27 วิธีเด็ดๆ ที่ชาวนาไทยใช้กำจัดหอยเชอร์รีในนาข้าว

หอยเชอรี่ เป็นศัตรูข้าวที่สำคัญและพบได้ทุกภูมิภาคของไทย มักอาศัยอยู่ในน้ำนิ่ง มีความสามารถในการปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมได้หลากหลาย เช่น เมื่อน้ำแห้งหรือน้ำลด หอยจะหมกตัวอาศัยอยู่ใต้โคลนตม และ จำศีลได้นาน 3-4 เดือน เมื่อมีน้ำหลากหอยจะลอยตัวไปกับน้ำไหลได้ อีกทั้งยังสามารถวางไข่ได้ทีละ 500 -3,000 ฟอง นอกจากนี้ตัวอ่อนส่วนใหญ่ยังอาศัยหมกตัวอยู่ใต้โคลน จึงยากที่จะกำจัดให้สิ้นซากไปได้โดยง่าย ซึ่งประเด็นสำคัญที่ชาวนาไทยต้องตื่นตัวกับหอยเชอรี่นั่นก็คือ ความสามารถในการทำลายล้างต้นข้าว ที่จะเกิดขึ้นได้อย่างรวดเร็วภายในเวลา 1-2 นาที โดยจะเริ่มต้นเข้ากัดกินต้นกล้าข้าวใต้น้ำเหนือจากพื้นดิน 1- 2 นิ้ว แล้วจึงกัดกินส่วนใบที่อยู่เหนือน้ำจนหมด ซึ่งระยะกล้าข้าวช่วง 10 วันแรกนั้นจะเป็นช่วงที่หอยเชอรี่โปรดปรานมากที่สุด

"หอยเชอรี่ศัตรูสำคัญของข้าว"

ปัจจุบันหอยเชอรี่กลายเป็นศัตรูข้าวและพืชน้ำที่สำคัญของไทย ลาว กัมพูชา มาเลเซีย อินโดนีเซีย ไต้หวัน จีน ฮ่องกง และ ออสเตรเลีย ในประเทศไทยพบว่ามีการแพร่ระบาดไปทั่วทุกพื้นที่ของประเทศ และกลายเป็นปัญหาระดับโลกที่หลายชาติให้ความสำคัญอย่างยิ่ง ซึ่งประเทศไทยได้มีการนำพืชและวัสดุอื่นๆ เข้ามาใช้จัดการอย่างได้ผลดียิ่ง ไม่ว่าจะเป็นการนำไปทำปุ๋ยหมักบำรุงพืชและดักจับเพื่อทำลายหรือฆ่าให้ตาย ดัง 27 วิธีเด็ดๆ ที่ชาวนาไทยใช้กำจัดหอยเชอร์รีในนาข้าว ซึ่งมีการพิสูจน์แล้วว่าใช้ได้ผลดีจริง จากประสบการณ์ตรงของเกษตรกรผู้ทำนาข้าวทั่วทุกพื้นที่ของประเทศ ซึ่งยินดีเผยแพร่สูตรผ่านรักบ้านเกิด.คอมไว้ดังนี้

