เปลี่ยนข้อเข่าเทียมแล้ว จะใช้งานได้ดีเหมือนเดิมหรือไม่? | บำรุงราษฎร์

เปลี่ยนข้อเข่าเทียมแล้ว จะใช้งานได้ดีเหมือนเดิมหรือไม่?

เมื่อต้องผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า เปลี่ยนแล้ว.. จะกลับมาใช้งานได้ดีเหมือนเดิมหรือไม่ และข้อเทียมมีความแตกต่างจากข้อจริงมากน้อยแค่ไหนบทความนี้ช่วยเคลียร์ข้อสงสัยในประเด็นนี้ได้

• การเปลี่ยนข้อเข่าเทียมอยู่ได้กี่ปี
  
• หลังเปลี่ยนข้อเข่าเทียม สามารถเดิน วิ่ง ขับรถ หรือใช้ชีวิตปกติได้หรือไม่

อะไรคือข้อบ่งชี้ว่าผู้ป่วยจำเป็นต้องได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม
ผู้ป่วยส่วนใหญ่เกือบทั้งหมดที่มาเปลี่ยนข้อเข่าเทียมมักเป็นผู้สูงอายุ แล้วก็เป็นโรคที่เรียกว่าเป็นข้อเข่าเสื่อม อาจจะเป็นระยะท้ายๆแล้ว ซึ่งผู้ป่วยกลุ่มนี้ได้มักจะได้ลองการรักษาอย่างอื่นมาเกือบทั้งหมดแล้ว ทั้งการรับประทานยา ทำกายภาพบำบัดหรือบางคนก็มีการฉีดยาเข้าข้อเข่ามาก่อนแล้ว แต่อาการอาจจะไม่ได้ดีขึ้นมากนัก หรือมีอาการรุนแรงขึ้น จึงมาปรึกษาเพื่อจะผ่าตัด โดยส่วนใหญ่เกือบทั้งหมดผู้ป่วยตัดสินใจเองว่าขอผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม เพื่ออยากจะกลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ โดยไม่ต้องทุกข์ทรมานกับโรคข้อเข่าเสื่อมอีกต่อไป

ลักษณะของข้อเข่าเทียมเป็นอย่างไร เหมือนกับข้อเข่าจริงหรือไม่

ข้อเข่าเทียมเนี่ยรูปร่างก็จะคล้ายๆ กับข้อเข่าของคนเรา ซึ่งจะประกอบด้วยชิ้นส่วน 3-4 ชิ้น โดยส่วนใหญ่ตัวโลหะทำด้วย Cobalt-Chrome และไทเทเนียม ส่วนตรงกลางจะเป็นส่วนของพลาสติกหรือที่เราเรียกว่าโพลีเอทิลีน ซึ่งเป็นมาตรฐานของข้อเข่าเทียมทุกยี่ห้อซึ่ง ทำออกมาใกล้เคลียงกัน

ในกรณีข้อเข่าเสื่อมทั้งสองข้าง การผ่าตัดควรทำทีละข้าง หรือผ่าทั้ง 2 ข้างในครั้งเดียวกัน

โดยทั่วไปแล้วเราก็เลือกผ่าตัดข้างที่ผู้ป่วยมีอาการปวดมากกว่าในขั้นแรก ในบางรายไม่ต้องผ่าข้างที่สองเลย เพราะหลังจากผ่าข้างที่หนึ่งไปแล้ว เข่านั้นกลายเป็นข้างหลักและการใช้งานดีขึ้น จึงไม่ได้ผ่าข้างที่สอง และจากที่เคยเจ็บมากก็อาจจะเจ็บน้อยลง เพราะข้างที่ผ่าแล้วกลายเป็นตัวรับน้ำหนักแทนไป ในผู้ป่วยบางรายที่ต้องการผ่าข้างที่สอง แพทย์จะแนะนำว่าให้รออาการอักเสบทุกอย่างหายดีแล้วถึงจะผ่าข้างต่อไป โดยทิ้งช่วงซักประมาณ 3-4 เดือน
ในกรณีที่ผู้ป่วยต้องการผ่าตัด 2 ข้างในครั้งเดียวกัน ข้อดีก็คือ จบและเจ็บในครั้งเดียว ระยะการฟื้นตัวโดยรวมสั้นกว่า และค่าใช้จ่ายอาจจะถูกลงกว่า แต่ก็ต้องยอมรับว่ามีความเสี่ยงทุกอย่างมากขึ้นการใช้เวลาในห้องผ่าตัดเป็นสองเท่า โอกาสในการติดเชื้อก็อาจจะมากขึ้น โดยการผ่าตัดข้อเข่าเทียมพร้อมกัน 2 ข้างนั้นเหมาะสำหรับผู้ป่วยที่มีข้อเข่าเสื่อมรุนแรงและผิดรูปทั้ง 2 ข้าง เนื่องจากการผ่าตัดทั้ง 2 ข้างทันทีจะทำให้ผู้ป่วยกลับมาเดินเหมือนปกติได้ และผู้ป่วยต้องมีสุขภาพร่างกายแข็งแรงไม่มีโรคอันตรายที่เพิ่มความเสี่ยงจากการผ่าตัด

