'EdTech' สอนพิเศษแบบเดิมได้หลักร้อย สอนแบบดิจิทัลได้หลักล้าน...แค่คลิ๊ก
หลายปีมานี้เราผ่านช่วงเวลาที่ไม่ว่าจะมองไปทางไหนก็จะต้องเห็นสถาบันกวดวิชา โรงเรียนสอนภาษาไม่ว่าจะเฟรนไชส์เล็กใหญ่ผุดขึ้นละลานตาจนเลือกเรียนไม่ถูก
เพราะค่านิยมที่มองว่า “ความรู้” เป็นสิ่งมีค่า ท่ามกลางยุคสมัยแห่งการแข่งขันที่ลำพังความรู้ตามเนื้อหาในหลักสูตรไม่เพียงพออีกต่อไป เราจึงได้เห็นเหล่าผู้ปกครองพยายามส่งลูกหลานไปเรียนพิเศษในช่วงหลังเลิกเรียนและเสาร์-อาทิตย์ ทั้งนี้ก็เพื่อรับประกันว่าพวกเขาจะมีอนาคตที่ดีรออยู่ นี่จึงเป็นเหตุผลให้วงการธุรกิจการศึกษาคิดแผนกลยุทธ์ทางการตลาดเพื่อช่วงชิงกลุ่มลูกค้ากันอย่างดุเดือด
และเมื่อตอนนี้เทคโนโลยีได้กลายมาเป็นส่วนหนึ่งของการใช้ชีวิตในปัจจุบัน จึงหลีกเลี่ยงไม่ได้เลยที่มันจะที่เป็นปัจจัยสำคัญในการสร้างความเปลี่ยนแปลงต่อรูปแบบการศึกษาในยุคนี้
Truman Pham ผู้ก่อตั้งและผู้บริหารของกลุ่ม Topica Edtech กล่าวในการประชุม Echelon Asia Summit 2016 ว่า "บริษัทชั้นนำหมื่นล้านดอลล่าร์อยู่ในแวดวงโฆษณา บริษัทชั้นนำแสนล้านดอลลาร์เป็นโซเชียลเน็ตเวิร์ก และตอนนี้กำลังเป็นที่คาดการณ์ว่าบริษัทชั้นนำล้านล้านดอลลาร์จะอยู่ในวงการเทคโนโลยีทางการศึกษา"
- ข้อมูลจาก Futuresource Consulting เองก็คาดว่าธุรกิจการศึกษาจะสามารถเติบโตขึ้นได้อีก 10-15% และมีมูลค่าทางการตลาดถึง $1.83 billion ในปี 2020
EdTech (Education Technology) คือนวัตกรรมการเรียนการสอนที่มีเทคโนโลยีเข้ามาเกี่ยวข้อง จะว่าไปก็ไม่ใช่เรื่องใหม่อะไรในแวดวงของธุรกิจ StartUp แต่ความน่าสนใจของมันคือการที่ในประเทศไทยยังมีการลงทุนด้านนี้อยู่น้อย และรายงานของ ม.หอการค้าไทยก็ยังระบุไว้อีกว่าธุรกิจการศึกษาถือเป็นอีกหนึ่งธุรกิจดาวรุ่งพุ่งแรงในปี 2017 นี่จึงเป็นรูปแบบของธุรกิจอีกประเภทที่น่าจับตามองไม่เบาในปีนี้
มาดูเทรนด์การศึกษาที่น่าสนใจกัน
อย่างที่บอกไปทีแรกว่ารูปแบบการศึกษาในยุคนี้จะมีเทคโนโลยีเข้ามาเป็นหัวใจสำคัญมากขึ้น และนี่คือเทรนด์การศึกษายุคดิจิตอลที่เรารวบรวมมาให้คุณได้รู้จักที่นี่แล้ว
มีใครเคยรู้จัก Coursera, edX, XeutangX หรือ Udemy กันบ้างไหม?
