จีนงัดหมัดเด็ด! คุมเข้ม Rare Earth ก่อน Trump–Xi พบกัน จุดไฟศึกเทคโนโลยีโลก
#จีน #ทันหุ้น – สำนักข่าว CNBC รายงานว่า จีนได้เพิ่มความเข้มงวดในการควบคุมการส่งออกแร่ Rare Earth และเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง ขณะเดียวกันก็ห้ามพลเมืองของตนเข้าร่วมในกิจกรรมการทำเหมืองที่ไม่ได้รับอนุญาตในต่างประเทศ ซึ่งเพิ่มความตึงเครียดใหม่ให้กับภาคส่วนที่เป็นหัวใจสำคัญของอำนาจต่อรองทางภูมิรัฐศาสตร์ของจีน
กระทรวงพาณิชย์จีนระบุเมื่อวันพฤหัสบดีว่า ขณะนี้หน่วยงานต่างชาติจะต้องได้รับใบอนุญาตจากปักกิ่งสำหรับการส่งออกผลิตภัณฑ์ใด ๆ ที่มีแร่ Rare Earth ที่มาจากในประเทศมากกว่า 0.1 เปอร์เซ็นต์ หรือผลิตภัณฑ์ที่ผลิตโดยใช้เทคโนโลยีการสกัด การกลั่น การผลิตแม่เหล็ก หรือการรีไซเคิลของจีน
กระทรวงพาณิชย์ระบุว่า เพื่อป้องกัน “การใช้ในทางที่ผิด” ของแร่ Rare Earth ในภาคส่วนทางการทหารและภาคส่วนที่มีความอ่อนไหวอื่น ๆ บริษัทที่เชื่อมโยงกับกองทัพต่างชาติ หรือบริษัทที่ถูกจัดอยู่ในบัญชีควบคุมการส่งออกหรือบัญชีเฝ้าระวังจะถูกปฏิเสธใบอนุญาต นอกจากนี้ การยื่นขออนุญาตสำหรับสินค้าที่อาจใช้ในอาวุธ การก่อการร้าย หรือวัตถุประสงค์ทางทหารอื่น ๆ ก็จะถูกปฏิเสธเช่นกัน
Dan Wang ผู้อำนวยการฝ่ายจีนของ Eurasia Group กล่าวว่า ความเคลื่อนไหวล่าสุดนี้ถือเป็น “การยกระดับที่สำคัญสำหรับการควบคุมการส่งออก Rare Earth” โดยขยายข้อจำกัดจากเฉพาะวัตถุดิบไปสู่ทรัพย์สินทางปัญญาและเทคโนโลยี ซึ่งก่อนหน้านี้จีนได้เพิ่มแร่ Rare Earth และวัสดุที่เกี่ยวข้องหลายรายการเข้าไปในบัญชีควบคุมการส่งออกในเดือนเมษายน
Wang เสริมว่า ข้อจำกัดเหล่านี้อาจทำให้ประเทศอื่น ๆ ต้องพึ่งพาความรู้ความชำนาญของจีนลึกซึ้งยิ่งขึ้น ขณะเดียวกันก็สนับสนุนความพยายามของปักกิ่งในการยกระดับอุตสาหกรรมของตนเองให้สูงขึ้นตามห่วงโซ่คุณค่า (value chain)
นอกจากนี้ พลเมืองจีนยังถูก ห้ามไม่ให้สนับสนุนกิจกรรมในต่างประเทศ ที่เกี่ยวข้องกับการสกัดแร่ Rare Earth และการผลิตแม่เหล็ก โดยไม่ได้รับการอนุมัติจากปักกิ่ง
ตามแถลงการณ์อย่างเป็นทางการ กฎใหม่เกี่ยวกับการส่งออกวัสดุ Rare Earth จะมีผลบังคับใช้ในวันที่ 1 ธันวาคม ขณะที่กฎเกี่ยวกับเทคโนโลยีและแรงงานมีผลบังคับใช้ทันที
กระทรวงระบุว่า ใบสมัครสำหรับการส่งออกแร่ Rare Earth ที่ใช้ในการผลิตเซมิคอนดักเตอร์ที่เล็กกว่า 14 นาโนเมตร, ชิปหน่วยความจำขั้นสูง, อุปกรณ์การผลิตหรือทดสอบเซมิคอนดักเตอร์, หรือปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่มีศักยภาพในการใช้งานทางทหาร จะถูกพิจารณาเป็นรายกรณี
George Chen หุ้นส่วนของ The Asia Group กล่าวว่า มาตรการเหล่านี้มุ่งเป้าไปที่ ภาคการป้องกันประเทศ เป็นหลัก ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามของปักกิ่งที่จะลดทอนขีดความสามารถด้านกลาโหมของสหรัฐฯ
แร่ Rare Earth มีความสำคัญอย่างยิ่งต่ออุตสาหกรรมไฮเทค รวมถึงยานยนต์ การป้องกันประเทศ และเซมิคอนดักเตอร์ การเข้าถึงแร่ Rare Earth ที่ถูกจำกัดได้สร้างความปั่นป่วนให้กับห่วงโซ่อุปทานระหว่างประเทศที่ถูกจับอยู่ท่ามกลางการปะทะกันระหว่างสหรัฐฯ และจีนในปีนี้
