เปิดที่มาชื่อ "สองแคว ชัยนาท พิษณุโลก" ในพงศาวดารคือเมืองเดียวกัน ?
เปิดที่มาชื่อ "สองแคว ชัยนาท พิษณุโลก" ในพงศาวดารเป็นเมืองเดียวกันหรือไม่ หลังชื่อเมืองมีการพูดถึงในฉากหนึ่งของละคร พรหมลิขิต EP4
26 ต.ค. 2566 - เป็นอีก 1 ฉากที่ถูกพูดถึงใน พรหมลิขิต EP4 เล่าถึงพ่อริด-พ่อเรือง ลูกชายฝาแฝดของออกญาวิสูตรสาคร ที่เดินทางไป “เมืองสองแคว” เพื่อนำคัมภีร์กฤษณะกาลีไปคืน แล้วสองแควคือเมืองใดแน่ เหตุใดจึงได้นามนี้
จากข้อมูลของ กองบรรณาธิการศิลปวัฒนธรรม ระบุไว้ว่า เมืองสองแคว” เป็นชื่อที่รู้จักกันว่าเป็นชื่อดั้งเดิมของ เมืองพิษณุโลก เพราะมีแม่น้ำ 2 สาย ไหลผ่านเมือง คือ "แม่น้ำน่าน" กับ "แม่น้ำแควน้อย" ศิลาจารึกของสุโขทัยบางหลักเรียกชื่อเต็มของเมืองนี้ว่า สรลวงสองแคว
ในอดีต แม่น้ำแควน้อยจะไหลวกลงใต้ขนานกับแม่น้ำน่านผ่านเมืองสองแคว มีวัดพระศรีรัตนมหาธาตุหรือ วัดพระพุทธชินราช เป็นศูนย์กลางเมืองถูกขนาบโดยแม่น้ำสองสาย ก่อนแม่น้ำแควน้อยจะบรรจบแม่น้ำน่านที่ท่าฬอ จังหวัดพิจิตร เมืองพิษณุโลกจึงถูกขนานนามว่า "สองแคว" เพราะมีแม่น้ำสองสายไหลผ่านเมือง
ชื่อ "สองแคว" ปรากฏในศิลาจารึกสุโขทัยตั้งแต่สมัยสุโขทัยตอนต้น ประมาณ พ.ศ. 1800 เป็นอย่างน้อย ถือเป็นชื่อเก่าแก่ที่สุดสมัยเริ่มก่อตั้งบ้านเมืองขึ้นในแคว้นสุโขทัย และเรียกกันสืบต่อมาแม้จะมีชื่อใหม่
ชื่อใหม่ที่ว่า คือ พิษณุโลก ที่เรารู้จักกันในปัจจุบัน นอกจากนี้ยังมี "ชัยนาท" ที่ปรากฏในหนังสือ "ชินกาลมาลีปกรณ์" กล่าวถึงพระมหาธรรมราชาลิไทยเสียเมืองชัยนาทให้แก่อยุธยา เมื่อขอเมืองคืนได้ พระองค์ก็ไปประทับอยู่ที่นั่น อีกเล่มคือ "ลิลิตยวนพ่าย" เล่าถึงพระเจ้าติโลกราชแห่งล้านนายกทัพมาเอาเมืองชัยนาท รวมถึงพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา ที่ระบุว่าเจ้าสามพระยาครองเมืองชัยนาท ก่อนขึ้นเป็นพระบรมราชาที่ 2
ศาสตราจารย์ ดร.ประเสริฐ ณ นคร ยืนยันว่า เมืองชัยนาท เมืองสองแคว คือเมืองพิษณุโลก และเป็นคนละเมืองกับชัยนาทที่เป็นจังหวัดชัยนาทในปัจจุบัน อีกทั้ง "เจ้าสามพระยา" นั้นมีเชื้อสายวงศ์สุโขทัย การครองเมืองชัยนาทในฐานะเมืองลูกหลวงย่อมหมายถึงเมืองสองแคว (หรือพิษณุโลก) ส่วนชื่อเมืองพิษณุโลก พบครั้งแรกในลิลิตยวนพ่าย ซึ่งแต่งหลัง พ.ศ. 2031 ช่วงปลายแผ่นดินสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถแห่งกรุงศรีอยุธยา
กล่าวคือ "สองแคว" เป็นชื่อแรกตั้งแต่ต้นกรุงสุโขทัย ก่อนจะถูกเรียกว่า "ชัยนาท" ตอนปลายสุโขทัย ช่วงที่มีเจ้านายวงศ์สุพรรณแห่งกรุงศรีอยุธยามาครองเมือง ก่อนจะกลายเป็น "พิษณุโลก" ในสมัยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ
Source : https://www.silpa-mag.com/history/article_16549