27 วิธีเด็ดๆ ที่ชาวนาไทยใช้กำจัดหอยเชอร์รีในนาข้าว
1. ข่าแก่และปูนกินหมาก : ใช้เหง้าข่าแก่ 3 กก. ตำให้แหลก+น้ำ 4 ลิตร ทิ้งไว้ 24 ชม.เมื่อครบกำหนดให้ กรองเอาแต่น้ำหมักที่ได้ไปผสมกับน้ำปูนกินหมาก 2 ลิตร (เตรียมได้จากเนื้อปูนกินหมาก 3 กก. + น้ำ 2 ลิตร) แล้วนำไปสาดให้รอบแปลงนา
หมายเหตุ :
- สูตรนี้หอยเชอรี่จะตาย เพราะปูนกินหมากและความเผ็ดร้อนจากเหง้าข่าจะไปกัดปากหอย
- ตามสูตรตั้งต้น ใช้ได้ผลดีในพื้นที่ 1 ไร่ หากต้องการใช้ในพื้นที่ที่มากกว่านี้ให้เพิ่มสัดส่วนได้จากสูตรที่ให้มา เช่น พื้นที่ 50 ไร่ ต้องใช้เหง้าข่า 150 กก. หมักกับน้ำ 200 ลิตร 1 คืน แล้วกรองน้ำหมักไปผสมกับ น้ำปูน 100 ลิตร(เตรียม ได้จาก ปูนกินหมาก 150 กก. + น้ำ 100 ลิตร)
ภูมิปัญญาจาก : คุณเรือน ทองจำรัส เกษตรกรบ้านยางยวน ต.ดอนตรอ อ.เฉลิมพระเกียรติ จ.นครศรีธรรมราช
2. ควบคุมระดับน้ำในแปลงนาหว่านน้ำตรม(วิธีกล) : แช่เมล็ดพันธุ์ข้าว 1 คืน แล้วนำไปบ่มให้รากงอกอีก 1 คืน เพื่อให้ข้าวหลังหว่านงอกเร็วขึ้น จากนั้นจึงหว่านลงแปลงนาที่เตรียมไว้ เมื่อหว่านเสร็จให้ปล่อยน้ำออกจากแปลงนาให้หมด จากนั้นหว่านปูนขาวให้ทั่วแปลงนา ปล่อยผ่านไป 25 วัน จึงปล่อยน้ำเข้าแปลงนาดูแลจัดการเรื่องวัชพืชต่อไป
หมายเหตุ :
- ในสภาพขาดน้ำหอยเชอรี่จะหมกตัวอยู่ในดินโคลนจึงออกมากัดกินต้นข้าวไม่ได้ ส่วนต้นข้าวจะยังสามารถโตต่อไปได้ เพราะความชื้นในดินยังมีอยู่
- ต้นข้าวอายุได้ 25 วันหลังหว่านจะมีต้นแข็งแรง หอยเชอรี่จึงเข้ามาทำลายไม่ได้
- การใช้ปูนขาวจะทำให้ดินนามีความเป็นด่าง ซึ่งเป็นสภาพที่หอยเชอรี่ไม่ชอบ จึงไม่มาอาศัยอยู่ในแปลงนา
- วิธีนี้ใช้ได้ผลดีมีประสิทธิภาพเฉพาะพื้นที่ที่สามารถควบคุมและระบายน้ำได้ดี
ภูมิปัญญาจาก : คุณบัวผัน กันรา ผู้นำในการก่อตั้ง โรงเรียน ค. ควายพัฒนาโนนสำราญและหมอดินประจำตำบลโนนสำราญ อ.กันทรลักษ์ จ.ศรีสะเกษ
3. เบียร์ : นำขวดน้ำพลาสติกหลือใช้มาตัดส่วนปลายออก ทำเป็นภาชนะ(ไม่ต้องตัดลึกมากเพราะ กะดูว่าหอยเชอรี่สามารถคลานลงไปกินเบียร์ในภาชนะได้) จากนั้น นำไปใส่เบียร์ (ยี่ห้อใดก็ได้) วางไว้ในนาตามจุดต่างๆ หรือบริเวณที่พบว่ามีไข่หรือตัวหอยเชอรี่อยู่มาก
หมายเหตุ :
- เมื่อหอยเชอรี่ได้กลิ่นเบียร์จะลงมากิน และจะตายหลังจากได้กินแอลกอฮอล์เข้าไป
- วิธีนี้ไม่เหมาะจะใช้ในช่วงที่มีฝนตกฉุก
- เป็นวิธีที่สิ้นเปลืองงบประมาณมาก การนำไปใช้ควรใช้วิจารณญาณ
ภูมิปัญญาจาก :คุณเพทาย ทองคำ ชาวนาในพื้นที่ตำบลสนามไชย อำเภอนายายอาม จังหวัดจันทบุรี
