ใครเป็นกรดไหลย้อนบ่อย ระวัง 5 สัญญาณอันตรายตามมา หลายคนเป็นไม่รู้ตัว

วันที่ 23 มิ.ย. 69 นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา โพสต์ภาพข้อความผ่านเพจเฟซบุ๊กชื่อ “หมอเจด” ระบุว่า บางคนแสบร้อนอกแทบทุกอาทิตย์ แต่ยังบอกว่า “ก็แค่กรดไหลย้อน เดี๋ยวกินยาก็หาย” ผมฟังแล้วก็อดห่วงไม่ได้ครับ เพราะถ้ากรดไหลย้อนขึ้นมาซ้ำ ๆ เยื่อบุหลอดอาหารมันไม่ได้ทนกรดเก่งเหมือนกระเพาะ สุดท้ายอาจเริ่มเป็นแผล เลือดออก หรือตีบจนกลืนอาหารลำบากได้ วันนี้ลองเช็ก 5 อาการนี้กันครับ ถ้าเริ่มมีแล้ว อย่ามัวแต่ซื้อยากินวนไปเรื่อย ๆ

1️. แสบร้อนกลางอกถี่เกินสัปดาห์ละ 2 ครั้ง อาการแสบร้อนมักเริ่มตรงลิ้นปี่หรือหลังกระดูกหน้าอก แล้วไล่ขึ้นมาถึงคอ บางคนเป็นหลังอาหารมื้อใหญ่ กินหมูกระทะ ของทอด ชา กาแฟ แอลกอฮอล์ หรือกินเสร็จแล้วนอนเลย ถ้าเป็นนาน ๆ ครั้ง ผมยังไม่ตกใจมากครับ แต่ถ้าเกิดเกินสัปดาห์ละ 2 ครั้ง เป็นต่อเนื่องหลายสัปดาห์ หรือต้องพึ่งยาลดกรดอยู่เรื่อย ๆ แบบนี้ไม่ควรปล่อยแล้ว เพราะอาจไม่ใช่กรดไหลย้อนชั่วคราว แต่เป็นโรคกรดไหลย้อนที่เริ่มทำให้หลอดอาหารระคายเคืองหรืออักเสบครับ อาการแสบร้อนอกและน้ำย่อยย้อนขึ้นคอเป็นอาการหลักของโรคกรดไหลย้อน แต่ความถี่และผลกระทบต่อชีวิตสำคัญกว่าการเป็นเพียงครั้งเดียวครับ

2️. กลืนแล้วเจ็บ หรือรู้สึกว่าอาหารติดอยู่กลางอก อันนี้ผมอยากให้ใส่ใจมากครับ เพราะคนมักพูดว่า “คงกินเร็วไป” หรือ “ข้าวแห้งไปหน่อย” แต่ถ้ากลืนแล้วเจ็บ หรือรู้สึกว่าอาหารค้างอยู่หลังกระดูกหน้าอก โดยเฉพาะของแข็งอย่างข้าว เนื้อ หรือขนมปัง ต้องคิดแล้วว่าหลอดอาหารอาจบวม เป็นแผล หรือตีบจากการอักเสบเรื้อรัง ถ้าเมื่อก่อนกินได้ปกติ แต่ช่วงหลังต้องดื่มน้ำตามทุกคำ เคี้ยวนานขึ้น หรือเลือกกินแต่อาหารนิ่ม อย่ารอให้ถึงขั้นน้ำยังกลืนไม่ได้ครับ อาการกลืนลำบากเป็นสัญญาณเตือนที่ควรส่องกล้องทางเดินอาหาร ไม่ควรรักษาเองด้วยยาลดกรดอย่างเดียว

3️. เจ็บหน้าอกจนแยกไม่ออกว่าเป็นกรดหรือหัวใจ กรดไหลย้อนทำให้เจ็บหรือแสบกลางอกได้จริงครับ แต่ผมไม่อยากให้ทุกคนที่เจ็บหน้าอกสรุปเองว่าเป็นกรด โดยเฉพาะถ้าแน่นเหมือนมีอะไรมาทับ เจ็บร้าวไปแขน กราม หรือหลัง เหงื่อแตก หายใจไม่อิ่ม หน้ามืด หรือเกิดตอนออกแรง แบบนี้ต้องไปโรงพยาบาลก่อน เพราะโรคหัวใจก็มาในหน้าตาคล้ายกันได้ ส่วนอาการจากหลอดอาหารมักสัมพันธ์กับอาหาร การก้มตัว หรือการนอนหลังอิ่ม แต่ก็ไม่ได้แยกกันได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ครับ ตรงนี้อย่าเสี่ยงเดาเองเลย หัวใจพลาดทีเดียวไม่คุ้มครับ

