ส่องโอกาสและความหวัง ‘เด็กจบใหม่’ ตลาดแรงงานเน้นรับมีประสบการณ์
The Bangkok Insight
อัพเดต 22 ก.พ. 2568 เวลา 02.24 น. • เผยแพร่ 22 ก.พ. 2568 เวลา 02.24 น. • The Bangkok Insightทีดีอาร์ไอ วิเคราะห์ตลาดแรงงานจากประกาศรับสมัครงาน พบส่วนใหญ่เน้นรับคนมีประสบการณ์ 1-2 ปี ส่วนผู้ไม่มีประสบการณ์ เปิดรับเพียง 22% ส่วนใหญ่เป็นงานพื้นฐาน แนะ รัฐ-สถานศึกษา ส่งเสริมการฝึกงาน
ทีม Big Data สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) เปิดผลวิเคราะห์สถานะความต้องการแรงงาน และทักษะของแรงงานที่นายจ้างต้องการใน โครงการพัฒนาระบบวิเคราะห์ข้อมูลด้วย Large Language Models (LLMs) เพื่อการใช้ประโยชน์ในการพัฒนากำลังคนสมรรถนะสูงฯ สนับสนุนโดยหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนากำลังคน และทุนด้านการพัฒนาสถาบันอุดมศึกษา การวิจัยและการสร้างนวัตกรรม (บพค.) โดยรวบรวมประกาศรับสมัครงานออนไลน์จาก 23 เว็บไซต์ในไตรมาสที่ 4 ของปี 2567
คณะผู้วิจัยได้จำแนกประกาศรับสมัครงานออกเป็น 3 กลุ่ม คือ 1. กลุ่มที่ไม่ต้องการประสบการณ์หรือ อาจจะเรียกว่าเป็นตำแหน่งระดับ entry-level ซึ่งเป็นตำแหน่งงานที่ผู้สำเร็จการศึกษาใหม่สามารถสมัครได้ 2. กลุ่มที่ต้องการประสบการณ์ขั้นต่ำ 1-2 ปีหรืออาจเรียกว่าเป็นตำแหน่งงานตำแหน่งระดับจูเนียร์ ซึ่งต้องการผู้สมัครที่มีประสบการณ์มาบ้าง และ 3. กลุ่มที่ต้องการประสบการณ์ขั้นต่ำ 3 ปีขึ้นไป ในตำแหน่งสูงกว่าระดับจูเนียร์
ในภาพรวม มีประกาศรับสมัครงานออนไลน์ที่จัดเก็บมาได้ในไตรมาสที่ 4 ปี 2567 จำนวน 221,339 ตำแหน่ง และเมื่อจำแนกตำแหน่งงานเป็น 3 กลุ่มข้างต้น พบว่าตำแหน่งงานส่วนใหญ่เป็นระดับจูเนียร์ โดยมีจำนวนมากถึง 84,669 ตำแหน่ง หรือคิดเป็น 38.3% ของประกาศฯ ทั้งหมด
รองลงมาคือ ตำแหน่งงานที่ต้องการประสบการณ์ 3 ปีขึ้นไป จำนวน 54,877 ตำแหน่ง (24.8%) และตำแหน่งงานระดับ entry-level ที่ไม่ต้องการประสบการณ์ 49,366 ตำแหน่ง (22.3%) นอกจากนั้น ยังมีตำแหน่งงานประกาศที่ไม่ระบุความต้องการประสบการณ์อีกจำนวน 32,427 ตำแหน่ง (14.7%)
จากข้อมูลจะเห็นได้ว่า แม้จะมีตำแหน่งงานที่ไม่ต้องการประสบการณ์ทำงาน 49,366 ตำแหน่ง (22.3%) แต่ตำแหน่งงานส่วนใหญ่ในประกาศรับสมัครออนไลน์ก็ยังต้องการผู้สมัครที่มีประสบการณ์ทำงาน โดยมีตำแหน่งงานที่ต้องการประสบการณ์ทำงานถึง 139,546 ตำแหน่ง (63.1%) ซึ่งสะท้อนว่าตำแหน่งงานส่วนใหญ่ต้องการผู้สมัครที่มีความรู้ ทักษะ และความเข้าใจในการทำงานจริง
