‘3ทักษะการเงิน’ในปี69

ปีใหม่ 2569 มาพร้อมคำถามสำคัญว่า เราจะใช้ชีวิตทางการเงินอย่างมั่นคงขึ้นได้อย่างไร? ท่ามกลางสถานการณ์เศรษฐกิจไทยที่ยังเผชิญความท้าทายหลายด้าน ทั้งภาระหนี้ครัวเรือนที่อยู่ในระดับสูงและรายได้ที่ยังไม่มั่นคงสำหรับคนจำนวนมาก ข้อมูลจาก สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (NESDC) ระบุว่า ในไตรมาส 2/2568 หนี้ครัวเรือนไทยอยู่ที่ 86.8% ของจีดีพี ซึ่งเป็นระดับที่ต้องจับตาอย่างใกล้ชิด ขณะเดียวกันแม้อัตราว่างงานจะอยู่เพียง 0.91% แต่ยังมีคนไทยกว่า 2.1 ล้านคนที่ทำงานไม่เต็มเวลาและมีรายได้ผันผวนต่อเนื่อง อีกด้านหนึ่ง รายงานจาก ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) พบว่า

คนไทยเข้าถึงผลิตภัณฑ์และบริการทางการเงินมากขึ้น แต่ยังมีช่องว่างของความรู้ในการอ่านเงื่อนไข การเข้าใจดอกเบี้ย และการประเมินความเสี่ยง ซึ่งเป็นสาเหตุให้หลายครอบครัวตัดสินใจทางการเงินผิดพลาด

เคทีซี หรือบริษัท บัตรกรุงไทย จำกัด (มหาชน) ในฐานะสถาบันการเงินไทยเพื่อคนไทย มองว่า ปีใหม่คือจังหวะสำคัญในการ ‘ตั้งหลัก’ ด้านการเงิน และหนึ่งในวิธีที่ดีที่สุด คือ การสร้างภูมิคุ้มกันชีวิตทางการเงิน ผ่าน 3 ทักษะที่คนไทยควรมีมากที่สุดในปี 2569 ได้แก่ 1.ทักษะแยกชิ้นส่วนหนี้ (Debt Decomposition) ก่อนสร้างแผนชีวิตปีใหม่ โดยเมื่อพูดถึงการเริ่มต้นใหม่ หลายคนตั้งใจ ‘เคลียร์หนี้’ หรือ ‘ลดภาระดอกเบี้ย’ แต่ความจริงคือ การรู้ยอดหนี้ยังไม่พอ สิ่งที่สำคัญกว่า คือการ ‘เข้าใจโครงสร้างหนี้’ เพื่อวางแผนได้อย่างถูกต้องและลดต้นทุนในระยะยาว ด้วยกรอบคิด 3D of Debt สำหรับปี 2569 ดังนี้ DNA ของหนี้ ตรวจประเภทดอกเบี้ย (Effective vs Flat) ค่าปรับ ค่าธรรมเนียม และค่าใช้จ่ายแฝง, Dynamics เข้าใจแรงส่งของดอกเบี้ยทบต้น รวมถึงความเสี่ยงจากการชำระขั้นต่ำ และ Decision Rule จัดลำดับปิดหนี้ ‘ดอกเบี้ยแพงที่สุดก่อน’ เพื่อทำให้ภาระลดลงเร็วที่สุด

โดยทักษะนี้สอดคล้องกับผลสำรวจที่พบว่าคนไทยจำนวนมากยังไม่เข้าใจผลิตภัณฑ์การเงินของตนเอง ทำให้การแก้ปัญหาหนี้ล่าช้าและมีต้นทุนสูงโดยไม่จำเป็น

2.ทักษะกระแสเงินสดยืดหยุ่น (Adaptive Cash Flow) สำหรับปีที่คาดเดาไม่ได้ แม้ปีใหม่จะเป็นช่วงของเป้าหมายและความหวังใหม่ แต่ความเป็นจริงคือ ปี 2569 ยังเต็มไปด้วยความไม่แน่นอน โดยเฉพาะรายได้ของประชาชนที่มีคนทำงานไม่เต็มเวลาจำนวนมาก ทำให้สูตรบริหารรายรับ-รายจ่ายเดิมๆ อาจไม่ตอบโจทย์อีกต่อไป เคทีซีเสนอสูตรงบประมาณ “Thai Adaptive 50–30–20” ฉบับปี 2569 ที่ยืดหยุ่นขึ้นเพื่อสภาพรายได้จริงของครอบครัวไทย โดย 50% สำหรับค่าใช้จ่ายจำเป็น พร้อมปรับลดรายจ่ายผูกมัดที่ไม่เกิดคุณค่า, 30% เป็นกันชนรายได้ผันผวน สำหรับเดือนที่รายได้น้อยกว่าปกติ และอีก 20% สำหรับออมหรือใช้ปิดหนี้ที่ดอกเบี้ยสูงที่สุด ซึ่งสูตรนี้ช่วยให้ครอบครัวไทยตั้งหลักได้ดีขึ้น ลดความเสี่ยงจากการขาดสภาพคล่อง และรับมือความไม่แน่นอนได้อย่างเหมาะสมกับบริบทเศรษฐกิจปีนี้

และ 3.ทักษะรู้เท่าทันข้อมูลการเงิน (Financial Information Literacy) ในยุคโซเชียลครองเมือง โดยปี 2569 คือปีที่ข้อมูลหลั่งไหลเร็วที่สุด โดยเฉพาะคอนเทนต์ด้านการเงินที่พบได้บนโซเชียลมีเดียมากกว่าแหล่งข้อมูลทางการ ดังนั้นการตัดสินใจทางการเงินผิดพลาดจึงเกิดขึ้นง่ายกว่าที่เคย งานวิจัยปี 2025 พบว่า เพื่อนและโซเชียลมีเดีย มีอิทธิพลสูงต่อการใช้จ่ายและการออมของคนไทยรุ่นใหม่ ทำให้การรู้เท่าทันข้อมูลกลายเป็นทักษะสำคัญของยุคนี้

โดย เคทีซีแนะนำกติกาคัดกรองข้อมูลการเงินแบบสั้นๆ ที่ใช้ได้จริง เรียกว่า FILT (ฟิลท์) เพื่อช่วยให้คนไทยไม่ตกเป็นเหยื่อคอนเทนต์ชวนเชื่อ ข่าวปลอม หรือคำแนะนำด้านการเงินที่ขาดความน่าเชื่อถือ โดย F – Fact check เป็นข้อมูลจากภาครัฐหรือแหล่งวิชาการหรือไม่, I – Incentive ผู้ให้ข้อมูลมีแรงจูงใจเชิงขายหรือไม่, L – Legal เกี่ยวข้องกับสัญญาหรือความเสี่ยงทางกฎหมายหรือไม่ และ T – Time-bound ตัวเลขอัปเดตล่าสุดหรือเป็นข้อมูลล้าสมัย รวมถึง MVFL หรือ Minimum Viable Financial Literacy หรือจุดเริ่มต้นปีใหม่ที่ทำได้จริง

อย่างไรก็ดี ปีใหม่ไม่ใช่แค่จุดเริ่มต้น แต่คือโอกาสในการสร้างหลักคิดทางการเงินที่แข็งแรงกว่าเดิม และความรู้คือพลัง การรู้เท่าทันการเงินคือ ภูมิคุ้มกันชีวิตที่จะอยู่กับคนไทยไปตลอดปี 2569 และปีต่อๆ ไป.

ครองขวัญ รอดหมวน