One Day with พยาบาลเยี่ยมบ้าน
พว.วันเพ็ญ ธรรมวิเศษ และ พว.วรรณภา เย็นศิริกุล หน่วยพยาบาลบริการผู้ป่วยที่บ้าน 1 งานการพยาบาลสนับสนุนการรักษา ฝ่ายการพยาบาลโรงพยาบาลรามาธิบดี คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี
คนที่สำคัญที่สุดในการดูแลผู้ป่วยก็คือญาติ บางครั้งมีเหนื่อย มีท้อ เวลาที่เจอปัญหา หรือต้องการกำลังใจ พยาบาลเยี่ยมบ้าน นอกจากจะให้ความรู้ ให้การดูแล ก็ยินดีที่จะช่วยเหลือและให้กำลังใจกัน
พว.วันเพ็ญ บอกว่าในส่วนพยาบาลเยี่ยมบ้านมีหน้าที่เตรียมความพร้อมของผู้ป่วยและญาติที่จะต้องไปดูแลต่อที่บ้าน
พยาบาลเยี่ยมบ้านจะเข้างานในเวลา 8.00 น. ทุกวัน ตอนเช้าจะมีการประชุม สำหรับวันนี้ เป็นวันอังคาร ก็จะมีการประชุมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในสิ่งที่อบรมมา พยาบาลเยี่ยมบ้านมีด้วยกัน 23 คน แบ่งเป็น 5 ทีม ได้แก่ ทีมศัลยกรรม ทีมอายุรกรรม ทีมออร์โธปิดิกส์ ทีมเด็ก และทีมสูตินารีเวช
ในแต่ละทีม กิจกรรมที่ทำคือ จะมี 2 ทีมเยี่ยมบ้านผู้ป่วย อีกทีมจะวางแผนการจำหน่าย และอีกส่วนจะอยู่เวรเคาน์เตอร์ เพื่อให้คำปรึกษากับผู้ป่วยที่มารับบริการที่หน่วย
9.00 น. การประชุมในวันนี้ก็เสร็จเรียบร้อยแล้ว เป็นการประชุมเกี่ยวกับเรื่องการดูแลผู้ป่วยที่ได้รับสารพิษ จากนั้นก็เตรียมอุปกรณ์สำหรับการเยี่ยมบ้านผู้ป่วย
อุปกรณ์ที่ต้องนำไปเยี่ยมบ้าน ประกอบด้วยอุปกรณ์ในการตรวจร่างกาย มีเครื่องวัดความดัน ตัววัดระดับออกซิเจนปลายนิ้ว อุปกรณ์ตรวจเด็กเล็ก จากนั้นก็ออกเดินทางเยี่ยมบ้านผู้ป่วย ในวันนี้มีแผนจะเยี่ยมผู้ป่วย 2 เคส เคสแรกจะเป็นผู้ป่วยติดเตียงเป็นเด็กผู้หญิงอายุ 7 ปี มีความผิดปกติของเส้นเลือดในสมอง มีภาวะเส้นเลือดในสมองแตก มีภาวะน้ำคั่งในกะโหลกศีรษะ ต้องใส่สายระบายลงสู่ช่องท้อง คนดูแลหลักเป็นคุณแม่
หลัก ๆ ในวันนี้ พว. ทั้งสองท่านจะไปติดตามอาการและประเมินเรื่องของการดูแลเขาอีกที
บ้านผู้ป่วยเคสแรก อยู่ในซอยสมเด็จเจ้าพระยา 5 ซึ่งจะต้องเดินเท้าเข้าไปในซอยเล็ก ๆ ซึ่งในส่วนของพยาบาลเยี่ยมบ้านก็ทำงานร่วมกับทีมในการดูแลรักษาอื่น ๆ และจะทำในส่วนของการติดตามประสานงาน ระหว่างผู้ป่วยที่อยู่ที่บ้านกับทางโรงพยาบาล
จะมีบางรายที่คนไข้ไม่สามารถมาโรงพยาบาลได้ เช่น คนไข้ติดเตียงมีอุปกรณ์เยอะ ไม่สามารถเดินทางมาได้ตลอด พว. ก็จะติดตามไปเยี่ยมที่บ้าน ช่วยประสานงานกับโรงพยาบาล บางเคสที่ติดตามอาการ ถ้าเจอว่ามีปัญหาก็จะส่งข้อมูลให้กับทีม
การตรวจเยี่ยมผู้ป่วยที่บ้าน ก็จะมีการตรวจวัดความดัน ตรวจออกซิเจน ตรวจระบบทางเดินหายใจ เช่น ปอดมีเสมหะหรือไม่ เป็นเสียง Rhonchi ไหม ตรวจเช็คแผลกดทับ และสอบถามการจัดการอาหารให้กับผู้ป่วย