อย่างไรก็ตาม ความต้องการดังกล่าวไม่ได้เหมือนกันหมดในทุกระดับการศึกษา หรือในทุกรายกลุ่มอาชีพ โดยเมื่อพิจารณาความต้องการด้านประสบการณ์โดยจำแนกตามระดับการศึกษา พบว่าตำแหน่งงานที่ต้องการผู้มีระดับการศึกษาสูงมีแนวโน้มที่จะต้องการประสบการณ์ทำงานสูงขึ้นด้วย ดังนี้
ตำแหน่งงานระดับปริญญาตรี ส่วนใหญ่กว่า 78.6% เป็นตำแหน่งงานที่ต้องการประสบการณ์ โดยมีตำแหน่งงานที่ต้องการประสบการณ์ขั้นต่ำ 1-2 ปี จำนวน 43,003 ตำแหน่ง (คิดเป็น 40% ของตำแหน่งงานระดับปริญญาตรี) และมีตำแหน่งงานที่ต้องการประสบการณ์ขั้นต่ำ 3 ปีขึ้นไป 41,517 ตำแหน่ง (38.6%) ในขณะที่มีตำแหน่งระดับ entry-level เพียง 18,022 ตำแหน่ง (16.8%)
ตำแหน่งงานระดับอาชีวศึกษา ทั้ง ปวช. และ ปวส. ซึ่งเป็นตำแหน่งงานที่ต้องใช้ทักษะอาชีพ พบว่ามีความต้องการประสบการณ์ต่ำกว่าในระดับปริญญาตรี โดยประมาณครึ่งหนึ่งเป็นตำแหน่งงานที่ต้องการประสบการณ์ขั้นต่ำ 1-2 ปี (6,434 ตำแหน่งในระดับ ปวช. หรือคิดเป็น 48.3% ของตำแหน่งงาน ปวช. ทั้งหมด และ 11,524 ตำแหน่งในระดับ ปวส. หรือคิดเป็นสัดส่วน 51.4%)
ในขณะเดียวกัน ตำแหน่งงานในระดับอาชีวศึกษาที่ไม่ต้องการประสบการณ์มีสัดส่วนสูงกว่าตำแหน่งงานในระดับปริญญาตรีที่ไม่ต้องการประสบการณ์อย่างมีนัยสำคัญ โดยในระดับ ปวช. มีตำแหน่งงานที่ไม่ต้องการประสบการณ์ทำงาน 32.4% และในระดับ ปวส. มีตำแหน่งงานที่ไม่ต้องการประสบการณ์ทำงาน 28.0% ซึ่งสูงกว่าในระดับปริญญาตรี ซึ่งมีสัดส่วนตำแหน่งงานระดับปริญญาตรีที่ไม่ต้องการประสบการณ์ทำงานเพียง 16.8%
นอกจากนั้น ในระดับอาชีวศึกษา มีความต้องการผู้สมัครที่มีประสบการณ์ขึ้นต่ำ 3 ปีขึ้นไปเพียง 7.3% ในระดับ ปวช. และ 11.9% ในระดับ ปวส. ซึ่งต่ำมากเมื่อเทียบกับสัดส่วนงานในระดับปริญญาตรีที่ต้องการประสบการณ์ขึ้นต่ำ 3 ปี ขึ้นไป (38.6%)
ในระดับมัธยมศึกษาปีที่ 6 มีตำแหน่งงานเปิดใหม่จำนวน 17,230 ตำแหน่ง (7.8% ของประกาศทั้งหมด) ส่วนใหญ่เป็นตำแหน่งที่ไม่ต้องการประสบการณ์ จำนวน 10,192 ตำแหน่ง (59.2% ของประกาศฯ ในระดับ ม.6) ซึ่งเป็นสัดส่วนที่สูงกว่าทั้งระดับปริญญาตรีและระดับอาชีวศึกษามาก ในขณะที่มีตำแหน่งที่ต้องการประสบการณ์ 3 ปีขึ้นไปเพียง 4.4% เท่านั้น โดยงานในกลุ่มนี้มักเป็นงานที่เป็นงานที่เน้นทักษะพื้นฐาน เช่น งานบริการ พนักงานขับรถ พนักงานคลังสินค้า หรืองานที่ใช้แรงงานทั่วไปอื่น ๆ
เมื่อพิจารณาความต้องการด้านประสบการณ์โดยจำแนกตามกลุ่มอาชีพ พบว่าสามารถแบ่งกลุ่มอาชีพได้ 3 กลุ่มหลัก ดังนี้