หากไม่เคยรู้จักเราก็จะขอแนะนำธุรกิจสอนพิเศษแนวใหม่ที่กำลังมาแรงแซงทุกสถาบันกวดวิชาและเหล่าติวเตอร์ เพราะนี่คือ MOOC (Massive Open Online Course) หรือเรียกง่าย ๆ ก็คือหลักสูตรการเรียนออนไลน์ขนาดใหญ่ ที่ทำให้สถาบันการศึกษาระดับโลกยังต้องปรับตัวตาม
แต่ละชื่อที่กล่าวไปก็คือบริษัทที่ออกแบบแพลตฟอร์มเว็บไซต์ให้นักเรียนจากทั่วโลกสามารถลงทะเบียนเรียนฟรี โดยเนื้อหาที่เปิดสอนก็คือวิชาที่มีสอนตามมหาวิทยาลัยชั้นนำหลาย ๆ แห่งทั่วโลก ถ้าผู้เรียนต้องการรับใบประกาศนียบัตร จากมหาวิทยาลัยชั้นนำหลังจากที่เรียนจบคอร์สก็สามารถทำได้ เพียงแต่ต้องจ่ายเงินเพิ่มเท่านั้น
นอกจากนี้ เราอาจจะเคยได้ยินเกี่ยวกับ Virtual Reality (VR) และ Augmented Reality (AR) กันมาบ้าง ส่วนใหญ่ก็เริ่มใช้ในอุตสาหกรรมการบิน การทหาร หรือเกม แต่ในปี 2017 นี้ VR และ AR กำลังจะกลายมาเป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาแล้ว เพราะเป็นเครื่องมือที่จะสร้างสภาพแวดล้อมเสมือนจริง ที่ทำให้ผู้ใช้ได้รับประสบการณ์ และตื่นตัวในการเรียนรู้มากขึ้น
แน่นอนว่าในอนาคต เราจะเข้าสู่ยุค The Internet of Things (IoT) หรืออาจจะก้าวขาเข้าไปข้างนึงแล้วก็ได้ เพราะตอนนี้อินเทอเน็ตได้เชื่อมต่อกับเครื่องมือแทบทุกอย่างรอบตัวเราแล้ว บริษัทการ์ตเนอร์ (Gartner Inc.) กล่าวไว้ว่า ในปี 2020 อุปกรณ์อิเล็กโทรนิกต่าง ๆ จะเชื่อมต่อกันไม่ต่ำกว่า 20.4 ล้านล้านชิ้นทั่วโลก นี่จึงเป็นเหตุผลให้รัฐบาลประเทศอังกฤษทุ่มงบฯลงทุนด้านการวิจัยและศึกษาด้าน IoT ไม่ต่ำกว่า 40 ล้านปอนด์ในปีที่ผ่านมาเพื่อก้าวให้ทันกะแสความเปลี่ยนแปลง
แล้วจะเกิดอะไรขึ้นในโลกของธุรกิจการศึกษา?
ในประเทศไทย ธุรกิจการศึกษายอดนิยมยังคงตกเป็นของสถาบันสอนพิเศษ เพราะปฏิเสธไม่ได้เลยว่าโรงเรียนกวดวิชาเป็นธุรกิจที่สามารถทำเงินได้อย่างมหาศาลหากได้รับการบริหารจัดการที่ดี สถิติในปี 2016 ก็ยังระบุว่ามีธุรกิจการศึกษาจดทะเบียนกับกระทรวงพาณิชย์ถึง 302 ราย มูลค่าสินทรัพย์รวมกว่า 3,400 ล้านบาท ซึ่งก็ถือว่ามีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง เรียกได้ว่าเป็นสมรภูมิธุรกิจที่ยังดุเดือดแม้ว่าจะผ่านไปหลายปีแล้วก็ตาม
แน่นอนว่าในยุคดิจิตอลแบบนี้สถาบันกวดวิชาก็ไม่ยอมแพ้ต่อกระแสความเปลี่ยนแปลงโดยมีการนำเทคโนโลยีเข้ามาใช้ในรูปแบบการศึกษาด้วย ตัวอย่างเช่นสถาบัน Enconcept ที่เปิดตัวไอทีโซลูชั่นระบบ X-Class ที่ดึงเอาแทบเล็ตเข้ามาใช้ในการสอนสดแทนกระดาษกับปากกา หรือแม้แต่บางสถาบันที่สร้างรูปแบบที่เรียนพิเศษออนไลน์ โดยที่นักเรียนสามารถเลือกติวเตอร์ จ่ายเงิน และเรียนผ่านคอมพิวเตอร์ หรือสมาร์ทโฟนได้โดยไม่ต้องออกจากบ้าน
