สัญญาซื้อขายต้องมีข้อมูลอะไรบ้าง? รายละเอียดเบื้องต้นที่ไม่ควรตกหล่นในสัญญา
การซื้อขายไม่ว่าระหว่างใครก็เป็นเรื่องสำคัญ เพราะเป็นกิจกรรมที่ไม่ได้เกี่ยวกับแค่เรื่องของเงินๆ ทองๆ แต่รวมไปถึงผลประโยชน์ของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องด้วย การทำสัญญาระหว่างกันจึงเป็นกิจกรรมที่ขาดไปไม่ได้ ในกรณีที่ใครเกิดเบี้ยวผิดสัญญาขึ้นมา ผู้เสียหายก็มีสัญญาเป็นหลักประกันและหลักฐานการซึ้อขาย
สัญญาซื้อขายแต่ละฉบับก็มีรูปแบบและรายละเอียดแตกต่างกันไป ตั้งแต่การทำสัญญาซื้อของระหว่างเรากับร้านชำของคุณยายหน้าปากซอย การสั่งซื้ออุปกรณ์ประจำออฟฟิศ ไปจนถึงการที่รัฐบาลสั่งซื้อวัคซีนจากบริษัทต่างประเทศ แม้ความซีเรียสจะแตกต่างกันไป แต่สัญญาก็ยังเป็นสัญญา วันนี้ The MATTER จะมาพูดถึงรายละเอียดเบื้องต้นที่ควรมีในสัญญา โดยอ้างอิงจากระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ ของกรมบัญชีกลาง เป็นหลัก
ส่วนนำ/ข้อมูลสัญญา:
ส่วนนี้จะบอกข้อมูลวัตถุประสงค์ของตัวสัญญา และบอกข้อมูลว่า ‘ผู้ซื้อ’ และ ‘ผู้ขาย’ คือใคร เป็นตัวแทนขององค์กรหรือรัฐใด รวมถึงบอกว่าสัญญาจัดทำขึ้นเมื่อไหร่ที่ไหน
คำสำคัญ:
ข้อมูลส่วนนี้จะบอก ‘ข้อความ/คำ’ ที่ปรากฏในสัญญา และบอกความหมายของคำนั้นๆ รายละเอียดส่วนนี้มักอยู่ในเอกสารการซื้อ-ขายในสเกลระดับใหญ่ อาจเป็นการซื้อขายระหว่างองค์กรกับรัฐ ไปจนถึงรัฐกับรัฐ เพราะการยิ่งเป็นการซื้อขายระดับใหญ่ๆ ยิ่งต้องระวังการใช้คำเป็นพิเศษ
ข้อตกลงซื้อขาย:
ตรงนี้จะเป็นส่วนที่บอกว่าคู่สัญญาตรงลงกิจกรรมหรือซื้อขายอะไรกัน ซื้อขายกันเป็นจำนวนเท่าไหร่ ในราคาเท่าไหร่ มี VAT หรือสิทธิประโยชน์ทางภาษีหรือไม่
ข้อมูล/เอกสารอันเป็นส่วนหนึ่งของสัญญา:
ข้อมูลส่วนนี้จะเป็นเอกสารแนบท้ายเพื่อบอกรายละเอียดของสินค้า (สเป็กของสินค้านั่นแหละ) และเอกสารอื่นๆ เช่น ใบเสนอราคา ถ้าเป็นสัญญาที่รัฐซื้อวัคซีนจากบริษัทใดๆ ข้อมูลในส่วนนี้ก็อาจจะมีรายละเอียดแยกย่อยไปอีก เช่น วัคซีนที่ตกลงกันต้องมีแหล่งผลิตจากที่ไหน
การส่งมอบและการจ่ายเงิน:
ส่วนนี้ก็ตรงตามชื่อคือเป็นรายละเอียดที่บอกถึงกำหนดการสิ่งมอบสินค้าที่ตกลงกัน ซึ่งต้องมีวัน เวลา สถานที่ที่ชัดเจน หากมีการส่งมอบเป็นงวดต้องมีระบุไว้ว่ากี่งวด ปริมาณส่งมอบในแต่ละงวด และอาจมีระบุเพิ่มว่าจะต้องบอกกับคู่สัญญาไม่น้อยกว่าเป็นระยะเวลาเท่าไหร่ก่อนส่งมอบจริง (ทว่า ในสัญญาซื้อขายวัคซีนระหว่างไทยกับแอสตราเซเนกาไม่มีข้อมูลว่าต้องส่งมอบเมื่อไหร่และจำนวนเท่าไหร่ในแต่ละครั้ง)