กลุ่มแรก คือกลุ่มอาชีพที่มีความต้องการประสบการณ์สูง โดยเฉพาะงานด้านการจัดการ ซึ่งมีตำแหน่งงานที่ต้องการประสบการณ์ขั้นต่ำ 3 ปีขึ้นไปสูงถึง 19,143 ตำแหน่ง หรือคิดเป็นสัดส่วน 56.1% และมีสัดส่วนตำแหน่งงานที่ไม่ต้องการประสบการณ์ทำงานเพียง 8.7% เท่านั้น
อย่างไรก็ตาม แม้ว่าจะมีสัดส่วนตำแหน่งงานระดับ entry-level น้อย แต่ก็อาจจะไม่ได้หมายความว่างานในกลุ่มอาชีพนี้จะมีปัญหาในการรับคน เพราะอาจรับคนที่สามารถย้ายข้ามสายงานได้ เช่น จากวิศวกรที่มีประสบการณ์สูงมาเป็นผู้จัดการ เป็นต้น ซึ่งจะต่างจากงานวิชาชีพอื่นๆ ขณะที่งานด้านกฎหมายก็มีความต้องการประสบการณ์ขั้นต่ำ 3 ปีขึ้นไปสูงถึง 45.3% และมีตำแหน่งงานไม่ต้องการประสบการณ์ทำงานเพียง 12.7%
กลุ่มที่สอง เป็น กลุ่มวิชาชีพที่ต้องใช้ทักษะและความรู้เฉพาะทาง ได้แก่ งานธุรกิจและการเงิน งานด้านคอมพิวเตอร์และคณิตศาสตร์ และงานด้านสถาปัตยกรรมและวิศวกรรม กลุ่มอาชีพนี้มีสัดส่วนของตำแหน่งที่ต้องการประสบการณ์สูง กล่าวคือ มีสัดส่วนตำแหน่งงานที่ต้องการประสบการณ์ขั้นต่ำ 1-2 ปี ประมาณ 36-40% และมีสัดส่วนของตำแหน่งที่ต้องการประสบการณ์ขั้นต่ำ 3 ปีขึ้นไปประมาณ 33-35% ในขณะที่มีตำแหน่งงานที่ไม่ต้องการประสบการณ์ค่อนข้างน้อย (ประมาณ 15-18%) ซึ่งอาจจะทำให้เกิดปัญหาผู้สำเร็จการศึกษาใหม่ไม่สามารถหางานในกลุ่มวิชาชีพเหล่านี้ได้
กลุ่มที่สาม เป็น กลุ่มอาชีพที่มีการเปิดรับผู้ไม่มีประสบการณ์ในสัดส่วนที่สูง โดยเฉพาะงานด้านสนับสนุนงานออฟฟิศและงานธุรการ (32.8%) งานด้านการขาย (32.1%) และงานด้านการติดตั้ง การบำรุงรักษา และการซ่อมแซม (30.2%) นอกจากนี้ แม้ในตำแหน่งงานที่ต้องการประสบการณ์ ก็จะพบว่ากลุ่มอาชีพเหล่านี้มีส่วนใหญ่ต้องการประสบการณ์ขึ้นต่ำ 1-2 ปี (ประมาณ 41-44% ของตำแหน่งงานในกลุ่มอาชีพทั้งหมด) และมีความต้องการผู้มีประสบการณ์ขั้นต่ำ 3 ปีขึ้นไปเพียง 8-13%
แนะรัฐ-สถานศึกษา ส่งเสริมการฝึกงาน
จากที่กล่าวไปข้างต้น เพื่อลดปัญหาช่องว่างระหว่างผู้ที่สำเร็จการศึกษาแต่ยังขาดประสบการณ์การทำงาน กับความต้องการของนายจ้างซึ่งระบุว่างานกว่า 38.3% ต้องการผู้มีประสบการณ์ขั้นต่ำ 1-2 ปี รัฐบาลควรพิจารณาส่งเสริมการฝึกงานสำหรับผู้ที่เพิ่งสำเร็จการศึกษาที่ยังไม่เคยมีประสบการณ์ทำงานมาก่อน (internship หรือ traineeship) โดยอาจศึกษาแนวทางในต่างประเทศ และร่วมหารือกับผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่าย เพื่อให้สามารถออกแบบมาตรการที่สามารถใช้แก้ไขปัญหาได้อย่างเหมาะสม
