ไทยต้องทันเกม! "เขมร" ปั่นหนักดราม่า 18 ปี "ปราสาทพระวิหาร" มรดกโลก มีแต่รอยบาดแผลสงคราม "ฮุน เซน" เขย่าซ้ำจะปกป้องทรัพย์สินมีค่าถึงที่สุด
ไทยต้องทันเกม! "เขมร" ปั่นหนักดราม่า 18 ปี "ปราสาทพระวิหาร" มรดกโลก มีแต่รอยบาดแผลสงคราม "ฮุน เซน" เขย่าซ้ำจะปกป้องทรัพย์สินมีค่าถึงที่สุด
จากกรณีที่สื่อขแมร์ไทมส์ ของกัมพูชา ได้นำเสนอบทความ ระบุว่า เมื่อวันที่ 7 กรกฎาคม 2551 กัมพูชาได้เฉลิมฉลองหนึ่งในช่วงเวลาที่น่าภาคภูมิใจที่สุดในประวัติศาสตร์สมัยใหม่ ปราสาทพระวิหารได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกขององค์การยูเนสโก เพื่อเป็นการยอมรับคุณค่าสากลอันโดดเด่น ซึ่งเป็นผลงานชิ้นเอกทางสถาปัตยกรรมที่ตั้งตระหง่านอย่างสง่างามบนยอดเขาดังกเร็ก และเป็นตัวแทนของอารยธรรมเขมรที่ยาวนานหลายศตวรรษ
นี่ไม่ใช่แค่ความสำเร็จของชาติ แต่เป็นชัยชนะของมวลมนุษยชาติ การที่ประชาคมระหว่างประเทศมอบสถานะมรดกโลกให้ เป็นการยืนยันว่าปราสาทพระวิหารไม่ได้เป็นของกัมพูชาเพียงประเทศเดียว แต่เป็นมรดกทางวัฒนธรรมร่วมกันของมวลมนุษยชาติ อย่างไรก็ตาม สิบแปดปีต่อมา กัมพูชาเฉลิมฉลองวันครบรอบนี้ด้วยความภาคภูมิใจอย่างสุดซึ้งปนกับความโศกเศร้าอย่างสุดซึ้ง แทนที่จะเฉลิมฉลองความสำเร็จในการอนุรักษ์อีกปีหนึ่ง ประชาชนชาวกัมพูชากลับโศกเศร้ากับความเสียหายร้ายแรงที่เกิดขึ้นกับอนุสาวรีย์อันล้ำค่านี้ระหว่างปฏิบัติการทางทหารของไทยในดินแดนกัมพูชาเมื่อเร็วๆ นี้ วันครบรอบนี้กลายเป็นเครื่องเตือนใจที่เจ็บปวดว่า อนุสาวรีย์ที่ได้รับมอบหมายให้ปกป้องดูแลเพื่อมวลมนุษยชาติ ยังคงตกเป็นเหยื่อของความขัดแย้งทางอาวุธได้ นี่ไม่ใช่เพียงโศกนาฏกรรมของกัมพูชาเท่านั้น แต่เป็นโศกนาฏกรรมของประชาคมระหว่างประเทศทั้งหมดสถานะมรดกโลกมาพร้อมกับความรับผิดชอบ ภายใต้อนุสัญญามรดกโลกของยูเนสโกปี 1972 รัฐภาคีมีพันธะที่จะต้องระบุ ปกป้อง อนุรักษ์ นำเสนอ และส่งต่อมรดกทางวัฒนธรรมแก่คนรุ่นหลัง กฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศยังเสริมสร้างพันธะเหล่านี้ให้แข็งแกร่งยิ่งขึ้น อนุสัญญากรุงเฮกปี 1954 ว่าด้วยการคุ้มครองทรัพย์สินทางวัฒนธรรมในกรณีเกิดความขัดแย้งทางอาวุธรับรองว่าทรัพย์สินทางวัฒนธรรมเป็นมรดกของมวลมนุษยชาติและต้องได้รับการคุ้มครองเป็นพิเศษในระหว่างสงคราม หลักการนั้นตรงไปตรงมา วิหารโบราณไม่ใช่ของที่ได้จากการรบ ไม่ใช่เป้าหมายทางยุทธศาสตร์ และไม่ใช่สิ่งที่ถูกทำลายอย่างถูกต้องตามกฎหมายจากข้อพิพาททางการเมือง การทำลายวิหารเหล่านี้ทำให้มวลมนุษยชาติเสื่อมถอยลง กัมพูชายืนยันมาโดยตลอดว่าปราสาทพระวิหารเป็นโบราณสถานทางวัฒนธรรมที่ได้รับการคุ้มครอง และปฏิเสธข้อกล่าวหาที่ว่าปราสาทถูกใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางทหาร แต่ประเทศไทยกลับอ้างเหตุผลในการใช้ปฏิบัติการทางทหารซ้ำแล้วซ้ำเล่า