นาทีปวศ. เปิดอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย วันนี้ เมื่อ 82 ปีที่แล้ว (ภาพชุด)

นาทีประวัติศาสตร์ เปิดอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย วันนี้ เมื่อ 82 ปีที่แล้ว (ภาพชุด)

24 มิถุนายน ไม่เพียงเป็น อภิวัฒน์สยาม พลิกโฉมการเมืองการปกครองของไทยไปตลอดกาล เมื่อคณะราษฎรก่อการในเวลาย่ำรุ่ง เมื่อ พ.ศ.2475

ต่อมา กลายเป็น ‘วันชาติ‘ ที่ถูกลบออกจากปฏิทิน
นอกจากนี้ ยังเป็นวันเริ่มต้นก่อสร้าง ‘อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย’ ใน พ.ศ.2482
ก่อนทำพิธีเปิดในอีก 1 ปีต่อมา
24 มิถุนายน 2483
วันนี้เมื่อ 82 ปีก่อน ในรัฐบาลจอมพล ป.พิบูลสงคราม

อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ตั้งอยู่กึ่งกลางวงเวียนระหว่างถนนราชดำเนินกลางกับถนนดินสอ แขวงบวรนิเวศ เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร สร้างขึ้นเพื่อระลึกถึงเหตุการณ์เปลี่ยนแปลงการปกครอง

ในยุคจอมพล ป. พิบูลสงคราม เป็นนายกรัฐมนตรี มีความคิดที่จะจัดสร้างอนุสรณ์เพื่อให้อนุชนรุ่นหลังรำลึก ถึงความสามัคคีกลมเกลียวในชาติ และพิทักษ์รักษารัฐธรรมนูญ ของชาติ ตลอดจนการปกครองในระบอบประชาธิปไตยที่นำมาซึ่งความสถาพรแก่ชาติ รัฐบาลจึงมีคำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการเพื่อจัดหาพื้นที่ที่เหมาะสมแก่การสร้างอนุสาวรีย์ โดยเห็นว่าบริเวณถนนราชดำเนินที่กำลังมีการปรับปรุงอยู่ในขณะนั้น เป็นพื้นที่ที่เหมาะสม ประกอบกับขณะนั้นกำลังมีการก่อสร้างสะพานเฉลิมวันชาติในบริเวณเดียวกัน การสร้างอนุสาวรีย์จะยิ่งสร้างความสง่างามแก่บ้านเมือง

อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย ออกแบบโดย หม่อมหลวง ปุ่ม มาลากุล โดยมี ศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี และสิทธิเดช แสงหิรัญ สร้างสรรค์ในส่วนของประติมากรรม

ศาสตราจารย์ ดร. ชาตรี ประกิตนนทการ อาจารย์คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ม.ศิลปากร เคยอธิบายไว้ว่า งานศิลปะแนวการเมืองหลังเปลี่ยนแปลงการปกครองที่อาจไม่ค่อยเป็นที่รู้จักมากนัก แต่สำคัญมาก คือ ‘ประติมากรรมที่ฐานอนุสาวรีย์ประชาธิปไตย’ ซึ่งเดิมศาสตราจารย์ศิลป์ออกแบบไว้ 8 ชิ้น แต่คณะราษฎรตัดออก 4 ชิ้น คงเหลือ 4 ชิ้น ต้นแบบยังเก็บรักษาไว้ที่หอประติมากรรมต้นแบบ ซึ่งในอดีตเป็นโรงปั้นของกรมศิลปากรเดิม ใชัปั้นประติมากรรมตั้งแต่ก่อนก่อตั้งมหาวิทยาลัยศิลปากร ตัวอาคารสร้างในยุค 2500 ต้นๆ สมัยจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ และใช้งานมาจนถึงราว พ.ศ.2530 กระทั่งปรับปรุงเป็นพิพิธภัณฑ์ภายใต้การดูแลของกรมศิลปากร

ข้อมูลจากสำนักการวางผังและพัฒนาเมืองระบุว่า อนุสาวรีย์ดังกล่าวเป็นภาพสัญลักษณ์ที่มีความหมายเกี่ยวเนื่องกับการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ดังนี้

– พานรัฐธรรมนูญ ตั้งอยู่บนยอดป้อมกลางอนุสาวรีย์ ทำด้วยสัมฤทธิ์ สูง 3 เมตร หมายถึง เดือน 3 หรือเดือนมิถุนายน ตรงกับเดือนที่มีการเปลี่ยนแปลงการปกครอง (แบบเดิมของไทยเริ่มปีใหม่ในเดือนเมษายน นับเป็นเดือน 1) และหมายถึงอำนาจอธิปไตยทั้ง 3 ภายใต้รัฐธรรมนูญ (นิติบัญญัติ บริหาร ตุลาการ)

– รูปพระขรรค์ 6 เล่ม ประดับประตูป้อมกลางที่ตั้งพานรัฐธรรมนูญทั้ง 6 ด้าน หมายถึงหลัก 6 ประการอันเป็นนโยบายของคณะราษฎรที่จะใช้ในการปกครองประเทศสืบไป

– ปีกทั้ง 4 สูงจากแท่นพื้น 24 เมตร มีรัศมียาว 24 เมตร หมายถึง วันที่ 24 ซึ่งเป็นวันเปลี่ยนแปลงการปกครอง ปีกทั้ง 4 หมายถึงความรุ่งโรจน์แห่งการปกครองระบอบประชาธิปไตย

– ภาพนูนต่ำ งานปูนปั้นนูนต่ำที่ฐานของครีบทั้ง 4 แสดงเรื่องราวของคณะราษฎรขณะทำการเปลี่ยนแปลงการปกครองในวันที่ 24 มิถุนายน 2475

– ปืนใหญ่ จำนวน 75 กระบอก ฝังโดยรอบฐานของอนุสาวรีย์ ปากกระบอกปืนฝังลงดิน แต่ละกระบอกมีโซ่ร้อยไว้ หมายถึง ปีที่ทำการเปลี่ยนแปลงการปกครอง ส่วนโซ่ที่ร้อยไว้ด้วยกัน หมายถึงความสามัคคีพร้อมเพรียงของคณะปฏิวัติ

สิ้นค่าใช้จ่ายในการก่อสร้าง 250,000 บาท