เวลานอนควรตั้งพัดลมเป่าไปทาง "หัว" หรือ "เท้า"? คำตอบจากแพทย์ทำเอาหลายคนประหลาดใจ

รู้แล้วรีบเปลี่ยนด่วน! เปิดพัดลมจ่อหน้า-ท้ายทอยตอนนอน แพทย์เตือนระวังภัยเงียบทำร่างกายพัง

ในค่ำคืนที่อากาศร้อนอบอ้าว หลายคนมักมีพฤติกรรมตั้งพัดลมไว้ข้างหัวเตียง แล้วจ่อลมแรงๆ เข้าหาใบหน้า คอ หรือหน้าอกโดยตรงเพื่อให้รู้สึกเย็นสบายและหลับง่ายขึ้น ขณะที่บางคนเลือกที่จะตั้งพัดลมไว้ที่ปลายเตียงแล้วเป่าไล่ขึ้นมาจากทางเท้า เพราะเชื่อว่าวิธีนี้ "ปลอดภัยและเป็นอันตรายน้อยกว่า"

ทว่าในความเป็นจริง ข้อมูลและคำแนะนำทางการแพทย์ชี้ชัดว่า ประเด็นสำคัญไม่ใช่แค่การเลือกว่าจะเป่าไปทาง "หัว" หรือ "เท้า" แต่หัวใจหลักคือ "การไม่ปล่อยให้ลมที่แรงและเย็นเป่าปะทะร่างกายจุดใดจุดหนึ่งคงที่เป็นเวลานาน" โดยเฉพาะในยามที่ร่างกายหลับลึก

อย่าหาทำ! เปิดพัดลมจ่อหน้า หัว และท้ายทอยโดยตรง

ในบรรดาอวัยวะทั้งหมดของร่างกาย พื้นที่บริเวณศีรษะ ใบหน้า และท้ายทอย คือจุดที่ผู้เชี่ยวชาญทางการแพทย์เตือนอย่างจริงจังว่า "ควรหลีกเลี่ยง" ไม่ให้ลมจากพัดลมเป่าเข้าหาโดยตรงขณะนอนหลับ

โรงพยาบาลบัดไม (Bach Mai Hospital) เคยให้คำแนะนำไว้ว่า ในช่วงที่อากาศร้อนจัด ไม่ควรเปิดพัดลมหรือเครื่องปรับอากาศให้ลมเย็นเป่าปะทะใบหน้าหรือท้ายทอยตรงๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังช่วงที่ร่างกายเพิ่งเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิอย่างกะทันหัน

เนื่องจากในขณะที่เราหลับ ร่างกายจะอยู่ในสภาวะพักผ่อน ความสามารถในการตอบสนองต่อความเย็นหรือกระแสลมจะต่ำกว่าตอนตื่น หากนอนจ่อพัดลมในลักษณะนี้ติดต่อกันหลายชั่วโมง ตื่นมาคุณอาจต้องเจอกับอาการจมูกและคอแห้งผาก ปวดเมื่อยคอบ่าไหล่ หรือตาแห้งระคายเคือง

นอกจากนี้ สถาบันการแพทย์ระดับโลกอย่าง Mayo Clinic ยังแนะนำผู้ที่มีอาการตาแห้งว่า ไม่ควรปล่อยให้ลมจากพัดลมหรือแอร์เป่าเข้าตาโดยตรง เช่นเดียวกับ Cleveland Clinic ที่อ้างอิงคำแนะนำของ ดร.ไมเคิล เบนนิงเกอร์ (Dr. Michael Benninger) ที่ระบุว่า ควรตั้งพัดลมให้หันไปทิศทางอื่น เพื่อให้พัดลมทำหน้าที่เพียงแค่หมุนเวียนอากาศในห้องและสร้างเสียงเบาๆ (White Noise) ช่วยให้หลับง่าย แต่ลดการปะทะตรงๆ กับคอ จมูก และใบหน้า

แล้วการหันพัดลมไปทาง "เท้า" ดีที่สุดจริงไหม?

หากจำเป็นต้องเลือกเด็ดขาดระหว่างหัวกับเท้า การตั้งพัดลมไว้ที่ปลายเตียงแล้วหันไปทาง "เท้า" ถือเป็นทางเลือกที่ส่งผลเสียต่อสุขภาพน้อยกว่าการเป่าเข้าหาศีรษะและใบหน้าอย่างแน่นอน

อย่างไรก็ตาม นั่นไม่ได้หมายความว่าการเปิดพัดลมเบอร์แรงสุดจ่อเท้าไปตลอดทั้งคืนจะเป็นเรื่องที่ดี

สำนักข่าว VTV สุขภาพ เคยนำเสนอบทวิเคราะห์ของ ดร.เลนน็อกซ์ ฮอโรวิทซ์ (Dr. Len Horovitz) แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคปอดจากโรงพยาบาลเลนน็อกซ์ฮิลล์ ในนิวยอร์ก ซึ่งระบุว่า วิธีเปิดพัดลมตอนนอนที่ดีที่สุดคือ ควรตั้งพัดลมไว้ที่ปลายเท้า ห่างจากตัวประมาณ 3-4 เมตร และต้องเปิดระบบส่าย ( đảo gió ) เสมอ ดร.เลนน็อกซ์ เตือนว่าหากเปิดพัดลมจ่อตัวตรงๆ ลมจะเร่งการระเหยของความชุ่มชื้นในช่องปากและทางเดินจมูก ทำให้ระบบทางเดินหายใจแห้ง และพัดลมยังอาจพัดพาเอาฝุ่นละอองฟุ้งกระจาย ซึ่งไม่เป็นผลดีต่อคนที่เป็นโรคภูมิแพ้

สอดคล้องกับคำแนะนำของ กรมควบคุมโรค ที่ย้ำเตือนในช่วงหน้าร้อนว่า ไม่ควรเปิดพัดลมจ่อตัวใกล้ๆ เป็นเวลานาน โดยเน้นย้ำเรื่องการหลีกเลี่ยงลมปะทะโดยตรง ไม่ได้แยกเจาะจงว่าต้องเป็นหัวหรือเท้า

ในขณะที่ทาง Sleep Foundation ระบุว่า การเปิดพัดลมตอนนอนนั้นค่อนข้างปลอดภัยสำหรับคนทั่วไป แต่สำหรับคนที่มีอาการภูมิแพ้หรือไวต่อเสียง อาจต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะลมพัดลมจะทำให้ฝุ่น ไรฝุ่น หรือละอองเกสรหมุนเวียนอยู่ในห้องตลอดเวลา จนกระตุ้นให้อาการภูมิแพ้กำเริบได้