4. เทียนหยด : ใช้ลูกเทียนหยดสุก 1 กก. ตำให้แหลก + ฝักคูณแก่ทุบแตก 1 กก. + น้ำส้มสายชู 1 ขวด + แอลกอฮอล์ 75% ขนาด 450 มล. ผสมทั้งหมดในถัง หมักไว้ 7 วัน กรองเอาแต่น้ำนำไปใช้หยดตามทางน้ำ ป้องกันกำจัดหอยเชอรี่ไม่ให้เข้ามาทำลายนาข้าวได้เป็นอย่างดี
หมายเหตุ :
- สูตรนี้ไม่ต้องใช้น้ำ เพราะใช้แอลกอฮอล์เป็นตัวสกัด
ภูมิปัญญาจาก : คุณเฉลียว น้อยแสง บ้านเลขที่ 42/3 หมู่ 10 ตำบลแพรกศรีราชา อำเภอสรรคบุรี จังหวัดชัยนาท
5. ล่อนกปากห่างให้ลงมากินหอยเชอรี่ : ใช้หอยเชอรี่ตัวใหญ่ๆ สดๆ (จำนวนขึ้นอยู่กับขนาดของพื้นที่) มาทุบเปลือกแค่พอแตก แล้วร้อยกับเชือก ผูกไว้กับหลัก หลักละ 1-2 ตัว แล้วนำไปปักกระจายให้ทั่วแปลงนา จะช่วยล่อให้นกปากห่างลงมากินหอยเชอรี่ที่ปักหลักและที่อาศัยอยู่ในธรรมชาติไปด้วย
หมายเหตุ :
- เหมาะสำหรับพื้นที่ที่มีนกปากห่างอาศัยอยู่มาก
- ไม่ควรใช้วิธีนี้ในช่วงขณะที่ข้าวกำลังออกรวง เพราะฝูงนกปากห่างอาจเหยียบย่ำต้นข้าวให้ได้รับความเสียหาย
- วิธีนี้เป็นภูมิปัญญาดั้งเดิมของบรรพบุรุษชาวนาไทย ที่ใช้ในการกำจัดศัตรูข้าว
ภูมิปัญญาจาก : คุณสมเจตน์ แก้วแกมกาญจน์ บ้านเลขที่ 6/1 หมู่12 ซ.สัมฤทธิ์ ถนนกระทิง-หนองบัว ตำบลวังแซ้ม
6. เอื้องหมายนา : การนำมาใช้กำจัดหอยเชอรี่ทำได้ 2 วิธี คือ
วิธีที่ 1 : นำเอื้องหมายนา ทั้งต้น ใบและดอก สับและตำให้ละเอียด คั้นกับน้ำ(เหมือนคั้นกะทิ) แล้วนำน้ำคั้นที่ได้ไปใช้ฉีดพ่นให้โดนไข่หอยเชอรี่โดยไม่ต้องผสมน้ำอีก ไข่หอยจะฝ่อตายภายใน 1-2 วัน และไม่แพร่ขยายพันธุ์ต่อไป
วิธีที่ 2 : นำเอื้องหมายนา ทั้งต้น ใบและดอก จำนวน 10 กก. สับและตำให้ตำให้ละเอียด นำไปคั้นกับน้ำ(เหมือนคั้นกะทิ) แล้วนำน้ำคั้นที่ได้ไปผสมกับน้ำสะอาด ในอัตราน้ำคั้น 1 ส่วน ต่อน้ำเปล่า 3 ส่วน แล้วนำไปสาดให้ทั่วแปลงนาที่พบว่ามีการระบาดของหอยเชอรี่ สารพิษในตัวสมุนไพรจะทำให้หอยเชอรี่ตายภายใน 5-7 วัน โดยอัตราส่วนดังกล่าวนั้นใช้ได้ผลดีในพื้นที่ 1 ไร่
หมายเหตุ :
- ในต้นเอื้องหมายนาจะมีสารสำคัญที่เรียกว่า "สารแทนนิน" เป็นพิษต่อหอยเชอรี่และมีคุณสมบัติคล้ายคลึงกับสารซาโปนินที่มีอยู่ในกากชา
- สารพิษที่มีอยู่ในสมุนไพรจะมีปริมาณไม่มากนัก แต่ก็เพียงพอต่อการกำจัดหอยเชอรี่ได้โดยไม่มีสารตกค้างในดิน อีกทั้งไม่ส่งผลกระทบต่อการเจริญเติบโตของข้าวและมนุษย์แต่อย่างใด
ภูมิปัญญาจาก : คุณคำใหม่ บริบาล หมอดินอาประจำอำเภอราศีไศล จังหวัดศรีสะเกษ