อายุการใช้งานของข้อเข่าเทียม

โดยทั่วไปแพทย์จะอธิบายกับผู้ป่วยว่า 90% ของผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดข้อเทียมสามารถอยู่ได้นานมากกว่า 20 ปี ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการใช้งานและการดูแลของผู้ป่วยด้วย

กระบวนการหลังจากผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม

ผู้ป่วยจะได้รับการฝึกเดิน และสามารถเดินและช่วยเหลือตัวเองได้ในทันทีตั้งแต่วันแรกหลังผ่าตัด และเนื่องจากการผ่าตัดข้อเข่าเทียมเป็นการผ่าตัดใหญ่ อาจมีอาการอักเสบบริเวณที่ผ่าตัดซึ่งเป็นเรื่องปกติหลังการผ่าตัดทั่วๆไป สิ่งที่จะต้องดูแลอันดับแรกคือแผลผ่าตัด ซึ่งแพทย์จะแนะนำผู้ป่วยว่าต้องรักษาแผลให้แห้งไม่เปียกน้ำ เป็นระยะเวลาโดยทั่วไปประมาณ 10 ถึง 14 วัน โดยอาการอักเสบทั้งหลายก็จะมียาช่วยและอาการนี้ก็จะค่อยๆ ลดลงเป็นลำดับจนหายไปในที่สุด

การทำกายภาพบำบัดหลังการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม

การทำกายภาพหลังการผ่าตัดจะทำทุกวันในช่วงที่ผู้ป่วยยังพักฟื้นอยู่ที่โรงพยาบาล เพื่อให้ผู้ป่วยมั่นใจว่าสามารถช่วยเหลือตัวเอง และใช้ชีวิตได้อย่างปกติ และหลังจากที่ออกจากโรงพยาบาลแล้ว เมื่อผู้ป่วยใช้ชีวิตปกติ ประกอบกิจวัตรประจำวันตามปกติได้ จะเป็นการเพิ่มองศาการเหยียดงอและเพิ่มกำลังกล้ามเนื้อแบบค่อยเป็นค่อยไปโดยอัตโนมัติ

อาการข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นหลังการเปลี่ยนข้อเข่าเทียมมีหรือไม่

อาการอักเสบนี้ก็อาจจะมีการบวมที่บริเวณแผลหลังการผ่าตัดถือเป็นเรื่องที่ปกติ ในบางรายอาจมีไข้เล็กน้อย แพทย์จะดูว่าไข้นี้ไม่ใช่สาเหตุมาจากอาการข้างเคียงที่รุนแรง อาการเหล่านี้จะหายไปในที่สุด
อย่างไรก็ตามอาการข้างเคียงที่แสดงถึงความผิดปกติที่อาจจะเกิดขึ้นได้แต่ไม่มาก คือ การติดเชื้อ ถ้าแผลแดงและบวมผิดปกติ หรือมีของเหลวไหลออกมาจากแผล ควรรีบมาพบแพทย์ทันที อีกอาการที่อาจจะเกิดขึ้นได้ในคนเอเชียแต่พบน้อยกว่าชาวต่างชาติก็ คือขาจะบวมมากผิดปกติหลังการผ่าตัด ซึ่งเกิดจากการที่มีเส้นเลือดอุดตันในขาเรียกว่า Deep Vein Thrombosis ซึ่งจะพบได้ในชาวต่างชาติมากกว่าในคนไทยหรือคนเอเชีย ซึ่งควรต้องระวังเป็นพิเศษในช่วงเดือนแรกๆ หลังการผ่าตัด