ยังไม่รวม Personal Tutor ที่รับสอนผ่าน Skype หรือวิดิโอคอล โดยคิดราคาการสอนรายชั่วโมงอย่าง Glurr Talk ที่เป็นผู้สร้างแพลตฟอร์มการฝึกพูดภาษาแบบตัวต่อตัว ระหว่างผู้เรียนและติวเตอร์ โดยสามารถใช้งานผ่านทั้งคอมพิวเตอร์และแอพพลิเคชัน
พอเห็นรูปแบบการทำธุรกิจแบบนี้ หลายคนอาจจะวางแผนซื้อเฟรนไชน์โรงเรียนกวดวิชากันแล้ว แต่สำหรับผู้ที่ไม่ได้มีเงินลงทุนมากขนาดนั้น วงการ EdTech StartUp ในประเทศไทย ก็เป็นอีกตัวเลือกที่น่าสนใจ
อย่างที่บอกไปตอนต้นว่าในแวดวง StartUp ของไทย EdTech ยังเป็นรูปแบบธุรกิจที่ยังไม่เป็นที่นิยมนัก เพราะช่วงปีที่ผ่านมานักลงทุนต่างก็เทความสนใจไปให้กับ E-commerce และ FinTech กันซะมากกว่า
Allison Baum ผู้จัดการหุ้นส่วน จาก Fresco Capital ให้ข้อมูลเชิงสถิติที่น่าสนใจไว้ในงาน EdTech Asia Summit 2016 ว่าในปี 2014 แม้ว่าราว 2 ใน 3 ของเงินลงทุนทั่วโลกของ EdTech จะอยู่ในสหรัฐอเมริกา แต่ที่จริงแล้วมีผู้เรียนเพียง 4% จากทั้งหมดเท่านั้น ที่เป็นนักศึกษาในประเทศ
หมายความว่าธุรกิจด้านนี้มีสัดส่วนผู้บริโภคอยู่อีกเป็นจำนวนมากทั่วโลก แต่กลับมีนักลงทุนเพียงหยิบมือ นี่จึงเป็นโอกาสสำคัญที่เราสมควรจะลองหันมามองธุรกิจประเภทนี้
คราวนี้จะขอยกตัวอย่างโมเดลธุรกิจ Startup ที่น่าสนใจในทวีปเอเชีย มาเพื่อเป็นแรงบันดาลใจสำหรับนักลงทุนกันสักนิด
นี่คือ Music EdTech จากฮ่องกง ที่มาในรูปแบบของโปรแกรมฝึกร้องเพลง รูปแบบของโปรแกรมจะมีบทเรียนการไล่บันไดเสียงต่าง ๆ ให้เราร้องตาม จากนั้นมันก็จะตรวจจับเสียงของเรา เพื่อเช็คว่าคีย์ที่เราร้องออกมาถูกหรือไม่ Playnote ได้ชื่อว่าเป็น World’s first AI Music Examiner ที่สถาบันสอนร้องเพลงต่าง ๆ นำไปใช้ โดยที่ตอนนี้ความนิยมกระจายไปแล้วถึง 96 ประเทศทั่วโลก
Edumall เปรียบตัวเองว่าเป็น “ห้างสรรพสินค้า” ที่ได้รวบรวมเอาหลักสูตรการเรียนออนไลน์กว่าร้อยหลักสูตรมาให้คุณได้เลือกซื้อ ตั้งแต่ความรู้วิชาการ การใช้โปรแกรมออฟฟิศ ศิลปะ ภาษา หรือทักษะการนำเสนอก็ล้วนหาซื้อได้ที่นี่ ไม่ว่าคุณจะอยากนั่งเรียนที่ไหน เมื่อไหร่ เพียงแค่เลือกคอร์ส และชำระเงิน เพียงแค่นี้ก็เหมือนมีเนื้อหาอยู่กับตัวสามารถเรียนได้ทุกที่ทุกเวลา
นี่คือ EdTech จากเวียดนาม ที่จะเป็นเป็น Virtual Pronunciation Coach ให้กับคุณในการฝึกออกเสียง และสำเนียงภาษาอังกฤษ โดยต้องการจับกลุ่มลูกค้าที่อยากฝึกภาษาอังกฤษเป็นภาษาที่สอง ซึ่งหลังจากเปิดตัวเพียงไม่กี่เดือนก็มียอดดาวน์โหลดสูงถึง 150,000 ครั้ง
EdTech ในบ้านเราล่ะ?
