จุดจบของราชวงศ์หมิง : ใครจะคิดเพียงต้นไม้ท้ายวัง
ใครที่ไปเที่ยว “กู้กง” หรือ “พระราชวังหลวง” ของจีน ที่กรุงปักกิ่ง จะสังเกตเห็นว่าด้านหลังพระราชวังหลวงจะมีเนินเขาอยู่ลูกหนึ่งและมี “ถะ” หรือ “พระเจดีย์จีน” อยู่บนยอดเขาแห่งนั้น เนินเขาแห่งนี้มีชื่อว่าเขา “จิ่งซาน”
แท้จริงแล้วในสมัยโบราณภูเขาลูกนี้อยู่ภายในพระราชวังหลวง ถือว่าเป็นส่วนหนึ่งส่วนเดียวกับพระราชวัง แต่มีสถานะเป็น “สวนหลวง” หรือ “พระราชอุทยานหลวง” แต่ปัจจุบันมีถนนตัดคั่นแยกส่วนกันกลายเป็นสวนสาธารณะ และหากใครต้องการเข้าไปก็ต้องเสียค่าเข้าชมแยกต่างหากจาก “กู้กง”
เจดีย์จีนบนยอดเขาแห่งนี้มีประวัติว่าสร้างขึ้นในรัชสมัยจักรพรรดิ “เฉียนหลง” ปัจจุบันด้านบนมีพระพุทธรูปประดิษฐานอยู่ภายใน แต่องค์พระเป็นของสร้างขึ้นใหม่เมื่อราว ๒๐ ปีมานี้ แทนองค์เดิมที่ถูกทำลาย (ส่วนใหญ่จีนอ้างว่าถูกทำลายโดยชาติตะวันตกทั้ง ๘ ประเทศที่เข้ามารุกรานในปลายราชวงศ์ชิง) แต่สิ่งที่ผู้เขียนจะนำเสนอในที่นี้ไม่ใช่พระเจดีย์จีนแต่ประการใด
สิ่งที่น่าสนใจทางประวัติศาสตร์ของเนินเขาแห่งนี้คือบริเวณต้นไม้เชิงเขาที่จักรพรรดิองค์สุดท้ายของราชวงศ์หมิง (เหม็ง) ทรงผูกพระศอปลงพระชนม์ ปิดฉากจักรพรรดิจีนชาติฮั่นองค์สุดท้าย ก่อนการเข้ามาของจักรพรรดิชาวแมนจูในอีกไม่กี่วันต่อมา
แม้กระนั้น “จักรวรรดิ” ราชวงศ์หมิงก็มิใช่ถูกทำลายจากแมนจูแต่เพียงอย่างเดียว เพราะแท้จริงแล้วเหตุที่จักรพรรดิองค์นี้ต้องทรงปลงพระชนม์ก็มาจากกบฏชาวฮั่นนั่นเอง กบฏกลุ่มนี้อยู่ภายใต้การนำของ “หลี่จื้อเฉิง”
เมื่อกองทัพของหลี่จื้อเฉิงเคลื่อนพลเข้าปักกิ่ง ฮ่องเต้หมิงพระนาม “เฉิงจง” ได้เสด็จไปทอดพระเนตรกองทัพของหลี่จื้อเฉิงกำลังบุกเข้ามาในพระนครหลวงปักกิ่ง พระองค์ทรงตกพระทัยที่ถูกขันทีหลอกลวง จึงเสด็จออกจากพระราชวังไปยังเนินเขาจิ่งซาน
พระองค์โปรดให้พระมเหสีเสวยยาพิษ จากนั้นพระองค์ทรงฉีกฉลองพระองค์สีขาวซึ่งเป็นแพรออกมาชิ้นหนึ่ง แล้วทรงพระอักษรสารภาพ ดังที่ทวีป วรดิลก ได้แปลไว้ว่า
“เรา, ผู้ต่ำต้อยด้อยคุณธรรม เป็นคนที่น่าเหยียดหยามที่สุดในบรรดาคนที่น่าเหยียดหยามทั้งหลาย เราคือผู้ที่เรียกร้องให้ซั่งตี้เทพเจ้าสูงสุดได้ระบายความพิโรธของพระองค์ลงมายังเศียรของเรา เสนาบดีหลอกลวงเรา เราเต็มไปด้วยความอัปยศอดสูเมื่อคิดว่าจะต้องไปเผชิญหน้ากับบรรพบุรุษ เราได้ถอดมงกุฎออกจากเศียรแล้ว เกศาของเราสยายลงมาปรกหน้า รอคอยอยู่แต่ว่า เมื่อไรพวกกบฏจะมาสับร่างเป็นชิ้นๆ ขออย่าให้พวกกบฏทำให้ราษฎรต้องเดือดร้อนเลย…”
พระเจ้าเฉิงจงฮ่องเต้เสด็จหนีได้เพียงเนินเขาจิ่งซานท้ายพระราชวังเท่านั้น จะด้วยขัตติยมานะหรือไม่ก็ตาม และแล้วพระองค์ก็ทรงผูกพระศอปลงพระชนม์ที่ใต้ต้นสนเชิงเขาจิ่งซานนี้เอง
ปัจจุบันบริเวณต้นสนต้นเดิมยังคงอยู่ แต่สนต้นเดิมได้ตายไปแล้ว หากทางจีนได้นำต้นใหม่มาปลูกแทนในตำแหน่งเดิม และปักป้ายแนะนำสถานที่ไว้ด้วยว่าที่นี่คือ “ที่ซึ่งพระเจ้าเฉิงจงฮ่องเต้ ฮ่องเต้องค์สุดท้ายของราชวงศ์หมิงทรงผูกพระศอปลงพระชนม์หลังจากที่กองทัพหลี่จื้อเฉิงตีเมืองปักกิ่งได้”
นี่คือ “จุดจบของราชวงศ์หมิง” ที่ชาวฮั่นปกครองชาวฮั่นด้วยกันเองเป็นยุคสุดท้าย ก่อนที่จะตกอยู่ภายใต้การปกครองของราชวงศ์ชิง ซึ่งเป็นแมนจู ไม่ใช่ฮั่น