หลังเปลี่ยนข้อเข่าเทียมแล้วจะสามารถใช้งานได้ดีเหมือนข้อเข่าจริงหรือไม่

ถ้าพูดในเรื่องคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโดยเฉพาะในผู้สูงอายุ การที่เข่าเสื่อมทำให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่แย่ลง ที่เป็นอุปสรรคในการเดินทางกับครอบครัวและลูกหลาน แต่พอเมื่อเปลี่ยนข้อทียมแล้ว ผู้ป่วยสามารถเดินได้เองโดยไม่ต้องนั่งรถเข็น นั่นคือคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น บุคคลในครอบครัวสบายใจมากขึ้นเมื่อคุณพ่อคุณแม่หรือว่าจะเป็นคุณปู่คุณย่าคุณตาคุณยายได้กลับมาใช้ชีวิตได้ตามปกติ

หลังจากการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมจะต้องรอนานแค่ไหนถึงจะสามารถใช้งานได้ตามปกติ

โดยทั่วไปจะใช้เวลาประมาณ 2-4 สัปดาห์ จึงจะกลับไปใช้งานได้ใกล้เคียงปกติ

สามารถใช้ชีวิตประจำวัน เช่น การขึ้นลงบันได การนั่งยองยอง หรือใส่รองเท้าส้นสูงได้หรือ

กิจกรรมที่อยู่ในชีวิตประจำวันทั่วไป เช่น การเดิน การขึ้นลงบันได การนั่งไขว่ห้างทำได้ทันที ส่วนการนั่งสมาธิหรือนั่งยองจะทำได้ถ้ามีกล้ามเนื้อที่แข็งแรงเพราะการนั่งยองมุมงอของเข่าอาจจะเกิน 120-130 องศาขึ้นไป สำหรับผู้สูงอายุถ้าสามารถนั่งด้วยมุมงอเข่าประมาณ 100-120 องศา ก็ถือว่าเป็นที่น่าพอใจ ส่วนการใส่รองเท้าส้นสูงอาจจะต้องปรับขนาดส้นให้สั้นลง อย่าให้สูงเกินไปเพราะการใส่ส้นสูงโดยหลักทางวิทยาศาสตร์ เป็นการเพิ่มแรงกดหรือแรงโหลดต่อหัวเข่ามากกว่าการใส่ส้นเตี้ย

ข้อเข่าเทียมสามารถผ่านเครื่อง security check ที่สนามบินได้หรือไม่

สำหรับในกรณีที่ผู้ป่วยต้องเดินทางและสแกน security check ในสนามบิน ซึ่งอาจจะเกิดเสียงเพราะมีโลหะอยู่ในร่างกาย ทางโรงพยาบาลบำรุงราษฎร์จะมี card ให้สำหรับผู้ป่วยเพื่อยืนยันว่ามีโลหะอยู่ในร่างกายจริง โดยในบัตรจะมีชื่อและรายละเอียดของผู้ป่วยที่ออกให้โดยโรงพยาบาลบำรุงราษฎร์

หลังจากการผ่าตัด ควรออกกำลังกาย หรือทำกิจกรรมอย่างขับรถหรือ ขี่มอเตอร์ไซค์ ได้เลยหรือไม่

โดยทั่วไปแพทย์จะแนะนำให้ผู้ป่วยออกกำลังกายเบาๆ ตั้งแต่หลังผ่าตัดอยู่แล้ว และควรออกกำลังกายที่ไม่มีการกระแทก เช่น ว่ายน้ำ แอโรบิคในน้ำ การปั่นจักรยาน หรือการออกกำลังกายที่เรียกว่า non-impact พยายามหลีกเลี่ยงการออกกำลังกายที่มี impact อย่างมากต่อหัวเข่า เช่น วิ่งระยะไกล เทนนิส ต้องยอมรับว่ากิจกรรมทุกอย่างมีผลกับอายุการใช้งานของข้อเข่าเทียม อายุการใช้งานของข้อเทียมก็จะสั้นลงด้วยถ้าเราใช้งานหนักมากเกินไป การออกกำลังกาย ถ้าไม่ใช่ส่วนที่เป็นหัวเข่า เช่น ส่วนบนของร่างกายก็ทำได้ปกติทุกอย่าง ส่วนที่เป็นแถวบริเวณเข่า จริงๆ ควรจะเน้นชนิดที่เป็นกล้ามเนื้อด้านหน้าขา หรือกล้ามเนื้อ Quadriceps ให้เน้นการทำ Quadriceps strengthening exercise ถ้ากล้ามเนื้อมัดนี้ แข็งแรงขึ้น ก็จะทำให้ผู้ป่วยเดินได้คล่องขึ้น ขึ้นลงบันไดได้สะดวกขึ้น
สำหรับการขับรถควรรอระยะประมาณ 2-4 อาทิตย์ ลองเหยียบเบรกเหยียบคันเร่งให้มั่นใจก่อนถ้าเป็นการผ่าตัดเข่าข้างขวา ส่วนมอเตอร์ไซต์ที่จะต้องใช้ขาและเข่าสตาร์ทเครื่องแรงๆ แพทย์แนะนำว่าควรจะใช้เวลาประมาณ 1- 2 เดือน ขึ้นอยู่กับอาการฟื้นตัวในผู้ป่วยแต่ละราย

หลังจากการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียมแล้ว ควรมีการดูแลตัวเองอย่างไรบ้าง

ในช่วง 6 สัปดาห์แรก ผู้ป่วยสามารถใช้ชีวิตได้ปกติ เดินได้ ขึ้นลงบันไดได้ ทำงานบ้านได้ แต่จะให้งดกิจกรรมที่มีการหักโหม เช่น เดินระยะไกล ออกกำลังกาย เป็นต้น หลังจากช่วงที่แผลปิดสนิทแล้วและอาการอักเสบลดลงแล้วในช่วง 2- 3 เดือน เข่าเริ่มยุบบวมลง ไม่มีอาการอุ่น แผลผ่าตัดสะอาดดี ก็สามารถใช้ชีวิตทุกอย่างได้ตามปกติ เริ่มออกกำลังกายและบริหารกล้ามเนื้อได้และพยายามงดเว้นการเล่นกีฬาหนักๆ ที่มี impact ต่อหัวเข่ามากๆ เพื่อถนอมอายุการใช้งานของข้อเข่าเทียม

อาหารเสริมข้อเข่ามีความจำเป็นหรือไม่

หลังการผ่าตัดจะไม่มีกระดูกอ่อนอีกต่อไป การบำรุงด้วยอาหารเสริมจึงไม่มีความจำเป็น
ศูนย์ข้อเสื่อมและข้อเทียม โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ ให้การดูแลรักษาผู้ป่วยที่มีความเสื่อมของข้อสะโพกและข้อเข่า โดยทีมแพทย์เฉพาะทางด้านกระดูกและข้อ และข้อเทียม ที่มีประสบการณ์ในการผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียม ทีมแพทย์ของเราให้การดูแลรักษาและผ่าตัดเปลี่ยนข้อเทียมให้ผู้ป่วยมามากกว่าพันราย ประสบการณ์ในการทำงานด้านเปลี่ยนข้อเทียมมากกว่าสิบปี โดยใช้ข้อเทียมที่ดีมีมาตรฐาน และใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัย เรายังมีทีมแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ที่ดูแลเตรียมผู้ป่วยก่อนการผ่าตัด และดูแลฟื้นฟูสภาพภายหลังการผ่าตัด ทีมศัลยแพทย์ข้อสะโพกและข้อเข่าเทียมยังเป็นทีมแพทย์ที่มีชื่อเสียงในวงการแพทย์ข้อสะโพกและข้อเข่าเทียมทั้งภายในประเทศไทยและในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
นอกจากนี้เรายังมีทีมแพทย์เฉพาะทางในสาขาที่เกี่ยวข้องและทีมสหสาขาวิชาชีพที่ชำนาญพิเศษในการดูแลผู้ป่วยโรคข้อ ซึ่งทำงานเป็นทีมร่วมกันอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อให้มั่นใจว่าผู้ป่วยได้รับการดูแลรักษาอย่างดีที่สุดตั้งแต่ก่อนการผ่าตัด ไปจนถึงการฟื้นฟูภายหลังการผ่าตัด เป้าหมายของเราคือการทำให้ผู้ป่วยกลับไปมีคุณภาพชีวิตที่ดีและทำกิจกรรมที่ชื่นชอบได้เหมือนเดิม
เรียบเรียงโดย ศูนย์ข้อเสื่อมและข้อเทียม (3A – Advanced Arthritis & Arthroplasty Center)