การตรวจรับ:
ตรงนี้ส่วนใหญ่จะระบุถึงการส่งมอบสินค้าว่า ต้องได้รับสินค้าครบถ้วนและสมบูรณ์หรือไม่
การชำระเงิน:
บอกข้อกำหนดว่าคู่สัญญาตกลงทำสัญญากันตามข้อตกลงซื้อขาย โดยจะมีการวางเงินล่วงหน้าเท่าไหร่ และต้องจ่ายที่เหลืออีกเท่าไหร่ รวมไปถึงช่องทางการจ่ายเงิน ซึ่งสามารถกำหนดได้ตามความยินยอมของคู่สัญญา เช่น ไทยตกลงวางเงินมัดจำเป็นจำนวน 60% ของค่าวัคซีนแอสตราเซเนกา ส่วน EU วางเงินล่วงหน้าเป็นจำนวน 38.6% ของค่าวัคซีนแอสตราเซเนกา
การรับประกันความชำรุดบกพร่อง:
ส่วนนี้จะระบุว่าผู้ขายควรรับผิดชอบอย่างไรหากสินค้าเกินความบกพร่องหรือขัดข้อง หากมีสินค้ามีปัญหาผู้ขายจะต้องมีการรับประกันหรือไม่ ในเวลากี่วัน หากมีกรณีเร่งด่วนผู้ซื้อสามารถนำสินค้าให้บุคคลอื่นทำการแก้ไขหรือผลิตแทนได้หรือไม่ และจะมีผลอย่างไรหากทำเช่นนั้น
ในข้อนี้จะต่างออกไปในกรณีสัญญาซื้อขายวัคซีนที่มักจะมีระบุว่า บริษัทผู้ผลิตจะไม่รับผิดชอบใดๆ ทั้งในแง่ของประสิทธิภาพ จำนวน วันส่งมอบ ฯลฯ เนื่องจากเป็นการผลิตในภาวะฉุกเฉินนั้นมีความไม่แน่นอนสูง ผู้ซื้อจึงมักเสียเปรียบผู้ขายในกรณีนี้
หลักประกันการปฏิบัติตามสัญญา:
ระบุถึงหลักประกันที่ผู้ขายนำมาค้ำไว้เพื่อให้ปฏิบัติตามสัญญา โดยบอกว่าหลักประกันคืออะไร เป็นจำนวนเงินเท่าไหร่
การบอกเลิกสัญญา:
ตรงนี้จะบอกว่าผู้ซื้อมีสิทธิบอกเลิกสัญญาถ้าผู้ขายไม่ส่งมอบสิ่งของตามกำหนด ส่งมอบไม่ครบ หรือไม่ถูกต้อง และระบุว่าผู้ซื้อยังมีสิทธิริบเอาหลักประกันได้ หรือถ้าผู้ซื้อจัดซื้อสิ่งของจากบุคคลอื่น ผู้ขายจะต้องชดใช้ตามสัญญา
ค่าปรับ:
เป็นส่วนที่ระบุว่าในกรณีที่ผู้ซื้อไม่ใช้สิทธิบอกเลิกสัญญา ผู้ขายจะต้องจ่ายค่าปรับให้เท่าไหร่
ผู้ลงนาม:
ส่วนสุดท้ายที่ระบุชื่อและการลงลายมือ/ลายเซ็นของผู้ซื้อและผู้ขาย รวมถึงของพยานด้วย
ทั้งหมดนี้คือข้อมูลและรายละเอียดหลักๆ ที่ควรจะมีอยู่ในเอกสารสัญญา เพื่อให้การซื้อขายนั้นมีความกระจ่าง และเป็นหลักฐานการยินยอมจากทั้งสองฝ่าย ในหลายสัญญาอาจเพิ่มเติมข้อมูลเพื่อทำให้สัญญาชัดเจนขึ้นได้ แต่การขาดข้อมูลสำคัญไปอาจทำให้เกิดช่องโหว่จนมีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งถูกเอาเปรียบได้
อ้างอิงข้อมูลจาก