ไวรัสฮันตาระบาดเรือสำราญ คร่าชีวิตแล้ว 3 ราย เรารู้อะไรบ้าง?

องค์การอนามัยโลก (WHO) รายงานว่า มีผู้เสียชีวิตแล้ว 3 คน จากเหตุการณ์ต้องสงสัยว่า เป็นการระบาดรุนแรงของเชื้อไวรัสฮันตา (Hanta Virus) บนเรือสำราญที่เดินทางจากอาร์เจนตินาไปยังแอนตาร์กติกา ก่อนจะข้ามมหาสมุทรแอตแลนติก

ประเด็นสำคัญ

• เกิดอะไรขึ้น?
• ไวรัสฮันตาคืออะไร?
• รักษาอย่างไร?

เรือสำราญลำนี้ชื่อว่า MV Hondius บรรทุกผู้โดยสารและลูกเรือรวม 149 คน จาก 23 ประเทศ โดยบริษัท Oceanwide Expeditions ผู้ให้บริการเรือเปิดเผยว่า เหตุระบาดของโรคติดเชื้อจากไวรัสฮันตา ซึ่งเป็นเชื้อไวรัสที่หายากและก่อให้เกิดอาการป่วยรุนแรง ปรากฎขึ้นตั้งแต่วันที่ 6 เมษายน ก่อนจะแพร่ระบาดและพบคลัสเตอร์ของผู้ได้รับเชื้อและต้องสงสัยได้รับเชื้อจนถึงวันนี้รวม 7 คน

เชื้อไวรัสฮันตา นั้นไม่ใช่ไวรัสชนิดใหม่และพบมาแล้วหลายศวรรษ แต่ปัจจุบันยังไม่มีวัคซีนหรือยาต้านไวรัสที่ใช้รักษา โดยกรณีการระบาดที่เกิดขึ้นครั้งนี้สร้างความตื่นตระหนก แม้ว่าองค์การอนามัยโลกจะยืนยันว่า ความเสี่ยงที่ไวรัสชนิดนี้จะระบาดไปทั่วโลกอยู่ในระดับต่ำ

และนี่คือสิ่งที่เรารู้เกี่ยวกับเหตุการณ์แพร่ระบาดที่รุนแรงของไวรัสฮันตาบนเรือสำราญลำนี้

เกิดอะไรขึ้น?

WHO รายงานผลตรวจจากห้องปฏิบัติการ ณ วันที่ 4 พฤษภาคม พบว่ามีผู้ได้รับเชื้อและต้องสงสัยได้รับเชื้อบนเรือสำราญแล้ว 7 คน รวมถึงผู้เสียชีวิต 3 คน ผู้ป่วยอาการหนัก 1 คน และผู้ป่วยที่อาการไม่รุนแรงอีก 3 คน

กรณีการระบาดของไวรัสฮันตา เริ่มปรากฏตั้งแต่วันที่ 6 เมษายน โดยผู้โดยสารชายชาวดัตช์คนหนึ่งมีอาการไข้ ปวดหัว และท้องเสียเล็กน้อยขณะอยู่บนเรือสำราญ

อาการของเขาทรุดหนักอย่างรวดเร็ว กระทั่งในวันที่ 11 เมษายนเขาเริ่มมีอาการหายใจลำบากก่อนที่จะเสียชีวิต ร่างของเขาถูกนำขึ้นฝั่งที่เกาะเซนต์เฮเลนา ทางตอนใต้ของมหาสมุทรแอตแลนติก

ขณะที่ภรรยาของเขาซึ่งเป็นชาวดัตช์เช่นกันได้เดินทางกลับประเทศ และเริ่มปรากฏอาการเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร ก่อนที่อาการจะทรุดหนักในวันที่ 25 เมษายน ระหว่างเดินทางโดยเครื่องบินไปยังนครโจฮันเนสเบิร์ก ของแอฟริกาใต้ และเสียชีวิตที่โรงพยาบาลในวันถัดมา โดยได้รับการยืนยันว่าติดเชื้อไวรัสฮันตา

วันที่ 27 เมษายน พบว่าผู้โดยสารอีกคนหนึ่งบนเรือสำราญ คือชายชาวอังกฤษอายุ 69 ปี เกิดอาการป่วยรุนแรงและถูกส่งตัวไปรักษาที่แอฟริกาใต้ โดยเขามีอาการวิกฤตแต่ยังทรงตัวและเข้ารับการรักษาในห้องไอซียู ซึ่งจากการตรวจสอบยืนยันว่า เขาติดเชื้อไวรัสฮันตาเช่นกัน

จากนั้นในวันที่ 2 พฤษภาคม พบผู้โดยสารหญิงชาวเยอรมันคนหนึ่ง เกิดอาการป่วยรุนแรงจากปอดอักเสบ ก่อนที่จะเสียชีวิต โดยเธอยังอยู่ในข่ายต้องสงสัยและยังไม่ได้รับการยืนยันว่าติดเชื้อไวรัสฮันตา

ปัจจุบัน เรือ MV Hondius กำลังทอดสมออยู่นอกชายฝั่งสาธารณรัฐกาบูเวร์ดี ประเทศหมู่เกาะในแอฟริกาตะวันตก ซึ่งนอกจากนี้ พบว่ามีผู้โดยสารอีก 3 คนที่ปรากฎอาการป่วยและกำลังรอการอพยพลงจากเรือ เช่นเดียวกับผู้โดยสารและลูกเรือคนอื่นๆ ที่กำลังรอด้วยความหวั่นวิตกอยู่บนเรือ

ไวรัสฮันตาคืออะไร?