นอกจากนี้ รัฐบาลควรส่งเสริมให้สถานศึกษาจัดการเรียนการสอนในรูปแบบทวิภาคีหรือสหกิจศึกษามากขึ้น เพื่อเปิดโอกาสให้นักศึกษาได้มีประสบการณ์ทำงานอย่างเข้มข้นในสาขาอาชีพที่เรียนมา ซึ่งจะช่วยเพิ่มโอกาสในการหางาน และช่วยให้ผู้สำเร็จการศึกษาสามารถปรับตัวเข้าสู่โลกของการทำงานได้ราบรื่นมากขึ้น
10 อันดับอุตสาหกรรมที่ประกาศรับสมัครงานมากที่สุด
จากการจำแนกประกาศรับสมัครงานออนไลน์ตามประเภทกลุ่มอุตสาหกรรม โดยอ้างอิงข้อมูลการจดทะเบียนบริษัทของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า และมาตรฐานอุตสาหกรรมประเทศไทย ปี 2552 (TSIC) ผลการวิเคราะห์พบว่า 10 อันดับแรกของกลุ่มอุตสาหกรรมที่มีความต้องการแรงงานมากที่สุด ได้แก่
- การขายส่งและขายปลีก 39,970 ตำแหน่ง (18.1%)
- การผลิต 26,869 ตำแหน่ง (12.1%)
- กิจกรรมการบริหารและบริการสนับสนุน 22,854 ตำแหน่ง (10.3%)
- กิจกรรมวิชาชีพวิทยาศาสตร์และกิจกรรมทางวิชาการ 15,821 ตำแหน่ง (7.1%)
- ที่พักแรมและบริการอาหาร 14,465 ตำแหน่ง (6.5%)
- กิจกรรมทางการเงินและการประกันภัย 12,789 ตำแหน่ง (5.8%)
- การก่อสร้าง 7,344 ตำแหน่ง (3.3%)
- ข้อมูลข่าวสารและการสื่อสาร 7,245 ตำแหน่ง (3.3%)
- กิจกรรมเกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ 7,102 ตำแหน่ง (3.2%)
- การขนส่งและสถานที่เก็บสินค้า 4,583 ตำแหน่ง (2.1%)
- กลุ่มอุตสาหกรรมอื่นๆ มีทั้งหมด 4,093 ตำแหน่ง (1.8%) โดยประกอบไปด้วยหน่วยงานราชการ มูลนิธิ สหกรณ์ และ บริษัทต่างประเทศ และมีประกาศรับสมัครงานที่ไม่ระบุกลุ่มอุตสาหกรรมจำนวน 48,281 ตำแหน่ง (21.8%)
10 อันดับอาชีพที่มีการประกาศรับสมัครงานมากที่สุด
เมื่อจำแนกประกาศรับสมัครงานออนไลน์ตามกลุ่มอาชีพที่ระบุในประกาศ โดยอ้างอิงฐานข้อมูลกลุ่มอาชีพจากสหรัฐอเมริกา (O*NET) พบว่า 10 กลุ่มอาชีพที่มีจำนวน
ประกาศรับสมัครงานมากที่สุด
- การขายและงานที่เกี่ยวข้อง 41,573 ตำแหน่ง (18.8%)
- การจัดการ 34,107 ตำแหน่ง (15.4%)
- ธุรกิจและการเงิน 33,483 ตำแหน่ง (15.1%)
- สนับสนุนงานออฟฟิศและงานธุรการ 26,766 ตำแหน่ง (12.1%)
- คอมพิวเตอร์และคณิตศาสตร์ 16,022 ตำแหน่ง (7.2%)
- สถาปัตยกรรมและวิศวกรรม 12,107 ตำแหน่ง (5.5%)
- การเตรียมอาหารและงานบริการ 10,249 ตำแหน่ง (4.6%)
- ศิลปะ การออกแบบ ความบันเทิง กีฬา และสื่อ 9,612 ตำแหน่ง (4.3%)
- การติดตั้ง บำรุงรักษา และซ่อมแซม 7,620 ตำแหน่ง (3.4%)
- การขนส่ง 5,475 ตำแหน่ง (2.5%)
- ประกาศงาน 1,191 ตำแหน่ง (0.5%) ที่ไม่สามารถระบุกลุ่มอาชีพได้
ทั้งนี้ประกาศรับสมัครงานในกลุ่มอาชีพเหล่านี้สะท้อนถึงความต้องการแรงงานในตลาดที่หลากหลาย โดยเฉพาะในสาขาการขาย การจัดการ และธุรกิจการเงินที่มีการจ้างงานสูงที่สุด