7. กลอย : ใช้หัวกลอยสดสับแหลก 5 กก. + เกลือป่น 1 กก. ผสมน้ำ 5 ลิตร หมัก ทิ้งไว้ 24 ชม. แล้วกรองเอาน้ำหมักที่ได้ไปสาดให้ทั่วแปลงนา หลังจากหว่านข้าวไปแล้ว 7-10 วัน และ ทำซ้ำไปจนกว่า ข้าวจะอายุ 2 เดือน โดยอัตราส่วนนี้ใช้ได้ผลดีในพื้นที่ 1 - 2 ไร่
*ภูมิปัญญาจาก : คุณบุญเชิญ ดำคำ เกษตรกรศูนย์เรียนรู้โครงการพื้นที่หนองใหญ่ ม.12 ต.บางลึก อ.เมือง จ.ชุมพร*

"กับดักจากขวดพลาสติก"

8. ขี้เหล็ก : นำใบหรือดอกขี้เหล็กจำนวน 3 กก. ไปต้มในน้ำ 5 ลิตรให้เดือด แล้วเอาแต่น้ำต้มที่ได้ไปผสมกับน้ำปูนใส 10 ลิตร + กากน้ำตาล 0.5 ลิตร ทิ้งไว้ 24 ชม. แล้วนำไปเทราดตามข้างคันนา ในอัตราน้ำตามสูตร 1 ลิตร ต่อพื้นที่ 1 ไร่ สัปดาห์ละ 1 ครั้ง ทำติดต่อกัน 3 ครั้ง จะช่วยกำจัดปูและหอยเชอรี่ได้
หมายเหตุ :
- ควรใช้ในขณะที่ไม่มีฝนตกจะได้ผลดีมาก
- สามารถใช้ในอัตราที่มากกว่าสูตรกำหนดได้ ขึ้นอยู่กับปริมาณของศัตรูพืช
ภูมิปัญญาจาก : คุณวุฒิชัย เมฆตรง เกษตรกรทำนาบ้านหัวไทร ตำบลหัวไทร อำเภอหัวไทร จังหวัดนครศรีธรรมราช
9. ฝักคูณ : ใช้ฝักคูณแก่ทุบพอแตก 5 กก.+ปูนขาวโรยสนาม 1 กก. + น้ำ 5 ลิตร + จุลินทรีย์หน่อกล้วยสูตรหัวเชื้อ 1 ลิตร ผสมกันแล้วสาดลงในนาข้าว 1 ไร่ จะทำให้หอยเชอรี่ตาย และปูนาหนีไปไม่สามารถขยายพันธุ์ได้อีก
ภูมิปัญญาจาก : คุณอธิศพัฒน์ วรรณสุทธิ์ ปราชญ์ชาวบ้านมูลนิธิชัยพัฒนา อำเภอท่าลี่ จังหวัดเลย
10. กากถั่วเหลือง : ใช้กากถั่วเหลืองใส่ในกระด้งไม้ไผ่จักสานหรือภาชนะอื่นๆ ที่มีลักษณะแบนราบขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 50-80 ซม. วางไว้ให้จมน้ำทั่วๆ แปลงนาที่พบการระบาด ที่ระดับน้ำประมาณ 15-20 ซม. เมื่อหอยเชอรี่ได้กลิ่นกากถั่วเหลืองจะเข้ามารุมกิน จากนั้นจึงยกกับดักนั้นไป เก็บเอาหอยเชอรี่ไปทำปุ๋ยหมักหรือทำลาย
หมายเหตุ :
- เนื่องจากกากถั่วเหลืองนั้นมีกลิ่นหอมที่หอยเชอรี่ชอบ จึงล่อให้หอยเชอรี่มาติดกับดักได้ไม่ยาก
- กากถั่วเหลืองที่ใช้จะใช้กากถั่วเหลืองวัตถุดิบอาหารสัตว์ หรือ กากถั่วเหลืองที่ได้จากการทำน้ำเต้าหู้ก็ได้ แต่กากถั่วเหลืองที่ได้จากการทำน้ำเต้าหู้ ควรนำไปตากแห้งก่อนใช้เป็นเหยื่อล่อ
ภูมิปัญญาจาก : คุณบุญมี เครือบุตร เกษตรกรผู้ปลูกข้าวอินทรีย์ที่ อ.เบญจลักษณ์ จ.ศรีสะเกษ
11. เปลือกทุเรียนหรือเปลือกขนุน : ใช้มุ้งเขียวปูบริเวณแปลงนาข้าวที่มีน้ำขังเป็นจุดๆ จากนั้นนำเปลือกทุเรียนหรือขนุนมากองลงบนมุ้งเขียว ในช่วงเวลาเย็น ปล่อยทิ้งไว้จนถึงเช้ารุ่งขึ้น จะพบว่ามีหอยเชอรี่มาอยู่รวมกันบนมุ้งเขียว ให้รวบมุ้งเขียวเก็บหอยเชอรี่ไปทำลาย หรือ นำไปทำปุ๋ยน้ำหมักชีวภาพ
หมายเหตุ :
- เปลือกทุเรียนหรือขนุนที่นำมาวางล่อ ควรกดให้จมน้ำ
- สามารถใช้พืชอื่นๆ ที่มีกลิ่นฉุนแบบเดียวกันแทนได้
- ควรใช้วิธีนี้ในช่วงเย็นเท่านั้น และควรเก็บกับดักไปทำลายในเช้าตรู่
ภูมิปัญญาจาก : คุณรุจาภา เนียนไธสง หมู่บ้านหัวสะพาน หมู่ 14 ตำบลบ้านยาง อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์
12. เปลือกมังคุดและมะกรูด : ใช้เปลือกมังคุดสดหั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ 1 กก. + น้ำพอท่วมและลูกมะกรูดผ่าซีก 1 กก. + น้ำพอท่วม หมักไว้ 7 วัน แล้ว กรองเอาน้ำหมักเปลือกมังคุดและน้ำหมักมะกรูด มาผสมเข้าด้วยกัน นำไปราดหรือฉีดพ่นในแปลงนา ทุก 5 - 7 วัน จะช่วยขับไล่ปูและหอยเชอรี่ไม่ให้มารบกวนต้นข้าวได้ดี
หมายเหตุ :
- ตามอัตราส่วนที่ให้ไว้ ใช้ได้ผลดีในพื้นที่ 1 ไร่
- การแยกหมัก เปลือกมังคุดและมะกรูด จะทำให้เกิดการย่อยสลายสารที่มีอยู่ในพืชได้สมบูรณ์ขึ้น และไม่ทำปฏิกริยาที่ขัดแย้งกัน จึงนำไปใช้ได้ผลดีกว่าการหมักรวมกัน
ภูมิปัญญาจาก : คุณนำพา ขัติกันทา เจ้าของศูนย์เรียนรู้โรงเรียนชาวนา ตำบลท่าสาย อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย
13. เล็บมือนาง : ใช้ใบแก่และดอกเล็บมือนาง จำนวน 3-5 กิโลกรัม ตากแดดให้แห้งแล้วบดให้ละเอียด นำไปผสมน้ำ 20 ลิตร ก่อนนำไปใช้สาดในแปลงนาที่มีหอยเชอรี่ระบาด ควรทำทุก 1- 2 สัปดาห์ หากพบว่ามีการระบาดมาก
หมายเหตุ :
- ตามอัตราส่วนที่ให้ไว้ ใช้ได้ผลดีในพื้นที่ 1 ไร่
ภูมิปัญญาจาก : คุณสมพงษ์ วิจิตร หมอดินอาสา ประจำหมู่บ้าน หมู่ที่ 10 ตำบลนาขุนไกร อำเภอศรีสำโรง จังหวัดสุโขทัย