โดยกล่าวหาว่ากองกำลังกัมพูชาได้เปลี่ยนพื้นที่ปราสาทให้เป็นฐานทัพ ข้อกล่าวหาเช่นนี้ไม่สามารถเป็นเหตุผลในการโจมตีแหล่งมรดกโลกได้ กฎหมายระหว่างประเทศไม่อนุญาตให้โบราณสถานทางวัฒนธรรมที่ได้รับการคุ้มครองสูญเสียสถานะดังกล่าวเพียงเพราะฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งกล่าวอ้างแต่เพียงฝ่ายเดียว ความจำเป็นทางทหารไม่ใช่คำขวัญ แต่เป็นหลักการทางกฎหมายที่กำหนดไว้อย่างแคบๆ ซึ่งต้องมีหลักฐานที่แน่ชัด ความจำเป็นอย่างเคร่งครัด ความได้สัดส่วน และมาตรการป้องกันทุกวิถีทางที่เป็นไปได้เพื่อปกป้องทรัพย์สินทางวัฒนธรรม มิเช่นนั้น อนุสาวรีย์ทางประวัติศาสตร์ทุกแห่งในทุกความขัดแย้งอาจตกอยู่ในความเสี่ยงต่อการถูกทำลายได้เพียงแค่การกล่าวหา ซึ่งจะบ่อนทำลายระบบระหว่างประเทศที่ถูกสร้างขึ้นหลังสงครามโลกครั้งที่สองเพื่อปกป้องมรดกทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติอย่างสิ้นเชิง ความสำคัญของปราสาทพระวิหารนั้น transcends เหนือกว่าหอคอยหินทรายอันงดงามและการแกะสลักอันวิจิตรบรรจง มันเป็นตัวแทนของประวัติศาสตร์เขมรที่ยาวนานกว่าพันปี เป็นสัญลักษณ์ของอารยธรรมอันยิ่งใหญ่ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ดึงดูดนักวิชาการ นักโบราณคดี ผู้แสวงบุญ และนักท่องเที่ยวจากทั่วโลก คุณค่าของมันไม่อาจวัดได้ด้วยอิฐและหินเพียงอย่างเดียว เมื่อบันไดโบราณพังทลาย เมื่อรูปแกะสลักอายุหลายศตวรรษแตกหัก เมื่อสิ่งก่อสร้างศักดิ์สิทธิ์ได้รับความเสียหายจากอาวุธหนัก การสูญเสียเหล่านั้นไม่อาจซ่อมแซมได้ทั้งหมด การบูรณะอาจสร้างกำแพงขึ้นใหม่ได้ แต่ไม่สามารถฟื้นฟูฝีมือช่างดั้งเดิมที่สร้างสรรค์โดยช่างฝีมือเมื่อหลายศตวรรษก่อนได้ หินที่ชำรุดเสียหายทุกก้อนล้วนเป็นตัวแทนของบทบาทสำคัญที่ไม่อาจทดแทนได้ในประวัติศาสตร์ของมนุษยชาติ โลกได้เห็นผลกระทบจากการโจมตีมรดกทางวัฒนธรรมมาแล้วครั้งแล้วครั้งเล่า ตั้งแต่การทำลายพระพุทธรูปแห่งบามิยันไปจนถึงการทำลายล้างเมืองปาลมีรา เหตุการณ์แต่ละครั้งล้วนก่อให้เกิดการประณามจากนานาชาติ เพราะมนุษยชาติเข้าใจว่ามรดกเป็นของทุกคน ไม่ว่าจะมีสัญชาติใดก็ตาม ขณะที่ สมเด็จฮุน เซน ได้โพสต์รูปภาพและวิดีโอเกี่ยวกับปราสาทพระวิหาร โดยระบุว่าวันที่ 7 กรกฎาคม 2551 มรดกของบรรพบุรุษแห่งนี้ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกขององค์การยูเนสโก และในปีนี้ (2569) เป็นวาระครบรอบ 18 ปี
นายฮุนเซนระบุว่า “เพียงไม่กี่วันหลังจากที่ปราสาทพระวิหารได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก ประเทศไทยได้รุกรานดินแดนของกัมพูชา” และว่า ตนเองมีความปรารถนาอย่างแรงกล้าที่จะปกป้องประเทศชาติและดินแดน ได้ต่อสู้อย่างหนักเพื่อต่อต้านด้วยทุกวิถีทาง ทั้งทางกำลังทหารและทางกฎหมายระหว่างประเทศ เพื่อปกป้องทรัพย์สินอันล้ำค่าของกัมพูชาไม่ให้สูญเสียไป