จำนวนตำแหน่งงานเปิดใหม่ตามวุฒิการศึกษา
เมื่อจำแนกประกาศรับสมัครงานออนไลน์ตามวุฒิการศึกษาขั้นต่ำที่ระบุในประกาศรับสมัครงาน พบว่ามีประกาศรับสมัครงานวุฒิการศึกษาระดับปริญญาตรี 107,545 ตำแหน่งงาน (48.6%) ปวส. 22,430 ตำแหน่งงาน (10.1%) มัธยมศึกษาปีที่หก 17,230 ตำแหน่งงาน (7.8%) ปวช. 13,327 ตำแหน่งงาน (6.0%) มัธยมศึกษาปีที่สาม 5,477 ตำแหน่งงาน (2.5%) ไม่จำกัดวุฒิการศึกษา 7,791 ตำแหน่งงาน (3.5%) สูงกว่าปริญญาตรี 1,612 ตำแหน่งงาน (0.7%) และที่ไม่ระบุวุฒิการศึกษามีจำนวน 45,927 ตำแหน่งงาน (20.7%)
จำนวนตำแหน่งงานเปิดใหม่ตามภูมิภาค
เมื่อจำแนกการประกาศรับสมัครงานออนไลน์ตามที่ตั้งของสถานประกอบการ พบว่าพื้นที่ที่มีการเปิดรับสมัครงานมากที่สุดคือกรุงเทพมหานครและปริมณฑล โดยมีจำนวนตำแหน่งงานทั้งหมด 137,290 ตำแหน่ง คิดเป็น 62.0% ของจำนวนตำแหน่งงานทั้งหมด ซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะของการประกาศหางานออนไลน์
รองลงมาคือ ภาคใต้ มีการเปิดรับสมัคร 18,609 ตำแหน่ง (8.4%) ตามด้วยภาคตะวันออก 10,985 ตำแหน่ง (5.0%) ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 6,209 ตำแหน่ง (2.8%) ภาคเหนือ 5,772 ตำแหน่ง (2.6%) ภาคกลาง 3,642 ตำแหน่ง (1.6%) และภาคตะวันตก 2,500 ตำแหน่ง (1.1%) นอกจากนี้ ยังมีตำแหน่งงานที่ไม่สามารถระบุที่ตั้งของสถานที่ทำงานได้จำนวน 36,332 ตำแหน่ง คิดเป็น 16.4% ของตำแหน่งงานทั้งหมด
5 จังหวัดที่มีประกาศรับสมัครงานออนไลน์สูงสุด
ในส่วนของภาพรวมจังหวัดที่มีจำนวนประกาศรับสมัครงานสูงที่สุด ได้แก่ กรุงเทพฯ โดยมีตำแหน่งงานเปิดรับทั้งหมด 113,812 ตำแหน่ง คิดเป็น 61.52% ของงานทั้งหมด รองลงมาคือภูเก็ตที่มี 10,638 ตำแหน่ง (5.75%) สมุทรปราการ 7,221 ตำแหน่ง (3.90%) นนทบุรี 6,105 ตำแหน่ง (3.30%) และชลบุรี 5,057 ตำแหน่ง (2.73%)
5 ทักษะที่ตลาดแรงงานต้องการมากที่สุด
ภาพประกอบที่ 9 แสดงทักษะที่เป็นที่ต้องการมากที่สุด 5 อันดับแรก
บทความโดย : ทีมวิจัย โครงการวิเคราะห์การประกาศหางานออนไลน์ ดร.ทศพล ป้อมสุวรรณ, วินิทร เธียรวณิชพันธุ์, นรินทร์ ธนนิธาพร, เพ็ญพิชา ผาณิตพิเชฐวงศ์ และวิไลลักษณ์ มีสวัสดิ์ นักวิจัยด้าน Big Data ทีดีอาร์ไอ
อ่านข่าวเพิ่มเติม
- ยักษ์แห่ลงทุนดาต้าเซ็นเตอร์ โอกาสผู้ประกอบการไทย แนะ 4 แนวทางปรับตัว
- เริ่ม 1 มี.ค.นี้! 'เกาหลีใต้' จำกัดจำนวน-ชนิด 'พาวเวอร์แบงก์' นำขึ้นเครื่องบิน
- สมัครด่วน! ทำงานเกษตรตามฤดูกาลเกาหลี 50 อัตรา เงินเดือนเฉียด 5 หมื่น ภายใน 23 ม.ค.นี้เท่านั้น
ติดตามเราได้ที่