4️. ไอเรื้อรัง เสียงแหบ หรือเจ็บคอตอนเช้า บางคนไม่มีแสบร้อนอกชัด แต่ตื่นมาคอแห้ง เสียงแหบ ไอบ่อย ต้องขากเสมหะ หรือรู้สึกเหมือนมีก้อนติดคอตลอดเวลา พอไปตรวจปอดก็ไม่เจออะไร แบบนี้กรดที่ย้อนขึ้นมาถึงคออาจมีส่วนได้ครับ แต่ผมต้องพูดให้แฟร์นะ อาการพวกนี้ไม่ได้แปลว่าเป็นกรดไหลย้อนทุกคน เพราะภูมิแพ้ ไซนัส หอบหืด บุหรี่ หรือการใช้เสียงก็ทำให้เป็นได้เหมือนกัน ถ้ารักษากรดแล้วไม่ดีขึ้น อย่ากินยาต่อเป็นเดือน ๆ โดยไม่กลับไปหาสาเหตุอื่นครับ

5️. อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำ น้ำหนักลด หรือซีดลง ข้อนี้ไม่ใช่สัญญาณเบา ๆ แล้วครับ ถ้ามีอาเจียนเป็นเลือด อาเจียนคล้ายกากกาแฟ ถ่ายดำ หน้ามืด เหนื่อยง่าย ซีดลง น้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจ หรืออาเจียนบ่อย ต้องรีบตรวจ เพราะอาจมีแผลหรือเลือดออกในหลอดอาหาร และต้องแยกโรคอื่นที่สำคัญกว่ากรดไหลย้อนด้วย กรดไหลย้อนเรื้อรังสามารถทำให้หลอดอาหารอักเสบ เป็นแผล เลือดออก ตีบ และเพิ่มโอกาสเกิดภาวะหลอดอาหารบาร์เร็ตต์ได้ครับ เพราะฉะนั้นถ้ามีอาการเตือนพวกนี้ อย่ากินยากดอาการแล้วรอดูเอง

แล้วเมื่อไรควรส่องกล้อง?

ถ้ามีแค่แสบร้อนอกหรือน้ำย่อยย้อนขึ้นคอ โดยไม่มีอาการเตือน หมออาจเริ่มจากปรับพฤติกรรมและให้ยาลดกรดก่อนครับ แต่ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ควรคุยกับหมอเรื่องการส่องกล้อง

- กลืนลำบากหรือกลืนเจ็บ

- น้ำหนักลด ซีด เลือดออก อาเจียนบ่อย

- กินยาแล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือหยุดยาแล้วกลับมาเร็ว

- อาการเริ่มใหม่ในวัยมากขึ้น หรือมีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งทางเดินอาหาร

การส่องกล้องช่วยดูได้ว่าหลอดอาหารแดง บวม เป็นแผล ตีบ หรือมีเนื้อเยื่อผิดปกติหรือไม่ และถ้าจำเป็นก็เก็บชิ้นเนื้อไปตรวจได้ครับ แนวทางแนะนำให้ส่องกล้องเร็วในคนที่มีอาการเตือน เช่น กลืนลำบาก น้ำหนักลด เลือดออก อาเจียน หรือซีด

ลดกรดไหลย้อนยังไงให้หลอดอาหารได้พักจริง ๆ?

- กินมื้อเล็กลง และอย่านอนภายในประมาณ 2–3 ชั่วโมงหลังกิน

- ลดอาหารที่กินแล้วกระตุ้นอาการของตัวเอง เช่น ของทอด อาหารมัน กาแฟ ชา แอลกอฮอล์ ช็อกโกแลต หรืออาหารเผ็ดจัด ไม่จำเป็นต้องงดทุกอย่างพร้อมกัน

- ถ้าน้ำหนักเกิน การลดน้ำหนักช่วยลดแรงดันที่ดันกรดขึ้นมาได้

- ถ้าเป็นตอนกลางคืน ลองยกหัวเตียงสูงขึ้น ไม่ใช่แค่หนุนหมอนซ้อนจนคอพับ

- เพิ่มอาหารที่มีจุลินทรีย์ดี เช่น โยเกิร์ตรสธรรมชาติ อาจช่วยเรื่องการย่อยและอาการแน่นท้องในบางคนได้

- ยากลุ่ม PPI ควรกินตามเวลาที่หมอสั่ง โดยมากต้องกินก่อนอาหาร ไม่ใช่รอให้แสบร้อนแล้วค่อยหยิบมากินเหมือนยาลดกรดทั่วไปครับ

กรดไหลย้อนบ่อยไม่ได้แปลว่าหลอดอาหารอักเสบทุกคนครับ แต่ถ้าเริ่มกลืนติด กลืนเจ็บ เจ็บหน้าอกบ่อย น้ำหนักลด หรือมีเลือดออก อันนี้อย่าปลอบตัวเองว่าเดี๋ยวก็หาย เพราะหลอดอาหารอาจกำลังส่งสัญญาณว่ามันทนไม่ไหวแล้ว ยิ่งตรวจเร็ว ก็ยิ่งรู้ว่าแค่ระคายเคือง เป็นแผล หรือต้องรักษาจริงจังแค่ไหนครับ ใครมีคำถาม หรืออยากให้ผมเขียนความรู้เรื่องอะไรคอมเมนต์กันมาได้เลยนะครับ