เปิดร่าง MOU 14 ข้อ สหรัฐ-อิหร่าน จ่อเซ็น 19 มิ.ย. ปลดล็อกเศรษฐกิจ-เปิดฮอร์มุซ

สหรัฐและอิหร่านเตรียมลงนามบันทึกความเข้าใจ หรือ MOU อย่างเป็นทางการในวันที่ 19 มิถุนายน 2569 ที่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ เพื่อเปิดทางสู่การเจรจาสันติภาพระยะ 60 วัน โดยมีเป้าหมายยุติสงครามถาวร เปิดช่องแคบฮอร์มุซ และกำหนดกรอบควบคุมโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน

• สหรัฐ อิหร่าน และพันธมิตรที่เกี่ยวข้อง จะประกาศยุติสงครามอย่างถาวรในทุกสมรภูมิ รวมถึงเลบานอน พร้อมให้คำมั่นว่าจะไม่ใช้กำลัง ไม่คุกคาม และไม่ดำเนินการทางทหารต่อกันอีกในอนาคต
• ทั้งสองฝ่ายจะเคารพอธิปไตย บูรณภาพแห่งดินแดน และไม่แทรกแซงกิจการภายในประเทศของอีกฝ่าย
• ทั้งสองฝ่ายตกลงเข้าสู่การเจรจาเพื่อจัดทำข้อตกลงสันติภาพฉบับสุดท้ายภายใน 60 วัน และสามารถขยายระยะเวลาได้หากเห็นชอบร่วมกัน
• ทันทีที่ลงนาม MOU สหรัฐจะยุติการปิดล้อมทางทะเลต่ออิหร่าน ยกเลิกการขัดขวางการเดินเรือ และฟื้นฟูการสัญจรในช่องแคบฮอร์มุซให้กลับสู่ระดับก่อนสงครามภายใน 30 วัน รวมถึงถอนกำลังทหารออกจากพื้นที่โดยรอบภายใน 30 วันหลังบรรลุข้อตกลงสุดท้าย
• อิหร่านจะดำเนินการเก็บกู้ทุ่นระเบิด ขจัดอุปสรรคทางเทคนิค และฟื้นฟูการเดินเรือระหว่างอ่าวเปอร์เซียกับทะเลโอมานให้กลับสู่ระดับก่อนเกิดสงครามภายใน 30 วัน
• สหรัฐและพันธมิตรในภูมิภาคจะร่วมกันจัดทำแผนฟื้นฟูและพัฒนาเศรษฐกิจอิหร่าน โดยรับประกันเงินทุนอย่างน้อย 300,000 ล้านดอลลาร์ และกำหนดกลไกดำเนินงานภายใน 60 วัน
• สหรัฐจะยุติมาตรการคว่ำบาตรทุกประเภทต่ออิหร่านตามกรอบเวลาที่จะกำหนดในข้อตกลงสุดท้าย รวมถึงมาตรการของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ (UNSC), มาตรการของสำนักงานพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) และมาตรการคว่ำบาตรฝ่ายเดียวของสหรัฐ
• อิหร่านย้ำว่าจะไม่พัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ โดยประเด็นยูเรเนียมเสริมสมรรถนะ วัสดุนิวเคลียร์ และความต้องการด้านพลังงานนิวเคลียร์ทั้งหมด จะถูกกำหนดรายละเอียดในข้อตกลงฉบับสุดท้าย
• ระหว่างที่ยังไม่มีข้อตกลงสุดท้าย อิหร่านจะไม่ขยายโครงการนิวเคลียร์เพิ่มเติม ขณะที่สหรัฐจะไม่ออกมาตรการคว่ำบาตรใหม่หรือเพิ่มกำลังทหารในภูมิภาค
• กระทรวงการคลังสหรัฐจะออกใบผ่อนผัน (Waiver) ให้อิหร่านสามารถส่งออกน้ำมันดิบ ผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี และอนุพันธ์ต่าง ๆ รวมถึงธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับธนาคาร ประกันภัย และการขนส่ง ได้ทันทีหลังการลงนาม
• สหรัฐจะทยอยปล่อยเงินทุนและทรัพย์สินของอิหร่านที่ถูกอายัดหรือจำกัดการเข้าถึง ให้สามารถนำมาใช้ได้อย่างเต็มรูปแบบ โดยจะออกใบอนุญาตและการอนุมัติที่จำเป็นทั้งหมด
• สหรัฐและอิหร่านจะร่วมกันจัดตั้งกลไกตรวจสอบและติดตามผล เพื่อรับรองว่าทั้งสองฝ่ายปฏิบัติตามพันธกรณีและเงื่อนไขของข้อตกลงอย่างต่อเนื่อง
• เมื่อเริ่มดำเนินการตามข้อ 4, 5, 10 และ 11 แล้ว ทั้งสองฝ่ายจะเข้าสู่การเจรจาเฉพาะประเด็นที่เหลือ เพื่อจัดทำข้อตกลงฉบับสมบูรณ์
• ข้อตกลงฉบับสุดท้ายจะถูกเสนอให้คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติรับรองผ่านมติที่มีผลผูกพันทางกฎหมายระหว่างประเทศ เพื่อสร้างหลักประกันในการบังคับใช้ข้อตกลงในระยะยาว

