การขับรถชิดซ้ายกับชิดขวาของประเทศต่าง ๆ มีที่มาจากไหน?
จากการสำรวจประเทศและดินแดนต่าง ๆ ที่อยู่ทั่วโลกพบว่า ดินแดนมากถึง 165 แห่งขับรถชิดขวา ขณะที่อีก 75 แห่งขับรถชิดซ้าย เท่ากับว่าดินแดนบนโลก 69% ขับรถชิดขวา
แน่นอนว่าคำถามสำคัญของเรื่องนี้ก็คือ ที่มาของการขับรถชิดขวากับชิดซ้ายนั้นมาจากไหน
ย้อนกลับไปสมัยโรมัน มีหลักฐานที่บ่งบอกว่า ชาวโรมันมีระบบจราจรแบบชิดซ้าย เพราะชาวโรมันจะใช้มือซ้ายในการบังคับรถม้าหรือเกวียน ส่วนมือขวาใช้จับอาวุธต่อสู้ การปฏิบัติที่ว่านี้ถูกถ่ายทอดต่อมาเป็นเวลาหลายร้อยปี
จนกระทั่งในปี 1773 อังกฤษได้ออกพระราชบัญญัติทางหลวงทั่วไป (General Highways Act of 1773) ที่ทำให้ระบบจราจรชิดซ้ายถูกใช้อย่างเป็นทางการ
อังกฤษยังถ่ายทอดระบบจราจรของตนไปยังดินแดนที่เป็นอาณานิคม นี่จึงเป็นเหตุผลที่ว่า ทำไมประเทศที่เป็นอดีตอาณานิคมของอังกฤษอาทิ ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ แอฟริกาใต้ และอินเดียขับรถชิดซ้าย อย่างไรก็ตามประเทศอย่างฝรั่งเศสและสหรัฐอเมริกา กลับใช้ระบบจราจรชิดขวา
ส่วนเหตุผลที่ฝรั่งเศสใช้ระบบตรงข้ามกับอังกฤษ บ้างก็ว่าเป็นการต่อต้านอิทธิพลของอังกฤษ บ้างก็ว่านโปเลียน โบนาปาร์ต เป็นคนถนัดซ้าย หรือบ้างก็ว่าขุนนางหรือพวกชนชั้นสูงฝรั่งเศสจะขับรถม้าชิดซ้าย ส่วนรถม้าของชาวบ้านทั่วไปจะขับชิดขวา พอเกิดการปฏิวัติ ฝรั่งเศสเลยใช้ระบบชิดขวา
และเมื่อนโปเลียนขยายจักรวรรดิฝรั่งเศสจนครอบคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของยุโรป รวมถึงการล่าอาณานิคมของฝรั่งเศส การจราจรชิดขวาแบบฝรั่งเศสจึงถูกถ่ายทอดไปยังประเทศต่าง ๆ ด้วย
ขณะที่สหรัฐอเมริกา ระบบจราจรชิดขวาเริ่มปรากฏตั้งแต่ศตวรรษที่ 18 เหตุผลแรกก็หนีไม่พ้นเพื่อต่อต้านอังกฤษ แต่เหตุผลที่ดูพอเป็นไปได้ก็คือ รถเกวียนที่ใช้ม้าหลายตัวจะไม่มีที่นั่งให้กับคนขับ โดยคนขับจะต้องขี่ม้าตัวซ้ายมือสุดเพื่อใช้มือขวาข้างที่ถนัดบังคับม้าตัวที่เหลือ ซึ่งการชิดขวาของถนนจะเอื้ออำนวยต่อการบังคับ
นอกจากนี้อุตสาหกรรมรถยนต์ของอเมริกาที่เฟื่องฟูในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 ก็ทำให้การขับรถชิดขวาได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอีก โดยเฉพาะกับรถยนต์ฟอร์ดโมเดล ที (Ford Model T) ที่พวงมาลัยอยู่ด้านซ้ายมือของรถ จึงจำเป็นต้องขับชิดขวา
ดังนั้นจึงพอสรุปได้ว่า ที่มาของระบบจราจรชิดซ้ายกับชิดขวานั้น มาจากอิทธิพลของอังกฤษ ฝรั่งเศส หรืออาจรวมถึงสหรัฐอเมริกา แต่ในบางประเทศก็มีเหตุผลอื่น ๆ ที่น่าสนใจ
อย่างเช่นแคนาดาที่เดิมขับชิดซ้ายตามอังกฤษ แต่เปลี่ยนมาขับชิดขวาเพื่อให้ง่ายต่อการเดินทางกับสหรัฐอเมริกา หรือจะเป็นเมียนมาที่เคยเป็นอาณานิคมของอังกฤษแต่ขับชิดขวา เพื่อลบภาพจำในยุคอาณานิคม
ส่วนไทยของเรานั้น ขับรถชิดซ้ายตามอิทธิพลของอังกฤษ สัณนิษฐานว่าเกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ทางการค้าและการทูตระหว่างไทยกับอังกฤษตั้งแต่ช่วงต้นรัตนโกสินทร์
อ้างอิง
• HISTORY. Why do some countries drive on the left side of the road?. http://bitly.ws/Pz2B
• Business Insider. The surprising reason some countries drive on the left side of the road. http://bitly.ws/Pz2J