คนไม่ตดเหมือนจะดี แต่อันตรายกว่าที่คิด คนเราควรตดวันละกี่ครั้งบอกถึงสุขภาพที่ดี

เช็กสุขภาพจาก "ตด" บ่อยแค่ไหนถึงปกติ? ไม่ตดเลยอันตรายกว่าที่คิด

เรื่องของการ "ตด" หรือ "ผายลม" อาจดูเป็นเรื่องน่าอายสำหรับใครหลายคน แต่ในความเป็นจริงแล้ว นี่คือกลไกธรรมชาติของร่างกายที่ช่วยระบายแก๊สออกจากระบบย่อยอาหาร หากสังเกตให้ดี ลักษณะของตดทั้งเรื่องกลิ่นและความถี่ สามารถบ่งบอกถึงสุขภาพภายในลำไส้ของเราได้อย่างแม่นยำ และไขคำตอบว่าตดแบบไหนคือปกติ และทำไมการไม่ตดเลยถึงเป็นเรื่องอันตราย

ทำความเข้าใจ "ตด" เกิดจากอะไร?

ตด หรือ ผายลม คือการขับลมหรือแก๊สส่วนเกินออกจากร่างกาย โดยผ่านทางทวารหนัก แก๊สเหล่านี้เกิดจากกระบวนการย่อยอาหารและการหมักหมมของแบคทีเรียในลำไส้ องค์ประกอบหลักกว่า 99% เป็นแก๊สที่ไม่มีกลิ่น เช่น ไนโตรเจนและออกซิเจน ส่วนอีก 1% ที่เหลือคือแก๊สจำพวกกำมะถัน ซึ่งเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้ตดมีกลิ่นเหม็นนั่นเอง

พฤติกรรมเสี่ยงที่ทำให้เกิดแก๊สในกระเพาะอาหาร

ปริมาณแก๊สในร่างกายมักสัมพันธ์กับพฤติกรรมการกินและการใช้ชีวิตประจำวัน หากคุณมีอาการท้องอืดหรือผายลมบ่อย อาจเกิดจากสาเหตุเหล่านี้:

• กลืนอากาศมากเกินไป: เกิดจากการเคี้ยวอาหารไม่ละเอียด กินเร็ว หรือพูดคุยขณะกินข้าว
• พฤติกรรมบางอย่าง: เช่น การเคี้ยวหมากฝรั่ง อมลูกอม หรือสูบบุหรี่
• ประเภทอาหาร: การทานเนื้อสัตว์และของมันมากเกินไป ทำให้ย่อยยากและเกิดการหมักหมม
• ภาวะทางอารมณ์: ความเครียดและการพักผ่อนไม่เพียงพอ ส่งผลให้ระบบย่อยอาหารทำงานผิดปกติ

เช็กสุขภาพลำไส้ผ่าน "กลิ่น" และ "ความถี่"

เราสามารถสังเกตความผิดปกติของร่างกายได้ง่ายๆ จากลักษณะของการผายลม โดยแบ่งข้อสังเกตออกเป็น 2 ส่วนหลัก ดังนี้

1. สังเกตจากกลิ่น

• ตดไร้กลิ่น: มักเกิดจากการทานอาหารประเภทโปรตีนน้อย หรือมีแก๊สจากการกลืนอากาศ
• ตดมีกลิ่น: เกิดจากการทานโปรตีน ผักกลิ่นแรง หรือเครื่องเทศ ทำให้เกิดแก๊สกำมะถัน
• ตดเหม็นรุนแรงผิดปกติ: อาจเป็นสัญญาณเตือนว่าลำไส้มีการติดเชื้อแบคทีเรีย หรือมีปัญหาระบบย่อย

2. สังเกตจากความถี่

โดยธรรมชาติของคนที่มีสุขภาพดี จะมีการผายลมเฉลี่ยวันละประมาณ 10-20 ครั้ง ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติ แต่หากตัวเลขคลาดเคลื่อนไปจากนี้ อาจบ่งบอกถึงปัญหาสุขภาพได้ ดังนี้

• ตดน้อยผิดปกติ (ต่ำกว่า 10 ครั้ง/วัน): หากคุณแทบไม่ผายลมเลย ต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะนี่อาจเป็นสัญญาณของภาวะ "ลำไส้อุดตัน" หรือลำไส้มีการบีบตัวน้อยผิดปกติ ทำให้ลมระบายออกมาไม่ได้
• ตดปกติ (10 - 20 ครั้ง/วัน): สบายใจได้เลย หากอยู่ในเกณฑ์นี้แสดงว่าระบบย่อยอาหารและสุขภาพลำไส้ของคุณยังแข็งแรงดี
• ตดมากเกินไป (มากกว่า 20 ครั้ง/วัน): อาจเกิดจากโรคทางเดินอาหาร หรือรับประทานอาหารที่ก่อให้เกิดแก๊สมากเกินไป ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดอาการแน่นท้องและไม่สบายตัวได้

ทำไม "ไม่ตด" ถึงอันตรายกว่า "ตดบ่อย"?

ในทางการแพทย์ สิ่งที่น่ากังวลกว่าการตดบ่อยคือภาวะ "ตดไม่ออก" หรือไม่ผายลมเลย เพราะนี่เป็นสัญญาณอันตรายที่บ่งบอกว่าลำไส้หยุดทำงานหรือเกิดการอุดตัน ทำให้ลมไม่สามารถระบายออกมาได้ หากมีอาการนี้ควบคู่กับอาการปวดท้อง คลื่นไส้ ควรรรีบพบแพทย์ทันที เพราะการที่ระบบขับถ่ายทำงานได้ดี ย่อมแสดงถึงสุขภาพภายในที่แข็งแรง

การตดไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่เป็นสัญญาณชีพที่บอกว่าลำไส้ของคุณยังทำงานได้ดี ดังนั้นควรหมั่นสังเกตตัวเอง หากมีความผิดปกติทั้งเรื่องกลิ่นหรือความถี่ การปรับพฤติกรรมการกินคือด่านแรกที่จะช่วยดูแลสุขภาพลำไส้ของคุณได้