สำนักข่าวบลูมเบิร์กรายงานว่า ร่าง MOU ดังกล่าวประกอบด้วยสาระสำคัญ 14 ข้อ ครอบคลุมตั้งแต่การยุติการสู้รบในทุกสมรภูมิ การไม่ใช้กำลังระหว่างกัน การเคารพอธิปไตยของแต่ละฝ่าย ไปจนถึงการผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตรและการฟื้นฟูเศรษฐกิจอิหร่านครั้งใหญ่

หนึ่งในประเด็นสำคัญของร่างข้อตกลง คือ สหรัฐจะยุติการปิดล้อมทางทะเลต่ออิหร่าน ยกเลิกการขัดขวางการเดินเรือ และเร่งฟื้นฟูการสัญจรในช่องแคบฮอร์มุซให้กลับสู่ระดับก่อนสงครามภายใน 30 วัน หลังการลงนาม MOU ขณะที่อิหร่านจะดำเนินการเก็บกู้ทุ่นระเบิด ขจัดอุปสรรคทางเทคนิค และฟื้นฟูเส้นทางเดินเรือระหว่างอ่าวเปอร์เซียกับทะเลโอมาน

ร่าง MOU ยังระบุว่า สหรัฐและพันธมิตรในภูมิภาคจะร่วมกันจัดทำแผนฟื้นฟูและพัฒนาเศรษฐกิจอิหร่าน โดยรับประกันเงินทุนอย่างน้อย 300,000 ล้านดอลลาร์ พร้อมกำหนดกลไกดำเนินงานภายใน 60 วัน

ในด้านมาตรการคว่ำบาตร สหรัฐจะยุติมาตรการคว่ำบาตรทุกประเภทต่ออิหร่านตามกรอบเวลาที่จะกำหนดในข้อตกลงฉบับสุดท้าย ทั้งมาตรการของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ มาตรการที่เกี่ยวข้องกับสำนักงานพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ และมาตรการคว่ำบาตรฝ่ายเดียวของสหรัฐ

นอกจากนี้ กระทรวงการคลังสหรัฐจะออกใบผ่อนผันให้อิหร่านสามารถส่งออกน้ำมันดิบ ผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี และธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับธนาคาร ประกันภัย และการขนส่งได้ทันทีหลังการลงนาม รวมถึงทยอยปล่อยเงินทุนและทรัพย์สินของอิหร่านที่ถูกอายัดหรือจำกัดการเข้าถึง

ฝั่งอิหร่านยืนยันว่าจะไม่พัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ โดยประเด็นยูเรเนียมเสริมสมรรถนะ วัสดุนิวเคลียร์ และความต้องการด้านพลังงานนิวเคลียร์ทั้งหมด จะถูกกำหนดรายละเอียดในข้อตกลงฉบับสุดท้าย ระหว่างที่ยังไม่มีข้อตกลงสุดท้าย อิหร่านจะไม่ขยายโครงการนิวเคลียร์เพิ่มเติม ขณะที่สหรัฐจะไม่ออกมาตรการคว่ำบาตรใหม่หรือเพิ่มกำลังทหารในภูมิภาค

ทั้งสองฝ่ายยังเตรียมจัดตั้งกลไกตรวจสอบและติดตามผล เพื่อรับรองว่าการดำเนินการตามข้อตกลงเป็นไปตามเงื่อนไขอย่างต่อเนื่อง และเมื่อเข้าสู่การเจรจาข้อตกลงฉบับสมบูรณ์แล้ว จะเสนอให้คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติรับรองผ่านมติที่มีผลผูกพันทางกฎหมายระหว่างประเทศ

โดยภาพรวม ร่าง MOU ฉบับนี้ถือเป็นข้อเสนอที่อาจเปลี่ยนสมดุลเศรษฐกิจและภูมิรัฐศาสตร์ในตะวันออกกลางอย่างมีนัยสำคัญ เพราะหากเกิดขึ้นจริง อิหร่านจะกลับเข้าสู่ตลาดพลังงานโลกอีกครั้ง ได้รับการปลดล็อกทรัพย์สินที่ถูกอายัด และได้รับแผนสนับสนุนเศรษฐกิจขนาดใหญ่ ขณะที่สหรัฐต้องการแลกกับการยุติความขัดแย้ง การเปิดเส้นทางเดินเรือสำคัญของโลก และหลักประกันว่าอิหร่านจะไม่พัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ในอนาคต