Pandemic คืออะไร ร้ายแรงแค่ไหน? เข้าใจสถานการณ์ COVID-19 ผ่านระดับของโรคระบาด
เป็นอีกหนึ่งข่าวใหญ่ไปทั่วโลก หลัง WHO ประกาศให้ COVID-19 กลายเป็น ภาวะการระบาดใหญ่ทั่วโลก (Pandemic)
แล้วการระบาดใหญ่ทั่วโลก คืออะไร? ร้ายแรงขนาดไหน? แล้วหลังจากนี้จะเป็นอย่างไรต่อ? จะไปถึงขั้นที่คนทั่วโลกกลายเป็นซอมบี้อย่างในหนังหลายๆ เรื่องหรือเปล่า? เราขอชวนทุกคนมาทำความเข้าใจสถานการณ์ของโรคระบาด ผ่านระดับขั้นของโรคกัน
*Endemic *
มีความหมายว่า โรคเฉพาะถิ่น ซึ่งจะติดต่อกันในกลุ่มคนที่อยู่ในพื้นที่จำกัด โดยนักระบาดวิทยาสามารถคาดการณ์จำนวนผู้ป่วย ในระยะเวลา สถานที่ และจำนวนประชากรที่จำกัดได้ โดยก่อนที่ COVID-19 จะแผลงฤทธิ์ไปทั่วโลก เจ้าไวรัสนี้ก็เคยเป็นโรคเฉพาะถิ่นอยู่ในเมืองอู่ฮั่น มณพลหูเป่ย ของจีนเช่นกัน
โรคอื่นๆ ที่จัดอยู่ในระดับนี้ เช่น มาลาเรียในแอฟริกา และไข้เลือดออกในไทย
*Epidemic *
โรคระบาดที่แผ่ไปในพื้นที่ที่กว้างขึ้น เป็นการระบาดที่เพิ่มขึ้นอย่างฉับพลัน และมีจำนวนผู้ติดเชื้อเกินกว่าที่คาดการณ์ได้ ซึ่งเจ้าไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ หลังจากที่ไร้ชื่อมานานก็มาเปลี่ยนเป็น COVID-19 กันในระยะนี้ ก่อนจะค่อยๆ ทวีความรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ
โรคอื่นๆ ที่จัดอยู่ในระดับนี้ เช่น อีโบล่า
*Pandemic *
ภาวะการระบาดใหญ่ เกิดขึ้นทั่วโลก และควบคุมไม่ได้ การระบาดในระดับนี้ ได้แพร่กระจายไปทั่วทุกทวีปแล้ว และไม่สามารถคาดการณ์ หรือควบคุมการระบาดของโรคได้ ทั้งโลกต้องเตรียมการรับมือให้ดี ซึ่งก็คือ สถานการณ์ปัจจุบันของ COVID-19 นั่นเอง
โรคอื่นๆ ที่จัดอยู่ในระดับนี้ เช่น ไข้หวัดใหญ่ H1N1 และ HIV
อย่างไรก็ดี หลังจากการแพร่ระบาดถึงขั้นสุงสุดของการระบาดแล้ว โรคระบาดเหล่านี้ ก็อาจกลายเป็นโรคประจำถิ่น หรือโรคระบาดตามฤดูกาลของทุกประเทศก็ได้
ขณะเดียวกัน องค์การอนามัยโลก หรือ WHO ก็แบ่งระยะของการระบาดไว้ ดังนี้
Interpandemic period ระดับ 1: มีการติดเชื้อเฉพาะในสัตว์ ความเสี่ยงที่จะแพร่มาสู่คนอยู่ในระดับต่ำ ระดับ 2: ยังไม่พบการติดเชื้อในคน แต่มีความเสี่ยงที่จะแพร่มาสู่คนเพิ่มสูงขึ้น Pandemic alert period ระดับ 3: ติดเชื้อจากคนสู่คน แต่อยู่ในกลุ่มที่ใกล้ชิดกัน ระดับ 4: ขยายจากคนใกล้ชิด เป็นการระบาดในกลุ่มคนเล็กๆ ระดับ 5: เริ่มแพร่ระบาดเป็นวงกว้าง แต่ยังจำกัดการติดเชื้อได้ Pandemic period ระดับ 6: การติดเชื้อเพิ่มขึ้นหนัก และแพร่กระจายไปทั่วโลก Post-pandemic period เป็นระดับที่การติดเชื้อลดลง ควบคุมการแพร่ระบาดได้ และประเทศที่ได้รับผลกระทบเริ่มฟื้นตัว อ้างอิงจาก
Illustration by Waragorn Keeranan