อาชีพเสริมสร้างรายได้ “ไม้กวาดแม่มด” ของดีชุมชนบ้านหินปิด อ.บางสะพานน้อย

ชาวบ้านหินปิด ต.ช้างแรก อ.บางสะพานน้อย จ.ประจวบคีรีขันธ์ รวมตัวใช้เวลาว่างหันมาทำอาชีพเสริม ทำไม้กวาดทางมะพร้าว สร้างรายได้เสริมจากการทำกาสวน โดยใช้เวลา 4 ปีเต็มในการพัฒนาทำไม้กวาดทางมะพร้าว ขายในราคาอันละ 60 บาท ปัจจุบันตั้งกลุ่ม “ไม้กวาดแม่มด”เพราะใหญ่ หนา แข็งแรง ด้ามมาตรฐาน รับรองไม่หลุด” นี่คือสโลแกนของกลุ่มฯ ปัจจุบันแต่ละรายทำได้วันละ 5 อัน ซึ่งเป็นอีกหนึ่งของดีของศูนย์เรียนรู้ป่าครอบครัว พึ่งพาตนเองจากป่าชุมชน บ้านหินปิด

( วันที่ 11 เมษายน 2566) นายเชิดชัย นุ่มแก้ว ผู้ใหญ่หมู่ 5 “บ้านหินปิด” ต.ช้างแรก อ.บางสะพานน้อย จ.ประจวบคีรีขันธ์ กล่าวยอมรับว่าหมู่บ้านหินปิด อำเภอสุดท้ายของจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ชื่อนี้อาจไม่คุ้นหูมากนัก แต่ที่นี่แฝงไปด้วยเรื่องราวดีๆน่าสนใจมิใช่น้อย ส่วนใหญ่ชาวบ้านร้อยละ 90 ประกอบอาชีพทางการเกษตร ปลูกมะพร้าว ทำสวนปาล์ม สวนยาง ปลูกโกโก้ และอาชีพรับจ้าง ผู้สูงอายุที่นี่นอกจากทำสวนแล้วก่อนเกิดโควิด-19 ที่ผ่านมาได้ใช้เวลาว่างจากการทำสวน ทำไร่ หันมาทำอาชีพเสริมตามคำชักชวนของผมเอง เพราะเห็นว่าลูกบ้านน่าจะมีรายได้เสริมบ้างโดยอาศัยวัสดุในท้องถิ่นที่มีอยู่มาทำ”ไม้กวาดทางมะพร้าว”จึงมาป่าวประกาศให้ลูกบ้านทราบว่าใครสนใจอยากมีอาชีพเสริมบ้าง ซึ่งชาวบ้านเพียงกลุ่มเล็กๆให้ความสนใจตอบรับเข้าร่วมอาชีพเสริมซึ่งก็คือ”การทำไม้กวาดทางมะพร้าว” โดยตนเองกับผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน ช่วยจัดวิทยากรจากหมู่บ้านอื่นมาฝึกอบรมให้ โดยใช้สถานที่ศาลากลางหมู่บ้านหินปิด หรือศูนย์เรียนรู้ป่าครอบครัว ด้านการพึ่งพาตนเองจากป่าชุมชน มีชาวบ้านเข้ามาอบรมอยู่ 10-15 คน ใช้เวลา 2 วันเมื่อ 4 ปีที่แล้ว วันนี้เวลาผ่านไปจาก 10 กว่าคนเหลือผู้ที่ทำไม้กวาดทางมะพร้าว ขายเป็นรายได้เสริมเพียง 4-5 ครอบครัวเท่านั้น เพราะต้องบอกว่าช่วงที่เกิดสถานการณ์โควิด-19 นั้นทุกอย่างมันดูแย่ โชคดีที่ลูกบ้านส่วนใหญ่ทำการเกษตร กันทำให้ดำรงชีวิตอยู่ได้ถึงแม้จะมีรายได้ไม่มาก จนมาถึงปัจจุบันนี้อย่างน้อยที่สุด ที่เรานำอาชีพเสริมมาให้ลูกบ้าน เค้าก็บอกว่ารายได้ไม่มากแต่ก็มีรายได้เพิ่มเติมขึ้นมาจากการทำสวน ทำไร่ สิ่งสำคัญทำให้วันนี้”บ้านหินปิด” มีปราชญ์ ชุมชนด้านอาชีพขึ้นมาเพราะปัจจุบัน “ป้ายุ้ย” ก็เป็นวิทยากรถ่ายทอดความรู้ให้กับ นักเรียน นักศึกษาตามสถานศึกษาต่างๆตลอดจนชาวบ้านที่สนใจอยากทำ”ไม้กวาดทางมะพร้าว”

