ำปัสสาวะ
- ลดการหลั่งฮอร์โมน ANP ซึ่งเป็นฮอร์โมนเพิ่มการขับน้ำและเกลือ ผลคือทำให้ลดการสร้างน้ำปัสสาวะเช่นกัน
- ลดความไวในการกระตุ้นการปวดปัสสาวะ
รู้จัก กลไก 10 ภาวะที่กระตุ้นร่างกายให้ปวดปัสสาวะตอนกลางคืน
1. ดื่มน้ำก่อนนอน
- น้ำเจือจางเลือด
- ตัวรับความเข้มข้นที่สมอง (Osmoreceptor) รับรู้
- ยับยั้งเซลล์ SON/PVN ให้สร้างฮอร์โมน ADH ลดลง
- ไตไม่เก็บน้ำกลับเข้าเลือด
- ปัสสาวะเยอะขึ้น
- เพิ่มโอกาสตื่นมาปัสสาวะตอนกลางคืน
2. ดื่มชากาแฟก่อนนอน
- ได้รับ Caffeine
- ยับยั้งการทำงานของสารชื่อ adenosine (เดิมทีเป็นสารหดหลอดเลือด และลดการขับเกลือ)
- หลอดเลือดขยายเพิ่มอัตรากรอง และเพิ่มการขับเกลือ
- ปัสสาวะเยอะขึ้น
- เพิ่มโอกาสตื่นมาปัสสาวะตอนกลางคืน
3. ดื่มแอลกอฮอล์
- ได้รับ Ethanol
- ออกฤทธิ์ยับยั้งการหลั่งฮอร์โมน ADH โดยตรง
- ไตไม่เก็บน้ำกลับเข้าเลือด
- ปัสสาวะเยอะขึ้น
- เพิ่มโอกาสตื่นมาปัสสาวะตอนกลางคืน
4. นอนกรน
- ทางเดินหายใจส่วนบนโดนอุด (เกิดเสียงกรน)
- ร่างกายได้ออกซิเจนน้อยลง
- ออกซิเจนในเลือดต่ำ คาร์บอนไดออกไซด์ก็ระบายออกไม่ได้
- ตัวรับเคมีในเลือดและที่ก้านสมองรับรู้ กระตุ้นให้หายใจ
- ทรวงอกพยายามหายใจแรงมาก สู้กับการโดนอุดข้างบน
- แรงที่หายใจเข้าแรงๆ ยืดหัวใจห้องบน
- ห้องบนคิดว่ามีเลือดเยอะ (ปกติจะโดนยืดเพราะเลือด)
- หัวใจจึงหลั่งฮอร์โมน ANP
- เพิ่มการขับน้ำและขับเกลือ
- ปัสสาวะเยอะขึ้น
- เพิ่มโอกาสตื่นมาปัสสาวะตอนกลางคืน
5. โรคเบาหวาน
- ระดับน้ำตาลในเลือดสูง
- น้ำตาลกรองออกมาทางไต
- น้ำตาลมีแรงดึงน้ำ (osmotic diuresis)
- ดึงน้ำออกมากับปัสสาวะ
- ปัสสาวะเยอะทั้งกลางวันและกลางคืน
- เพิ่มโอกาสตื่นมาปัสสาวะตอนกลางคืน
6. กระเพาะปัสสาวะอักเสบ
- แบคทีเรียกระตุ้นเยื่อบุของกระเพาะปัสสาวะ
- ทำให้กระเพาะปัสสาวะไวต่อการบีบตัว
- ปวดปัสสาวะถี่ขึ้น แม้มีปริมาณปัสสาวะน้อย
- ตื่นมาปัสสาวะตอนกลางคืนบ่อย
7. ต่อมลูกหมากโต
- ต่อมลูกหมากกดท่อปัสสาวะ
- ปัสสาวะออกไม่สุด เหลือค้างในกระเพาะปัสสาวะ
- แรงดันสะสมจนกระเพาะปัสสาวะบีบตัว
- ทำให้รู้สึกปวดปัสสาวะบ่อย โดยเฉพาะตอนนอน
- เพิ่มโอกาสตื่นกลางดึกเพื่อปัสสาวะ
นอกจากนี้ กระเพาะปัสสาวะจะปรับตัวโดยการ เพิ่มความไวในการบีบ (Overactive bladder) ทำให้ยิ่งเพิ่มความถี่ยิ่งขึ้น
8. หัวใจล้มเหลว
- หัวใจสูบฉีดเลือดได้แย่ เลือดค้างตามอวัยวะต่างๆ
- กลางวัน ข้างตามขาเป็นหลัก ขาบวม
- ตอนนอน ขาอยู่ในระดับเดียวกับหัวใจ
- ของเหลวไหลกลับเข้าสู่กระแสเลือด
- หัวใจห้องบนถูกยืด → หลั่งฮอร์โมน ANP
- ANP กระตุ้นให้ขับน้ำและเกลือออก
- ตื่นมาปัสสาวะตอนกลางคืนบ่อย
9. ไตเรื้อรัง
- เนื้อไตเสียความสามารถในการสะสมเกลือ
- ขาดแรงดันในการดูดน้ำออกจากน้ำกรอง
- ปัสสาวะถูกสร้างมากขึ้น
- เพิ่มโอกาสตื่นปัสสาวะกลางคืน
10. เบาจืด
- ขาดฮอร์โมน ADH หรือไตดื้อต่อ ADH
- ไตไม่สามารถดูดน้ำกลับ
- ปัสสาวะถูกสร้างมากขึ้น
- เพิ่มโอกาสตื่นปัสสาวะกลางคืน
ในคนปกติสุขภาพดี มักจะเป็นข้อ 1-3 ในคนที่มีรูปร่างอ้วนอาจจะเป็น 4 นอกนั้น 5-10 มักจะมีอาการอย่างอื่นร่วมด้วยค่ะ
ดังนั้น ถ้าลองกำจัดตัวแปร 1-3 ข้อแรก ออกไปหมดแล้ว ยังมีอาการ อย่าลืมไปพบแพทย์ โดยก่อนไปพบ จดปริมาตรปัสสาวะคร่าวๆ และระยะเวลาที่ถ่ายปัสสาวะไปด้วย
ข่าวที่เกี่ยวข้อง