"เทียนหยด(ดอก)"
ภาพ : https://medinfo.psu.ac.th

"เทียนหยด(ลูก)"
ภาพ : http://i371.photobucket.com

"เล็บมือนาง"
ภาพ : http://topicstock.pantip.com

14. ความเป็นด่าง : ใช้ขี้เถ้าละลายน้ำ หรือ น้ำผงซักฟอก หรือ ปูนขาว หรือ น้ำส้มสายชู อย่างใดอย่างหนึ่งไปสาดให้ทั่วแปลงนาที่พบการระบาดของหอยเชอรี่ เนื่องจากหอยเชอรี่ไม่ชอบความเป็นด่าง เมื่อน้ำในแปลงนามีสภาพความเป็นด่าง จึงไม่เหมาะต่อการอยู่อาศัยของหอยเชอรี่ หอยเชอรี่จึงหนีไปที่อื่นหรือตายในที่สุด หรือจะใช้ เปลือกหอยเชอรี่ มาเผาไฟจนได้ขี้เถ้าหรือถ่านเปลือกหอยเชอรี่ แล้วนำถ่านขี้เถ้าเปลือกหอยเชอรี่ไปผสมกับน้ำ ในอัตราส่วน ขี้เถ้าเปลือกหอยเชอรี่ 5 กิโลกรัม ต่อน้ำ 10 ลิตร แช่ทิ้งไว้ 24 ชม. จากนั้นกรองเอาเฉพาะน้ำไปฉีดพ่น ในแปลงนาข้าว หรือ สาดในนาข้าว จะสามารถลดการระบาดของหอยเชอรี่ในนาข้าวได้
ภูมิปัญญาจาก :
- คุณบุญล้อม เต้าแก้ว เกษตรกรทำนาอินทรีย์ จังหวัดสระบุรี
- คุณช่วย สาสุข ปราชญ์ชาวนาเกษตรอินทรีย์จากดินแดนทุ่งกุลาร้องไห้ อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด
15. กากชา : ใช้กากชาชนิดผง หากไม่มีสามารถไปขอได้ตามร้านจำหน่ายกาแฟโบราณหรือร้านที่ขายเครื่องดื่ม จากนั้นนำมาผึ่งลมให้แห้ง ปั่นให้เป็นผง ใช้ผงชาแห้ง 10 กิโลกรัม บรรจุในถุงพลาสติก เจาะก้นถุงให้เป็นรูขนาดพอเหมาะ นำไปผูกติดกับรถในตอนทำเทือก ย่ำให้ทั่วแปลง เป็นวิธีกำจัดหอยเชอรี่ได้ผลดีที่สุด หรือ ใช้กากชาหว่านลงไปในนา หลังการเตรียมดินทำเทือกเสร็จและก่อนจะปักดำต้นข้าวหรือหว่านเมล็ดพันธุ์ข้าว ในอัตรากากชา 3 กิโลกรัมต่อไร่ ซึ่งจะหว่านเพียงครั้งเดียวจนกว่าจะเก็บเกี่ยว จะหมดปัญหาเรื่องหอยเชอรี่ในนาข้าว
หมายเหตุ :
- ในกากชาจะมีสารซาโปนินอยู่มาก หากเป็นชาคุณภาพดีจะมีอยู่มากถึงกว่า 13 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งสารตัวนี้จะไปทำลายระบบประสาทของหอยเชอรี่ เมื่อหว่านลงไปหอยจึงตายภายใน 5-10 นาที ซึ่งหอยที่ตายจะกลายเป็นอาหารชั้นดีของนก หนู งู แม้กระทั่งคนก็เอามารับประทานได้ไม่เป็นอันตรายแต่อย่างใด
ภูมิปัญญาจาก :
- คุณจงกล จั่นโต ปราชญ์เกษตรกรผู้ทำนาข้าวอินทรีย์ ตำบลม่วงงาม อำภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี
- คุณบุญชัย พิมพ์รัตน์ อยู่บ้านเลขที่ 174/1 หมู่ 7 บ้านหนองปลิง ตำบลท่านางงาม อำเภอบางระกำ จังหวัดพิษณุโลก
16. กับดักจากขวดพลาสติก :ใช้ขวดน้ำพลาสติกขนาก 5 ลิตร ตัดช่วง ขอขวด ออก(วัดลงมาจากปากขวด 1 คืบ) แล้วนำส่วนที่ตัดออกมาตัดแต่งเป็นกับดักทางเข้า(เลียนแบบไทรดักปลา) โดยตัดเอาคอขวดที่แข็งๆ ออก แล้วก่ะให้รูตรงส่วนนี้กว้างพอที่หอยเชอรี่+หลักไม้จะลอดผ่านไปได้ จากนั้นใช้กรรไกรตัดด้านปลายส่วนนี้ให้แยกออกเป็น แฉก 4 แฉก ก่อนจะนำไปสอดลงในขวดโดยเอาด้านที่ใหญ่(ตัดเป็น 4 แฉก)แหย่เข้าไป แล้วเจาะรูท้ายขวดน้ำให้ใหญ่พอที่ไม้หลักจะลอดผ่านไปได้ จากนั้นเสียบไม้หลัก ผ่านเข้าไปในขวดกับดัก ร้อยรูปลายก้นขวดให้เป็นห่วง เกี่ยวยึดกับหลักไว้ ก่อนนำไปปักแขวนเป็นจุดๆ ตามแปลงนา
หมายเหตุ:
- การทำงานของกับดักหอยเชอรี่นี้ จะคล้ายกับที่ดักจับสัตว์ทั่วๆ ไป(ไซดักปลา) คือ เมื่อหอยเชอรี่ไต่ขึ้นมาวางไข่ในขวดแล้ว จะไม่สามารถไต่กลับลงไปในน้ำได้ ทั้งไข่หอยและตัวหอย จะถูกขังเอาไว้ในขวดนี้
ภูมิปัญญาจาก : คุณอัมพร ทรัพย์สกุล
17. มะละกอ : หากนำมะละกอสุกบดหรือหั่นทั้งลูกทั้งเปลือก แช่ในน้ำหมักชีวภาพสูตรใดก็ได้ 2-6 ชั่วโมง แล้วนำไปหว่านในนาข้าวช่วงทำเทือก ที่ระดับน้ำประมาณ 10 เซนติเมตร หอยเชอรี่จะหนีไปหมดหรือถ้าใช้ก้านมะละกอเด็ด แล้ววางไว้เป็นจุดๆ ในแปลงนา ก็จะช่วยล่อจับหอยเชอรีมากำจัดได้ผลดีเช่นกัน เนื่องจากหอยเชอรี่นั้นชอบพืชที่มียาง
หมายเหตุ:
- ใช้พืชอื่นที่มียางแทนการใช้ก้านมะละกอล่อหอยเชอรี่ก็ได้ผลดีเช่นกัน
ภูมิปัญญาจาก : คุณอานนท์ สุขสุด เกษตรกรบ้านนาวง ตำบลท่าซัก อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช
18. ต้นคุระหรือสมอทะเล(Sapium indicum willd ) :ใช้ใบคุระ 30 กิโลกรัม มาขยี้หรือตำพอแหลกผสมได้น้ำสะอาดพอท่วม แช่ไว้สักครู่ แล้วกรองน้ำไปสาดในนาข้าว ใช้ในช่วงเตรียมแปลงนาจะได้ผลดีที่สุด และใช้ได้ดีกับนาที่มีน้ำน้อย (หากน้ำเยอะจะไปเจือจางฤทธิ์ของใบคุระ)
หมายเหตุ:
- ตามอัตราส่วนที่ให้ไว้ ใช้ได้ผลดีในพื้นที่ 1 ไร่
- ใบคุระมีฤทธิ์แสบร้อน จึงสามารถกำจัดหอยเชอรี่ได้ดี ใช้เพียงครั้งแรกก็เห็นผล เหมาะสำหรับการปลูกข้าวแบบปลอดสารพิษ
*ภูมิปัญญาจาก : คุณรวง เพ็งเพชร ประธานวิสาหกิจชุมชนศูนย์ส่งเสริมผลิตภัณฑ์ข้าวชุมชนตำบลหูล่อง อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช*