สำหรับเคสที่ 2 ที่ต้องเดินทางไปเยี่ยมบ้านผู้ป่วยในวันนี้ อยู่ที่ซอยนวมินทร์ 111 เป็นผู้ป่วยเด็กผู้ชายอายุ 17 ปี เป็นโรคทางพันธุกรรมทำให้มีพัฒนาการถดถอย และกลายเป็นผู้ป่วยติดเตียง คนดูแลหลักจะเป็นพี่เลี้ยง หรือ Caregiver ช่วงนี้มีปัญหา ด้วยความที่เด็กเริ่มมีกระดูกสันหลังคด พลิกตะแคงตัวลำบาก มีปัญหาเรื่องแผลกดทับ
ดังนั้นในรอบนี้ก็จะไปประเมินการดูแลแผล ทำแผล และเช็กยา รวมถึงแนะนำวิธีการใช้อุปกรณ์ทางการแพทย์ การทำความสะอาดอุปกรณ์ หลังการใช้งาน เช่น ต้องนำไปแช่ Hydrogen Peroxide และแนะนำผู้ดูแลผู้ป่วย
จากนั้นก็เดินทางกลับไปยังโรงพยาบาล และมีกิจกรรมต่อในช่วงบ่าย เป็นการสอนการใช้เครื่องออกซิเจน
เคสที่ส่งมาจากหน่วยเยี่ยมบ้านจะมี 2 ระบบ เป็นผู้ป่วยในคือ ส่งในระบบโปรแกรม Refer to Amb เพื่อให้ส่งต่อในการติดตามเยี่ยมบ้าน อีกส่วนจะมาจาก OPD หมายถึงผู้ป่วยที่จำเป็นต้องใช้อุปกรณ์ต่าง ๆ จะส่งมาที่หน่วยเยี่ยมบ้าน
ในทีมจะพิจารณาดูว่าเป็นผู้ป่วยหน่วยไหน เช่น อายุรกรรม ศัลยกรรม ออร์โธปิดิกส์ เด็ก หรือ สูตินรีเวช ก็จะให้ทีมนั้นเป็นผู้สอน อย่างต่ำก็จะมี 5 - 10 ราย บางส่วนก็ออกไปเยี่ยมบ้าน อีกส่วนก็สอนบนอาคาร
▪️ เคสประทับใจ ในการเป็นพยาบาลเยี่ยมบ้าน
สำหรับ พว.วรรณภา กล่าวถึงเคสที่ประทับใจในการช่วยดูแลผู้ป่วยรายหนึ่ง ซึ่งเป็นผู้ป่วยที่อยู่ในระยะประคับประคอง คุณหมอให้เสียชีวิตที่บ้าน แต่คุณแม่ไม่ค่อยมั่นใจในการดูแล แล้วเกิดเหตุสายหน้าท้องหลุด จริง ๆ สอนคุณแม่ในเรื่องการเปลี่ยนแล้ว คุณแม่ไม่สามารถเปลี่ยนได้ เท่าที่ประเมินคิดว่าคุณพ่อสามารถเปลี่ยนได้ ก็ใช้วิธี Video Call คุยให้คุณพ่อเป็นคนทำให้ ก็เป็นความสุขเล็ก ๆ ที่พ่อแม่ ไม่ต้องพาลูกมาที่โรงพยาบาล
ด้าน พว.วันเพ็ญ เล่าให้ฟังว่า คนไข้เด็กบางรายที่เขาไม่สามารถสื่อสาร บอกความต้องการของเขาได้ เขาอาจจะแสดงออกด้วยอารมณ์ ส่งเสียงร้องเมื่อมีอาการเจ็บปวดหรือไม่สบายตัว ก็ต้องค่อย ๆ ประเมินตามอาการ หรือพัฒนาการ ว่าตอนนั้นเขามีความเจ็บป่วยหรือไม่สบายตัวอย่างไร
บางที่เราห็นผู้ป่วยมาโรงพยาบาล เขามีความเจ็บป่วยทั้งด้านร่างกาย และมีความกังวลทางด้านจิตใจ พอเราเข้ามาช่วยเขาก็มีกำลังใจในการดูแลมากขึ้น เราก็เป็นส่วนหนึ่งในการให้กำลังใจผู้ป่วย เวลาที่ผู้ป่วยมาโรงพยาบาล เราช่วยประสานงานในการดูแล
“พยาบาลเยี่ยมบ้านเป็นส่วนหนึ่งในการดูแลให้คำแนะนำ กับญาติผู้ป่วย ที่ต้องไปดูแลต่อที่บ้าน สิ่งสำคัญคือ ผู้ดูแลนำความรู้ที่ได้รับในการดูแลผู้ป่วย เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติมากที่สุด” พว.วันเพ็ญ
“เมื่อไหร่ที่เราทำให้คน ๆ หนึ่ง หรือครอบครัวหนึ่ง มีความสุขในการที่จะใช้ชีวิตอยู่ เมื่อไหร่ที่เขาสามารถดูแลตัวเองได้ นั่นคือความสุขของเราที่ได้แบ่งปันความสุขให้กับครอบครัวผู้ป่วย” พว.วรรณภา