อาการภูมิแพ้จากฝุ่น PM 2.5 ระวัง! อาจวิกฤตต่อระบบร่างกาย

ข้อมูลจากศูนย์สื่อสารแก้ไขมลพิษทางอากาศ ระบุว่า วันที่ 16 มกราคม 2569 สถานการณ์ฝุ่น PM2.5 มีค่าเกินมาตรฐานใน 45 จังหวัดทั่วประเทศ โดยเฉพาะภาคตะวันออกเฉียงเหนือมีปริมาณฝุ่นสูงสุด วัดได้เกือบ 90 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร

ขณะเดียวกันคุณภาพอากาศในหลายภูมิภาค ก็อยู่ในระดับสีส้มถึงสีแดงเช่นเดียวกัน ซึ่งมีผลกระทบต่อสุขภาพ ยกเว้นภาคใต้ที่ยังอยู่ในเกณฑ์ดี โดยได้แจ้งเตือนให้ประชาชนเฝ้าระวังสุขภาพ ลดกิจกรรมกลางแจ้ง และใช้อุปกรณ์ป้องกันตนเอง โดยเฉพาะในพื้นที่สีแดง แน่นอนว่าในสถานการณ์นี้จะทำให้เกิดภูมิแพ้ได้ง่ายทุกชนิด ทั้งภูมิแพ้จมูก, หอบหืด, และผิวหนัง ฯลฯ

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ระบุว่า ฝุ่น PM2.5 เป็นฝุ่นขนาดเล็กมาก สามารถเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจและแทรกซึมสู่กระแสเลือดได้ลึก ทำให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพทั้งในคนทั่วไปและผู้ที่เป็นภูมิแพ้อยู่แล้ว โดยอาการแพ้ฝุ่น PM2.5 มักคล้ายกับการแพ้ฝุ่นทั่วไป แต่รุนแรงและยืดเยื้อกว่า อันตรายต่อระบบร่างกาย ดังนี้

1) ระบบทางเดินหายใจ

• ฝุ่นขนาดเล็กเข้าสู่ปอดได้ง่าย ทำให้เยื่อบุอักเสบ
• หอบหืดกำเริบ ทั้งในผู้ที่มีโรคประจำตัวและคนปกติ
• อาจพัฒนาเป็นโรคหลอดลมอักเสบ ปอดอักเสบ หรือเรื้อรังจนกระทบการหายใจ

2) ระบบหัวใจและหลอดเลือด

• ฝุ่นอาจกระตุ้นให้เกิดตะกอนในหลอดเลือด
• เพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจ หลอดเลือดตีบ หรือหัวใจวายเฉียบพลัน

3) ระบบสมอง

• ความดันโลหิตสูง เลือดหนืดขึ้น
• เสี่ยงเกิดลิ่มเลือดอุดตันในสมองได้มากขึ้น

4) อาการแพ้ฝุ่น PM2.5 ทางผิวหนัง

อาการจะแตกต่างกันตามสภาพผิวแต่ละคน เช่น

• ผิวเป็นตุ่มแดง นูน คัน
• กระตุ้นโรคผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง
• ผิวแพ้ง่าย เกิดจุดด่างดำ และริ้วรอยก่อนวัย

อาการที่ควรพบแพทย์ทันที

• แสบตา รุนแรง ระคายเคืองมาก
• น้ำมูกไม่หยุดเกิน 1 สัปดาห์
• ไอหรือจามต่อเนื่องนานกว่า 2 สัปดาห์
• หายใจติดขัด แน่นหน้าอก หอบเหนื่อย

อาการแพ้ PM2.5 ในผู้ที่มีโรคภูมิแพ้

• ผู้เป็นภูมิแพ้จะไวต่อ PM2.5 มากเป็นพิเศษ ทำให้เกิดอาการรุนแรงกว่าเดิม
• ระบบหายใจ: เยื่อบุโพรงจมูกอักเสบ หลอดลมอักเสบ หรือเสี่ยงหอบหืดกำเริบ
• ระบบผิวหนัง: ผื่นคัน ลมพิษ ผิวแพ้ง่าย
• ระบบไหลเวียนโลหิต: เพิ่มความเสี่ยงหลอดเลือดอักเสบ
• หญิงตั้งครรภ์: อาจส่งผลต่อสุขภาพแม่และพัฒนาการทารกในครรภ์

ผลกระทบต่อโรคปอด

แม้รับ PM2.5 ไม่มากแต่เป็นเวลานาน ก็อาจทำให้ปอดอักเสบ ระคายเคืองเรื้อรัง และเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งปอด เนื่องจากฝุ่นสามารถพาเชื้อโรคและสารพิษเข้าสู่เนื้อปอดโดยตรง

วิธีป้องกันฝุ่น PM2.5

• อยู่ในอาคารที่มีระบบกรองอากาศดี เลือกฟิลเตอร์แบบ HEPA หรือห้องที่ถ่ายเทอากาศเหมาะสม
• ทำความสะอาดที่อยู่อาศัยสม่ำเสมอ ลดการสะสมของฝุ่น รวมทั้งทำความสะอาดแผ่นกรองแอร์และเครื่องฟอกอากาศ
• หลีกเลี่ยงพื้นที่มลพิษสูง เช่น จุดเผาไหม้ โรงงาน หรือถนนการจราจรหนาแน่น
• สวมหน้ากากที่กรอง PM2.5 ได้จริง เช่น N95 หรือ KF94 เมื่ออยู่นอกอาคาร