"ชิงช้าชาลี"

"แสยก"

"คุระหรือสมอทะเล"

19. กุ้งก้ามกราม : จากการทดลองทำวิจัย และใช้กับแปลงนาข้าวจริง พบว่าการใช้กุ้งก้ามกรามเข้ามาจัดการหอยเชอรี่นั้นได้ผลจริง ในพื้นที่เขต อำเภอหัวไทร จ.นครศรีธรรมราช โดยพบว่า กุ้งก้ามกราม 1 ตัว กำจัดหอยเชอรี่ได้ เฉลี่ย 40 ตัว /วัน ,กุ้งก้ามกราม 2 ตัว กำจัดหอยเชอรี่ได้ เฉลี่ย 75 ตัว /วัน ,กุ้งก้ามกราม 3 ตัว กำจัดหอยเชอรี่ได้ เฉลี่ย 98.3 ตัว /วัน ดังนั้น ในพื้นที่นาข้าว 1 ไร่ ควรปล่อยกุ้งก้ามกรามพ่อ-แม่พันธุ์ จำนวน 30-40 ตัว/ตารางเมตร.
หมายเหตุ :
- การเลี้ยงกุ้งก้ามกรามในนาข้าวนั้นควรเป็นนาข้าวอินทรีย์ และไม่ควรอยู่ในพื้นที่ทีมีศัตรูธรรมชาติของกุ้งก้ามกราม เช่น นกปากห่าง อยู่มาก
- กุ้งก้ามกรามจะใช้ขาเดิน คุ้ยเขี่ยหาลูกหอยเชอรี่ที่ฝั่งตัวอยู่ในดิน เนื่องจากการกำจัดด้วยวิธีอื่นนั้น จะไม่สามารถกำจัดลูกหอยเชอรี่ที่ฝั่งในดินให้หมดไปได้ แต่กุ้งก้ามกรามสามารถกำจัดหอยเชอรี่ได้ โดยไม่ทำให้น้ำและดินเสียสภาพ และของเสียจากกุ้งที่ขับออกมาก็เป็นปุ๋ยให้กับต้นข้าว ช่วยให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่ม
ภูมิปัญญาจาก : คุณประจวบ คำขาว นักวิชาการประมง จ.นครศรีธรรมราช
20. ปูนขาว : ใช้ปูนขาว 5 กิโลกรัม ละลายน้ำ 100 ลิตร คนให้เข้ากันทิ้งไว้ 1 คืน แล้วนำน้ำปูนขาวที่ตกตะกอนใส จำนวน 2 ลิตร ผสมน้ำ 10 ลิตร สาดให้ทั่วแปลงนาที่มีน้ำลึกประมาณ 10 เซนติเมตร ความเป็นด่างของปูนขาวจะทำให้หอยเชอรี่ตายหรือหนีไป แถมยังช่วยลดความเป็นกรดของดินได้ดี หรือ
ภูมิปัญญาจาก : คุณสมชาย มั่นคง เกษตรกรทำนา ตำบลดอนยอ อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก
21. แสงจันทร์ (ต้นไม้): ใช้ใบและดอกของต้นแสงจันทร์ สับละเอียด 30 กก. + กากน้ำตาลหรือน้ำตาลทรายแดง 1 กก. + หัวเชื้อจุลินทรีย์ 1 ลิตร + น้ำ 30 ลิตร หมักแบบปิดฝา 7 วัน กรองเอาน้ำ 1 ลิตร ผสมน้ำเปล่า 10 ลิตร ราดรดในนา 1 ไร่ ที่น้ำท่วมขังไม่มาก หอยเชอรี่จะตายภายใน 24 ชม.
ภูมิปัญญาจาก : คุณธนกิจ เอมอยู่ ชุมชนบ้านทุ่งกระถิน ม.6 ต.ดงคอน อ.สรรคบุรี จ.ชัยนาท
22. ปลายข้าว : ใช้ข้าวปลายหว่านให้ทั่วแปลงนา ในอัตรา 1-1.5 กก./ไร่ จะช่วยฆ่าหอยเชอรี่ได้
หมายเหตุ :
- หอยเชอรี่เป็นสัตว์ที่น้ำย่อยสามารถย่อยได้เฉพาะพืชสีเขียวเท่านั้น เมื่อหอยเชอรี่กินปลายข้าวซึ่งเป็นแป้งเข้าไปจะส่งผลให้มีอาการท้องอืด และไม่สามารถหาอาหารกินต่อไปได้ แล้วหอยเชอรี่จะตายในที่สุด
ภูมิปัญญาจาก : คุณธนกิจ เอมอยู่ ชุมชนบ้านทุ่งกระถิน ม.6 ต.ดงคอน อ.สรรคบุรี จ.ชัยนาท
23. มันสำปะหลัง : ใช้ใบมันสำปะหลังชนิดขม เช่น พันธุ์ระยอง 1, 3, 5, 60, 90 พันธุ์เกษตรศาสตร์ 50 และ พันธุ์ห้วยบง 60 ไปวางกองไว้บริเวณริมคันนา ให้ทั่วทั้งแปลงนาโดยให้มีระยะห่างจากคันนาประมาณ 2-3 เมตร ต่อกอง เพื่อรอให้หอยเชอรีเข้ามากัดกินใบมันสำปะหลัง ซึ่งหอยจะออกมากัดกินในช่วงเวลากลางคืน
หมายเหตุ :
- พันธุ์,มันสำปะหลังดังกล่าวเป็นพันะที่มีสารไซยาไนด์สะสมอยู่ในใบมากกว่าพันธุ์อื่น
- ตอนเช้าให้เก็บหอยเชอรีที่มากินใบมันสำปะหลังที่อยู่ในกองไปทำลายหรือทำปุ๋ยก็ได้
- หลังจากหอยเชอรีกินใบมันสำปะหลังเข้าไป จะไม่ไปไหนไม่ไหว เพราะเมาสารไซยาไนต์ หอยเชอรี่จะยังคงอยู่ที่กองใบมันสำปะหลัง