เชื้อไวรัสฮันตา นั้นแพร่ระบาดโดยพาหะอย่างสัตว์ฟันแทะ เช่นหนู แต่ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลกยืนยันว่า ไวรัสชนิดนี้ยังสามารถแพร่ระบาดโดยตรงระหว่างคนสู่คนได้เช่นกัน แม้จะเกิดขึ้นได้ยาก

จากการศึกษาพบว่าไวรัสฮันตามีมานานหลายศตวรรษแล้ว โดยมีการบันทึกการระบาดในทวีปเอเชียและยุโรป จนกระทั่งต้นทศวรรษ 1990 สายพันธุ์เชื้อฮันตาไวรัสที่ไม่เคยรู้จักมาก่อนได้ปรากฏขึ้นในพื้นที่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของสหรัฐอเมริกา และก่อให้เกิดโรคทางเดินหายใจเฉียบพลันที่รู้จักกันในชื่อกลุ่มอาการปอดอักเสบจากฮันตาไวรัส (Hantavirus Pulmonary Syndrome)

ข้อมูลล่าสุดจากสหรัฐฯ แสดงให้เห็นว่า ตั้งแต่ปี 1993 ซึ่งเป็นปีที่เริ่มมีการเฝ้าระวังการระบาดของไวรัสฮันตา จนถึงปี 2023 พบว่ามีผู้ป่วยที่ได้รับเชื้อไวรัสฮันตาในสหรัฐฯ จำนวน 890 คน

โรคนี้ได้รับความสนใจมากขึ้นเมื่อปีที่แล้ว หลังจากที่เบ็ตซี อาราคาวา ภรรยาของจีน แฮ็กแมน นักแสดงผู้ล่วงลับ เสียชีวิตจากการติดเชื้อฮันตาไวรัส ในนิวเม็กซิโก

โดยเจ้าหน้าที่พบรังและซากหนูตายในโรงเก็บของนอกบ้านของเธอ ซึ่งเป็นจุดที่พบศพ

ข้อมูลจากศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งสหรัฐอเมริกา (CDC) พบว่าการติดเชื้อไวรัสฮันตา โดยทั่วไปมักเกิดขึ้นเมื่อปัสสาวะ อุจจาระ หรือน้ำลายของหนู ถูกรบกวนและฟุ้งกระจายในอากาศ ซึ่งก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อการสูดดมเข้าไป และในบางกรณีสามารถระบาดผ่านการกัดหรือข่วนของหนูได้เช่นกัน

อาการป่วยจากการติดเชื้อไวรัสฮันตา สามารถลุกลามอย่างรวดเร็วและเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ โดยอาจเริ่มต้นด้วยอาการไข้สูง หนาวสั่น ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ และอาจมีอาการปวดศีรษะ ซึ่งคล้ายกับอาการของโรคไข้หวัดใหญ่

ขณะที่อาการของโรคปอดอักเสบจากไวรัสฮันตา โดยทั่วไปจะปรากฏขึ้นระหว่าง1-8 สัปดาห์หลังจากสัมผัสกับสัตว์ฟันแทะที่ติดเชื้อ ซึ่งหลังจากนั้นผู้ติดเชื้ออาจรู้สึกแน่นหน้าอก เนื่องจากปอดเต็มไปด้วยของเหลว

โรคอีกชนิดหนึ่งที่เกิดจากไวรัสฮันตา คือโรคไข้เลือดออก ซึ่งอาจส่งผลให้มีเลือดออก มีไข้สูง และเกิดภาวะไตวายเฉียบพลัน โดยอาการมักจะเกิดขึ้นภายใน 1-2 สัปดาห์หลังจากได้รับเชื้อ

จากข้อมูลของ CDC ยังพบว่าหากผู้ได้รับเชื้อไวรัสฮันตา เกิดอาการป่วยด้วยโรคระบบทางเดินหายใจ อัตราการเสียชีวิตนั้นอาจจะสูงถึงประมาณ 38%

รักษาอย่างไร?

ปัจจุบัน ยังไม่มีวัคซีนหรือยาต้านไวรัสเฉพาะทางที่ใช้ในการรักษาโรคติดเชื้อจากไวรัสฮันตา โดย CDC แนะนำการดูแลรักษาแบบประคับประคองเพื่อรักษาอาการ ซึ่งอาจรวมถึงการบำบัดด้วยออกซิเจน การใช้เครื่องช่วยหายใจ ยาต้านไวรัส และแม้แต่การฟอกไต

สำหรับผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงอาจต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลในห้องไอซียู และบางรายอาจต้องใส่ท่อช่วยหายใจ

การป้องกันการติดเชื้อนั้น CDC แนะนำให้หลีกเลี่ยงการสัมผัสกับหนูในบ้านหรือที่ทำงานเพื่อลดการสัมผัสกับไวรัส และแนะนำให้ปิดทางเข้าห้องใต้ดินหรือห้องใต้หลังคาที่หนูอาจเข้าไปในบ้านได้

ขณะที่การทำความสะอาดมูลหนู ควรมีการสวมอุปกรณ์ป้องกันเพื่อหลีกเลี่ยงการสูดดมอากาศที่อาจปนเปื้อนไวรัสฮันตา

ภาพ : REUTERS TV via REUTERS

อ้างอิง:

• https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2026-DON599
• https://www.bbc.com/news/articles/c8r8j1l6j0go
• https://apnews.com/article/hantavirus-ship-cape-verde-mv-hondius-footage-c6b3db5ab10fefbd9ece0b036e47188b
• https://apnews.com/article/what-to-know-hantavirus-cruise-ship-366c781ff168656ff47ae9796965daaa