ครั้งแรกของโลก จีนปลูกถ่าย “ตับ-ไต” จาก “หมูดัดแปลงยีน” ให้มนุษย์สำเร็จ

สำนักข่าวซินหัวรายงานจากเมืองหนานหนิง ประเทศจีน เมื่อวันที่ 3 มิ.ย. ว่า มหาวิทยาลัยการแพทย์กว่างซีเปิดเผยว่า ทีมแพทย์นำโดยศัลยแพทย์จากโรงพยาบาลแห่งที่ 2 ในเครือมหาวิทยาลัย ในเขตปกครองตนเองกว่างซีจ้วงทางตอนใต้ของจีน ปลูกถ่ายตับหมูร่วมกับไตหมูทั้งสองข้างให้แก่ผู้ป่วยสมองตาย สำเร็จเป็นครั้งแรกของโลก ซึ่งอวัยวะที่ปลูกถ่ายสามารถทำงานต่อมาได้เกือบ 5 วันโดยไม่พบภาวะการปฏิเสธอวัยวะแบบเฉียบพลันรุนแรง

ผลการศึกษาที่เผยแพร่ในวารสารเอ็มอีดี ระบุว่า การผ่าตัดดังกล่าวใช้อวัยวะจากหมูที่ผ่านการตัดต่อยีน 6 ตำแหน่ง ซึ่งมีขนาดร่างกายและลักษณะทางสรีรวิทยาใกล้เคียงกับมนุษย์ และใช้กลยุทธ์การตัดต่อพันธุกรรมแบบยับยั้งการทำงานของยีน 3 ตัว และเพิ่มยีนเข้าไป 3 ตัว เพื่อลดการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันและเพิ่มความเข้ากันได้ระหว่างอวัยวะของหมูกับร่างกายมนุษย์

การปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ (xenotransplantation) หรือการนำอวัยวะจากสัตว์มาปลูกถ่ายให้มนุษย์โดยใช้หมูที่ผ่านการดัดแปลงพันธุกรรม ถือเป็นหนึ่งในแนวทางมีศักยภาพในการแก้ไขปัญหาการขาดแคลนอวัยวะสำหรับการปลูกถ่ายทั่วโลก ทว่าปฏิกิริยาการปฏิเสธอวัยวะเมื่อมีการปลูกถ่ายหลายอวัยวะพร้อมกัน ยังคงเป็นอุปสรรคสำคัญในวงการแพทย์

ทีมแพทย์ทำการปลูกถ่ายตับและไตทั้งสองข้างเข้าสู่ตำแหน่งตามธรรมชาติของอวัยวะผ่านแผลผ่าตัดเพียงจุดเดียว โดยสามารถควบคุมระยะเวลาที่อวัยวะถูกเก็บรักษาไว้ในสภาพเย็นภายนอกร่างกายอยู่ที่ 281 นาที นับตั้งแต่เริ่มนำเอาอวัยวะออกมาจากหมู จนกระทั่งเลือดกลับมาไหลเวียนในอวัยวะที่ปลูกถ่ายในผู้ป่วยสมองตายอีกครั้ง

ผู้รับการปลูกถ่ายเป็นชายวัย 53 ปี ที่อยู่ในภาวะสมองตาย ได้รับการติดตามอาการเป็นเวลาราว 106 ชั่วโมง ภายใต้การศึกษาทางคลินิกที่ได้รับการรับรองด้านจริยธรรม หลังจากตัวเขาเคยบริจาคร่างกายไว้เพื่อประโยชน์ทางการแพทย์ ซึ่งตลอดระยะเวลาราว 5 วันหลังการปลูกถ่าย อวัยวะที่ปลูกถ่ายมีผลการทำงานทางสรีรวิทยาที่ดี โดยมีการไหลเวียนของเลือดในอวัยวะอยู่ในระดับใกล้เคียงปกติ พร้อมทั้งตรวจพบการหลั่งน้ำดีจากตับและการผลิตปัสสาวะจากไต

นอกจากนี้ การวิเคราะห์สารเมตาบอไลต์ พบว่า ตับหมูที่ได้รับการปลูกถ่ายได้ปรับรูปแบบการทำงานให้ใกล้เคียงกับตับมนุษย์ บ่งชี้ว่าอวัยวะดังกล่าวสามารถใช้ทรัพยากรภายในร่างกายของผู้รับ และอาจมีศักยภาพที่จะปรับกระบวนการเผาผลาญให้สอดคล้องกับร่างกายมนุษย์ได้อย่างสมบูรณ์อีกด้วย

อย่างไรก็ตาม คณะวิจัยยอมรับว่า การศึกษานี้ยังมีข้อจำกัดหลายประการ อาทิ ระยะเวลาติดตามผลที่ค่อนข้างสั้นเนื่องมาจากความประสงค์ของครอบครัวผู้บริจาค อีกทั้งยังไม่สามารถประเมินภาวะการปฏิเสธอวัยวะเรื้อรัง และความคงทนของอวัยวะที่ปลูกถ่ายในระยะยาว คณนักะวิจัยจึงมีแผนดำเนินการผ่าตัดลักษณะเดียวกันเพิ่มเติมอีก 3-5 ครั้ง เพื่อยืนยันผลลัพธ์เพิ่มเติม

ก่อนหน้านี้ทีมแพทย์ในจีนดำเนินการปลูกถ่ายอวัยวะจากหมูสู่มนุษย์มาแล้วหลายกรณี โดยเมื่อเดือน ก.พ. ที่ผ่านมา คณะแพทย์อีกทีมหนึ่งได้นำตับจากหมูที่ผ่านการดัดแปลงพันธุกรรมมารักษาผู้ป่วยภาวะตับวายเฉียบพลัน และสามารถช่วยชีวิตผู้ป่วยไว้ได้ พร้อมทั้งปรับปรุงการทำงานของตับให้ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

ส่วนเมื่อเดือน ต.ค. 2568 ศัลยแพทย์จีนยังปลูกถ่ายตับจากหมูที่ผ่านการดัดแปลงพันธุกรรมให้แก่ผู้ป่วยมนุษย์ที่ยังมีชีวิตอยู่เป็นครั้งแรกของโลก ซึ่งผู้ป่วยมีชีวิตรอดนานถึง 171 วันหลังการผ่าตัด

นอกจากนี้ จีนยังมีความก้าวหน้าอื่น ๆ ด้านการปลูกถ่ายอวัยวะข้ามสายพันธุ์ในปี 2568 รวมถึงการปลูกถ่ายปอดหมูและไตหมูในมนุษย์อีกหลายกรณี.

ข้อมูล-ภาพ : XINHUA