- สารไซยาไนต์ในใบมันสำปะหลังไม่สามารถฆ่าหอยเชอรี่ให้ตายได้ แต่ทำให้หอยเข้ามากัดกินใบมันสำปะหลังและหยุดเคลื่อนไหวชั่วคราว จึงง่ายต่อการเก็บตัวหอยไปทำลายหรือทำน้ำหมักต่อไป
ภูมิปัญญาจาก : คุณพิชัย จันทร์เพ็ง บ้านเลขที่ 45 หมู่ 5 บ้านบางสน ต.บางสน อ.ปะทิว จ.ชุมพร
24. แสยก : ใช้ต้นและใบแสยก สับละเอียด 1 กก. + ยาฉุน ? กก. + กระทกรกหรือต้นเงาะป่า สับละเอียด 1 กก. + น้ำ 10 ลิตร หมัก 24 ชม. แล้วกรองน้ำหมักที่ได้ไปหยดตามจุดที่มีหอยเชอรี่ระบาดหรือชุกชุม
หมายเหตุ :
- ตามอัตราส่วนที่ให้ไว้ ใช้ได้ผลดีในพื้นที่ 1 ไร่
- ยางของต้นแสยกเมื่อผสมกับยาฉุนและต้นเงาะป่าหรือกระทกรกแล้ว จะมีสรรพคุณที่ไปทำร้ายเนื้อเยื่อของหอยเชอรี่ ซึ่งมีผลทำให้หอยเชอรี่ตายในที่สุด
ภูมิปัญญาจาก : คุณจงกล จั่นโต ครูติดแผ่นดิน จังหวัดสระบุรี
25. แกลบดิบ : ใช้แกลบดิบจากโรงสีข้าว 2 กระสอบ ต่อพื้นที่นา 1ไร่ โรยให้ทั่วแปลงนา วิธีการนี้สามารถฆ่าหอยเชอรี่ได้ผลชะงัก
หมายเหตุ :
- แกลบดิบจะมีความเบาทำให้ลอยอยู่บนผิวน้ำได้นาน และจะลอยไปเข้าปากหอยเชอรี่ เมื่อแกลบเข้าไปในปากหอยเชอรี่ ก็จะทำให้เกิดอาการระคายเคือง(เจ็บปาก) และกินอาหารไม่ได้ในที่สุดก็จะตายไปเอง
- ปริมาณแกลบที่ใช้จะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับจำนวนหอยเชอรี่ที่ระบาด
ภูมิปัญญาจาก : คุณชัย วรรณศร เกษตรกรผู้เชี่ยวชาญเรื่องการปลูกข้าวและผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว อ.จุน จ.พะเยา
26. ชิงช้าชาลี(พืช) : ใช้ทั้งเถาว์และใบของต้นชิงช้าชาลีมาสับหั่นเป็นท่อนๆ จำนวน 2 กก. หว่านลงในแปลงนา 1 ไร่ เพียงเท่านี่หอยเชอรี่ก็จะตายภายในเวลาไม่นาน
หมายเหตุ :
- สามารถหว่านซ้ำได้เรื่อยๆ จนกว่าข้าวจะพ้นระยะการเข้าทำลายของหอยเชอรี่
ภูมิปัญญาจาก : คุณนงลักษณ์ เกตุแก้ว บ้านเลขที่ 48/ หมู่ ตำบลคลองตัน อำเภอบ้านแพ้ว จังหวัดสมุทรสาคร
27. พญาไร้ใบ : ใช้ต้นพญาไร้ใบ สับละเอียด 3 กก. + กากน้ำตาลหรือน้ำตาลทรายแดง 0.5 ลิตร + น้ำ 10 ลิตร หมักในร่มแบบปิดฝา 1 เดือน แล้วกรองเอาน้ำหมักที่ได้ ไปราดนาข้าวในอัตรา น้ำหมัก 1 ลิตร ต่อ พื้นที่นา 1 ไร่
ภูมิปัญญาจาก : คุณบุญลือ เต้าแก้ว เกษตรกรสำนึกรักบ้านเกิด ประจำปี พ.ศ. 2552 จ.สระบุรี
-------------------------
หอยเชอรี่ : หอยเชอรี่ เป็นสัตว์น้ำจืดต่างถิ่นจาก ทวีปอเมริกาใต้ เช่น ชิลี อาร์เจนตินา ปารากวัย ฯลฯ ญี่ปุ่นและฟิลิปปินส์ มีการนำเข้ามาเพาะเลี้ยงเพื่อใช้กำจัดตะไคร่น้ำและเศษอาหารในตู้ปลา ซึ่งในปี พ.ศ. 2525-2526 ได้มีคนนำเข้ามาในประเทศไทยเพื่อจะพัฒนาการเลี้ยงดูไปสู่การบริโภคเนื้อ เนื่องจากมีโปรตีนสูงถึง 34 - 53 เปอร์เซ็นต์ แต่กลายเป็นว่าต้องทิ้งลงแม่น้ำแทนเพราะไม่ได้รับความนิยม ประกอบกับหอยเชอรี่ แพร่พันธุ์อย่างรวดเร็ว จึงกระจายไปสู่ทุ่งนาและแหล่งน้ำตามธรรมชาติ ได้ภายในเวลาไม่นาน ด้วยมีอาหารเป็นพืชเนื้อนุ่มทุกชนิด หอยเชอรี่จึงเข้ากัดกินสร้างความเสียหายให้แก่ต้นข้าวในระยะปักดำไปจนถึงแตกกอ พืชน้ำ สาหร่าย และ ซากสัตว์ ตลอดจนเกิดการทำลายหอยเจ้าถิ่นของไทย เช่น หอยโขงให้สูญหายไปจากระบบนิเวศน์ เนื่องจากเกิดการแช่งชิงแหล่งอาหาร ทำให้อาหารหลักของหอยโข่งขาดแคลน ระบบนิเวศน์เสียสมดุลย์
เขียน/เรียบเรียงโดย :** มินยดา อนุกานนท์