กล้องฟิล์ม...ในกระแสวันวานที่หวนคืน
ดูเหมือนว่ากระแสแห่งการย้อนกลับหาวันวานเพื่อก้าวเข้าเป็นส่วนหนึ่งในเทรนด์ปัจจุบันนั้นจะไม่ใช่เรื่องเล่น ๆ อีกต่อไป เมื่อเหล่ามนุษย์จากโลกดิจิทัลกลุ่มใหญ่ต่างก็เทใจให้กับเสน่ห์ที่จับต้องได้ของโลกแอนะล็อกกันมากขึ้น สิ่งของหลายอย่างที่เคยดูเชยและล้าสมัย กลายเป็นทางออกที่ตอบโจทย์ให้กับชีวิตที่ต้องการปฏิสัมพันธ์ ความรู้สึกจับต้องได้ รวมถึงความสงบในจิตใจที่หายไปจากโลกอันเร่งรีบ เลือนราง และเต็มไปด้วยข้อมูลที่หลอกลวง
เพื่อหลีกหนีจากภัยคุกคามของโลกดิจิทัลที่มีต่อชีวิตและไขว่คว้าหาความพิเศษที่พึงใจกว่า ผู้คนจึงยอมจ่ายเพื่อครอบครองสินค้ายุคแอนะล็อกในราคาที่อาจสูงลิ่วกว่าของใหม่ ๆ ในสมัยนี้ รวมถึงในช่วงเวลาที่ตัวมันเองเคยเป็นไอเท็มแห่งยุคเสียอีก
Clem Onojeghuo / Unsplash
“แผ่นเสียงไวนิล” ที่แคนาดามียอดขายเพิ่มขึ้น 21 เปอร์เซ็นต์ในปี 2021 เทียบกับปีก่อนหน้า แม้ราคาต่อแผ่นของมันจะแพงกว่าสตรีมมิงรายเดือนอย่างน้อย 2 เท่า เช่นเดียวกับยอดขาย “นาฬิกาข้อมือแอนะล็อก” “อุปกรณ์เย็บปัก” รวมไปถึงการกลับมาของวงการ “กล้องฟิล์ม” ที่เรียกได้ว่าเป็นหนึ่งในสิ่งประดิษฐ์แอนะล็อกที่กลับมาฮิตติดลมที่สุดในช่วงยุคนี้
ความเฟื่องฟูของกล้องฟิล์มเห็นได้ชัดทั่วไปจากการกลับมาเปิดตัวของร้านกล้องและแบรนด์ผลิตสินค้าเกี่ยวกับกล้องฟิล์มทั่วโลก รวมไปถึงสมาชิกหน้าใหม่ที่เข้าคอร์สอบรมการถ่ายรูปฟิล์มเบื้องต้นที่เพิ่มสูงขึ้นแบบพุ่งกระฉูด “มัน เหมือนกับว่า เท่ที่จะได้ออกไปกับเพื่อนตอนกลางคืนแล้วมีกล้องเลนส์ 35mm แทนที่จะเป็นแค่ iPhone” รีเบคก้า แคปแลน ผู้จัดการร้านเช่ากล้องและขายฟิล์มท้องถิ่นในเซาธ์เลกยูเนี่ยนกล่าว โดยเธอมองว่าผู้คนหลงใหลอยู่กับมิติของแอนะล็อกด้วยเหตุที่ชีวิตเราเป็นดิจิทัลและไฮเทคเสียมาก
Markus Spiske / Unsplash
กระบวนการกว่าจะได้รูป 1 ใบจากกล้องฟิล์ม กลายเป็นเรื่องพิเศษในยุคที่โลกดูเหมือนจะหมุนเร็วขึ้นทุกวัน รีวิวจากนักเล่นกล้องทั้งหลายต่างพูดเป็นเสียงเดียวกันว่า กล้องฟิล์มมีเสน่ห์ที่กล้องดิจิทัลไม่สามารถแทนที่ได้ ฟิล์มคือตัวแทนของขีดจำกัดในยุคที่เปี่ยมไปด้วยความอุดมสมบูรณ์ โดยที่คุณไม่อาจถ่ายภาพซ้ำแล้วคอยเช็กรูปจนกว่าจะได้ภาพที่พอใจ ลบภาพที่ไม่ชอบออกไปง่าย ๆ หรือทอดทิ้งกระบวนการหลังจากลั่นชัตเตอร์ได้เลย ฟิล์มคือความอดทนในยุคที่ความพึงพอใจหาได้ทันที เมื่อคุณต้องอดใจรออย่างมาก สำหรับการถ่ายภาพและล้างภาพที่ต้องใช้เวลามากกว่ากล้องรุ่นใหม่ ๆ และฟิล์มยังอุดมไปด้วยเสน่ห์ของความเป็นเอกลักษณ์ จากรูปที่อาจถูกอิทธิพลของแสง เงา หรือเหตุอื่น ๆ ระหว่างกระบวนการ ซึ่งสร้างผลลัพธ์เป็นความสวยในอีกแบบที่ไม่ตั้งใจ และสิ่งเหล่านี้เองที่เป็น “ความไม่สมบูรณ์ที่ไม่สามารถแก้ไขได้” อันเปี่ยมไปด้วยความอบอุ่น และจิตวิญญาณ เป็นผลงานที่ผู้ถ่ายเองได้ทุ่มความตั้งใจ และได้สัมผัสกับมันมากกว่ารูปดิจิทัลที่ดูเรียบและสมบูรณ์เกินไป
