รู้ไหม 10 ปี ชาวนาไทยยังจนสุดในอาเซียน เพราะอะไร
นักวิชาการ-ชาวนา รับว่าช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ชาวนาไทยยังจนสุดในอาเซียน จากต้นทุนที่สูง ผลผลิตต่อไร่ต่ำ จึงวอนรัฐบาลใหม่ควรเร่งเพิ่มศักยภาพ ลดต้นทุน เพิ่มผลผลิตต่อไร่ หวังให้อุตสาหกรรมข้าวไทยเข้มแข็งขึ้น เมื่อเทียบอินเดีย เวียดนาม หรือแม้แต่เมียนมา ไทยยังสู้ไม่ได้ทั้งรายได้ ผลผลิต รวมไปถึงต้นทุนไทยสูงกว่ามาก
วันที่ 28 กรกฎาคม 2566 นายอัทธ์ พิศาลวานิช นักวิชาการ และผู้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐกิจระหว่างประเทศ ได้ออกมาระบุว่าจากผลสำรวจของศูนย์ศึกษาการค้าระหว่างประเทศ ในช่วง 10 ปีที่ผ่าน นับตั้งแต่ปี 2555 จนถึงปี 2565 ชาวนาไทยยังมีรายได้ต่ำกว่าประเทศคู่แข่ง เป็นผลมาจากต้นทุนที่สูงขึ้น ผลผลิตข้าวไทยต่อไร่ต่ำลง ภาระหนี้ชาวนายังสูงขึ้นเมื่อเทียบกับรายได้จากการขายข้าว จึงยังทำให้ไทยยังจนกว่าหลายประเทศที่ปลูกข้าวเหมือนกัน ทั้งนี้ หากดูผลผลิตต่อไร่ ต้นทุนเพาะปลูกในปัจจุบันจะเห็นว่าเป็นเรื่องจริง
ปัจจุบันประเทศไทยผลผลิตต่อไร่ต่ำกว่าเวียดนาม 3 เท่า ในปี 2565 ไทยเฉลี่ย 450 กก.ต่อไร่ ลดลง 3.9% เทียบจากปี 2555 เวียดนามมากกว่า 1,000 กก. หรือมากกว่า 1 ตันต่อไร่ เพิ่มขึ้น 8.7% เทียบจากปี 2555 อินเดีย 1,106 กก.ต่อไร่ เพิ่มขึ้น 13.7% เทียบจากปี 2555 เมียนมา 664 กก.ต่อไร่ เพิ่มขึ้น 34.5% เทียบจากปี 2555
ส่วนต้นทุนการผลิตในปี 2565 ต้นทุนปลูกข้าวของไทย 5,898.5 บาท/ไร่ เพิ่มขึ้น 2,058.8 บาท/ไร่ เพิ่มขึ้น 53.6% เทียบจากปี 2555 อินเดีย 6,993 บาท/ไร่ เพิ่มขึ้น 58.5% เทียบจากปี 2555 เวียดนาม 5,098 บาท/ไร่ เพิ่มขึ้น 25.2% เทียบจากปี 2555 เมียนมา 4,574 บาท/ไร่ เพิ่มขึ้น 45% เทียบจากปี 2555
ขณะที่รายได้ชาวนาไทยลดลง 777.7 บาท/ไร่ โดยในปี 2565 มีรายได้ 3,900.3 บาท/ไร่ น้อยกว่าในปี 2555 ที่มีรายได้ 4,678.0 บาท/ไร่ ทั้งนี้ ในปี 2555 ชาวนามีเงินคงเหลือ 838.3 บาท/ไร่ แต่ปี 2565 ชาวนามีเงินขาดทุน 1,998.2 บาท/ไร่ เทียบกับคู่แข่ง อินเดีย มีรายได้ 11,115 บาท/ไร่ เวียดนาม มีรายได้ 8,320 บาท/ไร่ เมียนมา มีรายได้ 5,953 บาท/ไร่
นอกจากนี้ ยังพบปัญหาแหล่งน้ำในการปลูกข้าวไม่พร้อม เวียดนามทำนาได้ 3 ครั้งต่อปี แต่ไทยทำได้ 1-2 ครั้ง การส่งเสริมงานวิจัยน้อย ของไทยใส่เงินแค่ 200 ล้านบาทในการวิจัย แต่เวียดนามใส่เงินถึง 3 พันล้านบาท ส่วนอินเดีย จีน และญี่ปุ่นใส่เงินวิจัยข้าวมากกว่า 1 พันล้านเหรียญต่อปี เพื่อได้พันธุ์ข้าวที่ดีมีคุณภาพ อย่างไรก็มองว่าภาครัฐควรมีนโยบายที่เข้ามาดูอย่างจริงจัง เพื่อให้อุตสาหกรรมข้าวไทยเข้มแข็ง และมองว่านโยบายการแทรกแซงตลาด ทำลายศักยภาพการแข่งข้น ไม่ได้ช่วยแก้ปัญหาข้าวอย่างแท้จริง
ชาวนารับยังจน
นายปราโมทย์ เจริญศิลป์ นายกสมาคมชาวนาและเกษตรกรไทย กล่าวว่า ต้องยอมรับว่าที่ผ่านมา 10-20 ปี ชาวนาไทยยังคงมีรายได้จากการขายข้าวที่น้อยกว่าหลายประเทศ เช่น เวียดนาม และชาวนาส่วนใหญ่กว่า 90% พบว่ายังมีภาระหนี้สิน เช่าที่นาทำกิน ต้นทุนการปลูกก็สูงขึ้น พันธุ์ข้าวน้อยที่จะแข่งขันในตลาด จึงทำให้ชาวนาไทยจนกว่าหลายประเทศที่ปลูกข้าวเหมือนกัน
โดยต้นทุนการปลูกข้าวอยู่ที่ 5,000-6,000 บาทต่อไร่ ผลผลิตข้าวก็น้อย แค่ 400-600 กิโลกรัมต่อไร่ ซึ่งเปรียบเทียบกับเวียดนาม ไทยยังคงสู้ไม่ได้ ทั้งต้นทุนการผลิต และผลผลิตต่อไร่ รวมไปถึงพันธุ์ข้าวด้วย ซึ่งเห็นว่าควรมีการพัฒนาและส่งเสริมงานวิจัยพันธุ์ข้าวให้มากขึ้น อย่างไรก็ดี ก็คาดหวังว่ารัฐบาลใหม่จะมีนโยบายการดูแลอุตสาหกรรมข้าวไทยอย่างจริงจัง