จากสถิติ Thailand Tech Startup ควอเตอร์แรกในปีนี้ก็พบว่า Startup สาย Edtech ในประเทศไทยยังมีอยู่ไม่กี่รายเท่านั้น เจ้าดัง ๆ ก็ได้แก่
แพลตฟอร์มระบบการเรียนออนไลน์ที่เชื่อมต่อผู้สอนและผู้เรียน โดยเมื่อไม่นานมานี้ได้เปิดตัวระบบการเรียนแบบบุฟเฟ่ต์ ที่ช่วยให้ผู้เรียนไม่ต้องซื้อคอร์สเป็นรายคอร์สอีกต่อไป แต่ใช้ระบบเครดิต ให้ผู้เรียนซื้อ แล้วนำเครดิตไปเลือกกดเรียนวิดีโออะไรก็ได้ ของคอร์สอะไรก็ได้แทน ถือเป็น Business Model ด้านการศึกษาแบบใหม่ ที่สามารถวัดปริมาณ และพฤติกรรมการรับชม ของลูกค้า เพื่อที่จะนำข้อมูลมาปรับปรุงรูปแบบการสอนของผู้สอนให้เข้ากับผู้เรียนได้อีกด้วย
นี่คือเว็บไซต์เรียนออนไลน์ขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศ กลุ่มเป้าหมายของที่นี่คือกลุ่มคนทำงาน เป็นการเรียนผ่านอินเตอร์เน็ตด้วยคอมพิวเตอร์และสมาร์ทโฟน โดยที่ได้รวบรวมบทเรียนที่ครอบคลุมทุกความต้องการสำหรับคนทำงานทั้งเรื่อง การเงิน การลงทุน ธุรกิจ การตลาด เทคสตาร์ทอัพ แม้กระทั่งการพัฒนาตนเอง ตอนนี้ SkillLane ได้รับความไว้วางใจจากนักเรียนกว่า 100,000 คน และยังได้ต๊อบ เถ้าแก่น้อย มาร่วมลงทุนเพื่อเจาะตลาดบีทูบี (Business-to-Business) อีกด้วย
TaamKru คือแอปพลิเคชันเพื่อพัฒนาการของเด็ก จากโครงการ True Incube เป็นแพลตฟอร์มออนไลน์สำหรับสอนเด็กวัยเรียน เบื้องต้นรองรับเฉพาะชั้นอนุบาล และประถม โดยให้บริการทั้งบนเว็บไซต์ และแอพพลิเคชันบนสมาร์ทโฟน จุดแข็งของที่นี่คือทีมงานที่เป็นอาจารย์ และกุมารแพทย์ที่มีความเข้าใจในการพัฒนาเด็ก เพื่อให้พ่อแม่ไว้วางใจว่าบุตรหลานจะมีพัฒนาการที่เหมาะสมจากคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญ
Globish คือเว็บไซต์เรียนภาษาออนไลน์ที่ก่อตั้งในปี 2016 โดยมีรูปแบบของการเรียนการสอนแบบตัวต่อตัวกับชาวต่างชาติที่ผ่านการรับรองโดยสถาบัน โดยใช้คอนเซ็ปการสอนจากต่างประเทศที่รับประกันว่าเรียนแล้วจะเห็นความแตกต่างใน 3 เดือน Globish Academia ก็เพิ่งได้คุณตัน ภาสกรนทีมาเป็นหนึ่งผู้ร่วมลงทุน ช่วยสนับสนุนธุรกิจการศึกษาหน้าใหม่เจ้านี้อีกด้วย
เห็นไหมว่าธุรกิจ EdTech ในไทยแม้จะมีความคล้ายคลึงกันอยู่บ้างแต่ก็มีจุดขายที่น่าสนใจไม่เหมือนกัน สำหรับคนที่คิดอยากจะลงทุนด้าน EdTech ตอนนี้ยังมีช่องทางในการลงทุนอีกมาก ไม่จำเป็นว่าต้องเป็นธุรกิจการเรียนการสอนในด้านวิชาการอย่างเดียวอาจจะเป็นความรู้ที่เป็นประโยชน์ด้านอื่นด้วยก็ได้ เพราะไม่ว่าจะผ่านไปนานแค่ไหน “ความรู้” ก็ยังเป็นสิ่งที่ทุกคนต้องมีติดตัวอยู่เสมอ รูปแบบของการเรียนที่เปลี่ยนไป อาจจะสร้างธุรกิจแบบใหม่ที่น่าสนใจให้เกิดขึ้นอีกในอนาคต แล้วมาดูกันว่าในปีหน้า ห้องเรียนของเราจะมีของเล่นชิ้นใหม่อะไรให้แปลกใจกันอีกบ้าง
sources :
http://www.prachachat.net/news_detail.php?newsid=1468552133
https://elearningindustry.com/edtech-trends-and-challenges-in-2017
http://www.cblohm.com/2017/05/09/virtual-reality-transform-education-ed-tech-business-ready/
http://www.businessinsider.com/internet-of-things-education-2016-9
http://www.gartner.com/newsroom/id/3598917
https://www.kasikornresearch.com/th/k-econanalysis/pages/ViewSummary.aspx?docid=36336
http://www.bangkokbiznews.com/news/detail/589590
http://www.manager.co.th/AstvWeekend/ViewNews.aspx?NewsID=9600000043266
https://techsauce.co/report/thailand-tech-startup-ecosystem%E2%80%8B-q1-2017/