Wendy Cutler รองประธานอาวุโสของ Asia Society Policy Institute และอดีตผู้เจรจาการค้าของสหรัฐฯ กล่าวว่า “ปักกิ่งตระหนักว่าตนมีอำนาจต่อรองในภาคส่วนนี้ และไม่ลังเลที่จะใช้มันอย่างชัดเจน” ความเคลื่อนไหวนี้อาจสร้างแรงกดดันให้วอชิงตันต้องยอมอ่อนข้อเพิ่มเติมในการเจรจาที่กำลังดำเนินอยู่ เช่น การลดภาษี หรือการผ่อนปรนการควบคุมการส่งออกของสหรัฐฯ
อำนาจต่อรองทางการค้า
จีน คิดเป็นประมาณ 70 เปอร์เซ็นต์ ของอุปทาน Rare Earth ทั่วโลก และใช้แร่ที่จำเป็นอย่างยิ่งเหล่านี้เป็นเครื่องมือต่อรองในการเจรจาทางการค้าซ้ำแล้วซ้ำเล่า
ข้อจำกัดล่าสุดนี้เกิดขึ้นเพียงไม่กี่สัปดาห์ก่อนการพบกันที่อาจเกิดขึ้นระหว่างประธานาธิบดีสหรัฐฯ Donald Trump และประธานาธิบดีจีนXi Jinping ผู้นำทั้งสองคาดว่าจะพบกันแบบตัวต่อตัวนอกรอบการประชุมความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก (APEC) ในช่วงสัปดาห์สุดท้ายของเดือนตุลาคมที่เมืองคยองจู ประเทศเกาหลีใต้
แม้ว่าจีนจะยังคงสงวนท่าทีเกี่ยวกับการประชุมในอนาคต แต่ Trump ก็เคยกล่าวไว้ว่าเขาจะเยือนจีนในช่วงต้นปีหน้า และ Xi จะมาเยือนสหรัฐฯ ในภายหลัง
Chen จาก The Asia Group กล่าวว่า การประกาศใหม่นี้สามารถมองได้ว่าเป็น “ชุดของข้อต่อรอง” ที่ปักกิ่งต้องการวางไว้ก่อนการเจรจาการค้ารอบใหญ่ครั้งต่อไป “ฝ่ายจีนมีความเชี่ยวชาญในการจัดการกับคู่เจรจามากขึ้นเรื่อย ๆ และพวกเขารู้ว่าเพื่อนชาวอเมริกันต้องการอะไร” Chen กล่าวเสริม
ตั้งแต่ปลายปีที่แล้ว จีนได้เข้มงวดข้อจำกัดในการส่งออก Rare Earth รวมถึงการเรียกร้องให้แสดงหลักฐานว่าจะไม่มีการนำไปใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางทหาร ปักกิ่งเริ่มออกใบอนุญาตส่งออกแบบครั้งเดียวหลังจากสงบศึกทางการค้ากับวอชิงตันในเดือนพฤษภาคม
แม้ข้อมูลอย่างเป็นทางการของจีนจะแสดงให้เห็นว่าการส่งออกแม่เหล็ก Rare Earth ฟื้นตัวในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมา แต่ความคืบหน้าดูไม่สม่ำเสมอ หอการค้ายุโรป ระบุในผลสำรวจเมื่อเดือนที่แล้วว่า การควบคุมที่เข้มงวดของปักกิ่งทำให้สมาชิกรายหนึ่ง “สูญเสียเงินหลายล้านยูโร” ขณะที่สมาชิกรายอื่นอ้างถึงขั้นตอนที่ไม่สอดคล้องกันในการขออนุมัติการส่งออก
โฆษกกระทรวงจีนกล่าวเมื่อวันพฤหัสบดีว่า จะมี ข้อยกเว้นบางประการ ภายใต้กฎใหม่ รวมถึงการส่งออกเพื่อสถานการณ์ทางการแพทย์ฉุกเฉินหรือบรรเทาสาธารณภัย นอกจากนี้ “ช่วงเวลาเปลี่ยนผ่าน (transition period)” จะอนุญาตให้ธุรกิจดำเนินการตามสัญญาที่มีอยู่และปฏิบัติตามข้อกำหนดได้
Wang จาก Eurasia กล่าวว่า ระยะเวลาเปลี่ยนผ่านน่าจะช่วยลดผลกระทบในระยะใกล้สำหรับบริษัทต่าง ๆ โดยตั้งข้อสังเกตว่า “คล้ายกับวิธีที่การห้ามส่งออกเทคโนโลยีของสหรัฐฯ ไปยังจีนเปิดช่องให้บริษัทเทคโนโลยีอเมริกันวิ่งเต้นและยื่นขออนุมัติ ซึ่งส่วนใหญ่ได้รับอนุมัติ” “สิ่งนี้จะให้พลังแก่จีนมากกว่าแค่การห้ามแบบทื่อ ๆ” Wang กล่าว