"เสด็จสู่สวรรคาลัย" และ "ข้าพระพุทธเจ้า" การใช้ถ้อยคำเพื่อแสดงความอาลัยให้เหมาะสม

"เสด็จสู่สวรรคาลัย" และ "ข้าพระพุทธเจ้า"

แนวทางการใช้ถ้อยคำเพื่อแสดงความอาลัย ให้เหมาะสม

คอลัมน์ "รู้ไว้เผื่อออกสอบ"วันนี้ มีความรู้เรื่องการใช้ราชาศัพท์และแนวทางการใช้ถ้อยคำเพื่อแสดงความอาลัย ให้เหมาะสมมาฝากน้องๆ ชาว Dek-D กันค่ะ

หลังจากแถลงการณ์สำนักพระราชวัง แจ้งข่าวการเสด็จสวรรคตของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง สิริพระชนมายุ 93 พรรษา ซึ่งสำนักงานราชบัณฑิตยสภาและกรมประชาสัมพันธ์ได้เผยแพร่แนวทางการใช้ถ้อยคำเพื่อแสดงความอาลัยให้ถูกต้องเหมาะสม
โดยเฉพาะการใช้วลี “เสด็จสู่สวรรคาลัย"และการใช้ลงท้าย"ข้าพระพุทธเจ้า" ไว้ความว่า

สำนักงานราชบัณฑิตยสภาได้รับคำถามเกี่ยวกับการใช้ราชาศัพท์“เสด็จสู่สวรรคาลัย” ว่าควรต้องมี คำว่า “ส่งเสด็จ” ด้วยหรือไม่ ในเรื่องนี้สำนักงานราชบัณฑิตยสภาได้เคยให้ข้อมูลความหมายวลีดังกล่าวเมื่อครั้ง สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ สิ้นพระชนม์ ว่า

คำว่า"สวรรคาลัย" มีความหมายตาม พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ (ปัจจุบันใช้ พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔) คือ เป็นคำกริยา หมายความว่า ตาย (ใช้แก่เจ้านายชั้นสูง)

ซึ่งไม่ได้หมายถึงการส่งเสด็จไปสู่สวรรค์ ทำให้การใช้คำว่า “สวรรคาลัย” เป็นการสื่อความหมายไม่ถูกต้องนั้น เป็นความเข้าใจที่เกิดจากการแปลตรงตามรูปศัพท์

โดยแท้จริงแล้วคำว่า"สวรรคาลัย”มาจากคำว่า “สวรรค” (สะ-หวัน-คะ)และ "อาลัย” ซึ่งคำว่า “สวรรค, สวรรค์” เป็นคำนาม หมายถึง โลกของเทวดา, เมืองฟ้า คำว่า “อาลัย”ที่เป็นคำนาม มีความหมายว่าที่ อยู่ ที่พัก

ดังนั้น วลี "สู่สวรรคาลัย”จึงหมายถึง สู่ที่อยู่ในสวรรค์สู่ที่พักในสวรรค์ ความหมายรวม ๆ ก็คือสู่สวรรค์ วลี“เสด็จไปสู่สวรรคาลัย” จึงสือความหมายได้ว่า (พระองค์) เสด็จสู่สวรรค์ หรือ (พระองค์) เสด็จสู่ สรวงสวรรค์

อย่างไรก็ตาม ในความเข้าใจของประชาชนทั่วไปนั้นเข้าใจว่า“ส่งเสด็จสู่สวรรคาลัย” หมายถึงส่งเสด็จ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ ไปสู่สรวงสวรรค์ แต่คำถามมีอยู่ ว่า ใช้ได้หรือไม่

ในเรื่องนี้ได้มีการสอบถามความคิดเห็นของ พลตรี หม่อมราชวงศ์ศุภวัฒย์ เกษมศรี ประธาน คณะกรรมการจัดทำหลักเกณฑ์การใช้ราชาศัพท์แห่งราชบัณฑิตยสถาน ศาสตราจารย์พิเศษจำนงค์ ทอง ประเสริฐ ราชบัณฑิต และที่ปรึกษาคณะกรรมการฯ และ อาจารย์จุลทัศน์ พยาฆรานนท์ รองประธานคณะ กรรมการฯ มีความเห็นพ้องกันว่า พระองค์ทรงมีบุญญาบารมีที่จะเสด็จไปสู่สรวงสวรรค์ด้วยพระองค์เอง

ทั้งนี้ หากใช้คำว่า“ส่งเสด็จ”นำหน้าวลี “สู่สวรรคาลัย” อาจทำให้สื่อความหมายได้ว่าประชาชนเป็นผู้ ส่งเสด็จพระองค์ไปสู่สรวงสวรรค์

ดังนั้น หากลดหรือละการใช้คำว่า "ส่ง” ออกไปเหลือ “เสด็จสู่สวรรคาลัย” หรือใช้คำว่า “พระ ผู้เสด็จสู่สวรรคาลัย” ก็จะทำให้ถ้อยคำดูสวยงามและสื่อความหมายใต้ชัดเจนกว่าคำว่า ส่งเสด็จสู่สวรรคาลัย”

ตัวอย่าง

การใช้ถ้อยคำเพื่อแสดงความอาลัยถวายแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในพระบรมโกศ

สถิตอยู่ในใจตราบนิรันดร์

น้อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณเป็นล้นพ้นอันหาที่สุดมิได้

ข้าพระพุทธเจ้า…

เสด็จสู่สวรรคาลัย
ผองพสกนิกรชาวไทยน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณตราบนิจนิรันดร์

ข้าพระพุทธเจ้า…

ปวงพสกนิกรชาวไทยน้อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณตราบนิจนิรันดร์

ข้าพระพุทธเจ้า…

ปวงประชาสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณเป็นล้นพ้นอันหาที่สุดมิได้

ข้าพระพุทธเจ้า…

เสด็จสู่ฟากฟ้าสุราลัย
พระมหากรุณาธิคุณจารึกในใจไทยชั่วกาล

ข้าพระพุทธเจ้า…

สถิตในดวงใจตราบนิจนิรันดร์ น้อมศิระกราน กราบแทบพระยุคลบาท ด้วยสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณเป็นล้นพ้นอันหาที่สุดมิได้

ข้าพระพุทธเจ้า…

พระผู้เสด็จสู่สวรรคาลัย
น้อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณเป็นล้นพ้นอันหาที่สุดมิได้

ข้าพระพุทธเจ้า…

หมายเหตุ หลังคำว่า“ข้าพระพุทธเจ้า”ให้ระบุชื่อบุคคล คณะบุคคล และหน่วยงาน เช่น

ข้าพระพุทธเจ้า นายจงรัก ภักดี

ข้าพระพุทธเจ้า คณะครูและนักเรียน โรงเรียน…..

ข้าพระพุทธเจ้า คณะผู้บริหาร และพนักงาน บริษัท…

บทความแนะนำเกี่ยวกับการใช้ราชาศัพท์

• สรุป! 7 ลำดับอิสริยศักดิ์ พร้อมหลักการใช้คำราชาศัพท์ และทริคจำ 10 รัชกาล