“โดยปกติแล้วภาพถ่ายของ iPhone จะดูสมบูรณ์แบบและมีคุณภาพสูงมาก” ฮันนาห์ แมคคลาวด์ จาก Omega Photo ให้ความเห็น “แรงผลักดันในการถ่ายภาพฟิล์มที่มากขึ้นอาจแสดงถึงการต่อสู้ต่อเทคโนโลยีดิจิทัล Instagram และความสมบูรณ์แบบ”
TheRegisti / Unsplash
ถึงอย่างนั้นการกลับมาของแอนะล็อกคราวนี้ก็มีความเกี่ยวโยงกับโลกของดิจิทัลได้อย่างไม่คาดคิด เนื่องจากคนรุ่นใหม่ส่วนหนึ่งต่างก็ได้รู้จักและเรียนรู้ความเป็นโลกแอนะล็อกจากโลกอินเทอร์เน็ตที่ตนเติบโตมา เฉกเช่นกระแสของกล้องฟิล์มที่ฟื้นจากความตายด้วยโพสต์ต่าง ๆ จากแพลตฟอร์มออนไลน์อย่าง Instagram และ TikTok โพสต์ที่แพร่หลายเหล่านั้นยังไม่ได้มีแต่การให้ความรู้หรือคำแนะนำเบื้องต้นในการใช้กล้องฟิล์ม แต่ยังมีการนำภาพฟิล์มที่ได้สร้างเป็นการนำเสนอแบบใหม่ลงใน Instagram อาทิ ภาพตัดแปะ ภาพชุด หรือ reels ที่เต็มไปด้วยความรู้สึกของวันวาน ซึ่งก็นับเป็นปรากฏการณ์ที่ฮิตในหมู่คนรุ่นใหม่ รวมถึงเป็นการผสมผสานที่ยอดเยี่ยมระหว่างโลกดิจิทัลและจิตวิญญาณของฟิล์มจากโลกแอนะล็อก จนอาจพูดได้ว่าสื่อสมัยใหม่ก็มีความสำคัญต่อการอยู่รอดของสื่อสมัยเก่าเช่นกัน
BRUNO EMMANUELLE / Unsplash
ในทางกลับกัน ความย้อนแย้งที่น่าขันก็เกิดขึ้นเมื่อความพยายามหลีกหนีจากโลกดิจิทัลมาสู่โลกแอนะล็อก ในอีกทางหนึ่งก็ช่วยสร้างชุมชนที่แข็งแกร่งในโลกออนไลน์ไปเสียอย่างนั้น ผู้คนมากมายไม่ลังเลที่จะแชร์ประสบการณ์แสนพิเศษ รวมถึงผลงานที่มีเพียงชิ้นเดียวในโลกผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ที่กระจายไปได้ไกลกว่า จนหลายคนอดไม่ได้ที่จะลองเข้ามาสัมผัส แพลตฟอร์มออนไลน์ยังสร้างพื้นที่ให้กับสมาชิกสำหรับการปรึกษาหารือ และสร้างกลุ่มที่แน่นแฟ้นที่จะต่อยอดเป็นการพบปะกันในชีวิตจริงอีกขั้นหนึ่ง จึงอาจพูดได้ว่า ชีวิตของหลาย ๆ คนจึงมีทั้งช่วงที่ได้ออกห่างจากเทคโนโลยี และกลับเข้ามาในโลกออนไลน์ และนี่ก็เป็นอิทธิพลที่โลกแอนะล็อกสมัยเก่าเกื้อกูลกลับไปที่โลกดิจิทัลสมัยใหม่เช่นเดียวกัน
Roman Rodriguez / Unsplash
ความพิเศษเกี่ยวกับกระแสการเกิดใหม่ของวงการกล้องฟิล์มในยุคปัจจุบันนี้ จึงไม่ใช่แค่การกลับมาเยียวยาใจของผู้คนในโลกดิจิทัล ซึ่งเป็นบทบาทใหม่สำหรับการถ่ายภาพฟิล์ม แต่ยังเป็นปรากฏการณ์ที่สะท้อนให้เห็นถึงความสามารถของมนุษย์ที่จะเลือกรับและปรับใช้ประโยชน์จากองค์ประกอบแห่งยุคต่าง ๆ เพื่อสร้างอนาคตที่ดีกว่าและเปี่ยมสุขกว่า ทั้งยังดีขึ้นไปอีกขั้นเมื่อการกลับมาของมันช่วยให้โลกทั้ง 2 ใบแข็งแกร่งขึ้น
ที่มา : บทความ “The digital generations are turning to analogue as life gets complicated” โดย Josh McConnell จาก financialpost.com
บทความ “Why Going Analogue Has Never Felt Better” โดย Shane C Kurup จาก mrporter.com
บทความ “A film photography revival is developing in the Northwest” โดย Margo Vansynghel จาก crosscut.com
เรื่อง : บุษกร บุษปธำรง