นางสนิท หรือป้ายุ้ย งามเอก วัย 64 ปี อาชีพทำสวน และอีกหลายคนเข้ามาร่วมเรียนรู้ประมาณ 15 คนฝึกกันอยู่ 2 วัน ช่วงนั้น”ป้ายุ้ย””บอกว่าตนเองนั้นมีปัญหา “เรื่องกระดูกทับเส้น” จะมีอาการปวดหลัง แต่ก็ไปฟังเค้าอธิบายและดูการสอนทำไม้กวาดทางมะพร้าว และลงมือทำด้วยตนเอง ถึงแม้จะไม่เก่งก็ตาม แต่”ป้ายุ้ย” ก็พยามฝึกฝนจนทำได้วันละ 1-2 อัน ในช่วงแรกๆ เพราะต้องมีทั้งด้ามไม้ไผ่ ต้องเก็บทางมะพร้าวที่แห้งล่วงหล่นอยู่ตามสวน เอามาเหลาให้เหลือแต่ก้านโดยจะต้องใช้ก้านมะพร้าวที่เหลาเสร็จแล้ว 390 ก้านในแต่ละอัน และถึงนำมาประกอบกับด้าม ผูกลวด ตอกตะปู ถักด้วยพลาสติกที่ใช้ถักกระเป๋า 3 ปีที่แล้วถักได้วันละ 1-2 อัน นั่งทำทั้งวันเช้า-ค่ำ ปัจจุบันเวลาผ่านไป 4 ปี ทำได้เฉลี่ยวันละ 5 อัน

“ป้ายุ้ย” บอกว่าช่วงแรกทำแล้วก็มีเพื่อนบ้านในหมู่บ้านมาซื้อขายตอนนั้นอันละ 55 บาท ขายได้บ้างไม่ได้บ้างก็มี แต่ก็ไม่ได้คิดอะไรเพราะเป็นอาชีพเสริมเดี๋ยวนี้ขายอันละ 60 บาท คือพอเข้าไปอยู่ในกลุ่มวิถีเครือข่ายเกษตรธรรมชาติ ของบ้านหินปิด พอมีใครมาดูงานที่ศูนย์เรียนรู้ของเครือข่าย ป้าก็นำไม้กวาดไปด้วย บางคนก็ซื้อกลับกันไปคนละอันสองอัน เริ่มกลายเป็นที่รู้จักในต่างจังหวัดก็ เริ่มมีคนสั่งซื้อมากขึ้น 30-50 อันแล้วแต่

ปัจจุบัน”หมู่บ้านหินปิด” ก็มีอยู่ไม่มีครอบครัวที่ทำไม้กวาดทางมะพร้าวจำหน่าย บางส่วนก็มีอาชีพเหลาก้านมะพร้าวขายด้วย “ป้ายุ้ย”กับชาวบ้านอีกส่วนก็ตั้งกลุ่มขึ้นมาชื่อว่า”กลุ่มไม้กวาดแม่มด” เพราะใหญ่ หนา แข็งแรง ด้ามมาตรฐาน รับรองไม่หลุด” นี่คือสโลแกนของกลุ่มฯ

ขณะเดียวกันนายธิรวัฒน สุดจันทร์ นายก อบต.ช้างแรก ก็มองว่าทาง อบต.เองจะได้ตั้งโครงการส่งเสริมอาชีพให้กับชาวบ้านในหมู่บ้าน ซึ่งก็จะนำเอาไม้กวาดทางมะพร้าว นี่แหละและหันมาส่งเสริมประชาสัมพันธ์ เพื่อเป็นช่องทางการตลาดให้กับชาวบ้าน รวมทั้งสิ่งสำคัญเรามีวัสดุเหลือใช้อยู่แล้วในพื้นที่อย่าง ทางมะพร้าว ตามสวนที่ร่วงหล่น รวมทั้งอาจต้องส่งเสริมให้มีการปลูกไผ่ในพื้นที่ของชุมชนตามหัวไร่ปลายนาเอาไว้ ในอนาคตเมื่อเจริญเติบโตก็จัดเอามาทำเป็นด้ามต่อไป รวมทั้งต่อไปสำหรับลูกค้าที่มาซื้อไม้กวาดทางมะพร้าวของ กลุ่มไม้กวาดแม่มด ไปแล้วหากใช้จนไม่ได้แล้วก็สามารถเอาด้ามมาแลกเปลี่ยนอันใหม่ลดราคาให้ 5 บาทจาก 60 บาทเหลือ 55 บาท เพื่อเป็นแรงจูงใจ ซึ่งตรงนี้ก็จะต้องคุยกับทางกลุ่มต่อไป

สำหรับท่านใดที่สนใจ หรืออยากสนับสนุนผลิตภัณฑ์ ไม้กวาดทางมะพร้าว ”ศูนย์เรียนรู้ป่าครอบครัว ด้านการพึ่งพาตนเองจากป่าชุมชน บ้านหินปิด ต.ช้างแรก อ.บางสะพานน้อย จ.ประจวบคีรีขันธ์ (โทร 092-7184732 ป้ายุ้ย)